ยอดซื้อรวมสามวันแตะ 15.4 ล้านล้านเยน
ญี่ปุ่นใช้เงิน 7.9756 ล้านล้านเยน หรือราว 5.04 หมื่นล้านดอลลาร์ เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม ในการแทรกแซงตลาดครั้งเดียวที่มีมูลค่าสูงสุด เพื่อพยุงค่าเงิน ตามข้อมูลของกระทรวงการคลังที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน ปฏิบัติการครั้งนี้คิดเป็นมากกว่าครึ่งหนึ่งของเงิน 15.3993 ล้านล้านเยนที่ใช้ตลอดสามวัน ในช่วงที่เงินเยนอ่อนค่าเข้าใกล้ระดับ 164 เยนต่อดอลลาร์ ซึ่งเป็นระดับอ่อนค่าที่สุดในรอบ 39 ปี 8 เดือน
สารบัญ
- ยอดซื้อรวมสามวันแตะ 15.4 ล้านล้านเยน
- สถิติใหม่สูงกว่าเดิมเพียงใด
- ช่วงเวลาที่ทางการเข้าแทรกแซงและการเคลื่อนไหวของเงินเยน
- การซื้อเงินเยนส่งผลอย่างไร
- เหตุใดการเข้าร่วมของสหรัฐฯ จึงสำคัญ
- เหตุใดการฟื้นตัวจึงเริ่มชะลอลง
- สิ่งที่การตรวจสอบอัตราแลกเปลี่ยนและตัวเลขทุนสำรองบอก
- อัตราแลกเปลี่ยนส่งผลต่อครัวเรือนอย่างไร
- ประเด็นสำคัญ
รายละเอียดของกระทรวงการคลังสำหรับไตรมาสเดือนกรกฎาคมถึงกันยายนระบุว่า ญี่ปุ่นซื้อเงินเยนอีก 5.5523 ล้านล้านเยนในวันที่ 31 กรกฎาคม และ 1.8714 ล้านล้านเยนในวันที่ 3 สิงหาคม ญี่ปุ่นและสหรัฐฯ ดำเนินการร่วมกันเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม นับเป็นปฏิบัติการประสานความร่วมมือครั้งแรกเพื่อพยุงเงินเยนนับตั้งแต่ปี 1998
การใช้จ่ายดังกล่าวทำให้ค่าเงินฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว ก่อนจะอ่อนค่าลงอีกครั้ง เงินเยนแข็งขึ้นมาอยู่ในช่วง 155 เยนต้น ๆ ต่อดอลลาร์เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม และแตะช่วง 152 เยนชั่วครู่เมื่อวันที่ 8 กันยายน ในเช้าวันจันทร์ที่มีการเปิดเผยข้อมูล เงินเยนซื้อขายอยู่ที่ราว 158.30 เยนต่อดอลลาร์ในตลาดโตเกียว
รัฐบาลญี่ปุ่นและธนาคารกลางญี่ปุ่นเข้าแทรกแซงโดยไม่ได้ประกาศแต่ละครั้งในทันที การเปิดเผยข้อมูลรายไตรมาสระบุวันที่และจำนวนเงินที่ใช้ในแต่ละวัน ทำให้เห็นว่ามีการซื้อเงินเยนสามวัน ทั้งที่นักลงทุนคาดว่าจะมีเพียงสองวัน
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนความตึงเครียดหลักได้ชัดเจน ทางการทุ่มเงินเป็นประวัติการณ์ในวันเดียว แต่ส่วนต่างอัตราดอกเบี้ยระหว่างญี่ปุ่นกับสหรัฐฯ ยังคงกดดันเงินเยน การซื้อเงินเยนช่วยพยุงค่าเงินได้ทันที แต่การรักษาให้แข็งค่าต่อเนื่องกลับทำได้ยากกว่า
สถิติใหม่สูงกว่าเดิมเพียงใด
ยอดซื้อเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคมสูงกว่าสถิติรายวันเดิมที่ 6.2787 ล้านล้านเยน ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 30 เมษายน อยู่ 1.6969 ล้านล้านเยน หรือเพิ่มขึ้นราว 27% เมื่อคำนวณจากตัวเลขที่แน่นอนของกระทรวง สถิตินี้ครอบคลุมเฉพาะการซื้อเงินเยนเพื่อพยุงค่าเงิน โดยข้อมูลการแทรกแซงย้อนหลังไปถึงปี 1991
ยอด 7.9756 ล้านล้านเยนในวันแรกคิดเป็นราว 51.8% ของยอดรวมสามวัน วันที่ 31 กรกฎาคมคิดเป็นประมาณ 36.1% และปฏิบัติการครั้งสุดท้ายคิดเป็นราว 12.2% กล่าวคือ ญี่ปุ่นใช้เงินเกือบ 88% ของยอดซื้อทั้งหมดในสองวันแรก
ปฏิบัติการช่วงฤดูร้อนซึ่งมีมูลค่าราว 9.7 หมื่นล้านดอลลาร์ สูงกว่ายอดเงินที่ใช้ในเดือนเมษายนและพฤษภาคม ปฏิบัติการก่อนหน้านั้นเกิดขึ้นในช่วงวันหยุดโกลเดนวีคของญี่ปุ่น ซึ่งทางการก็เข้าแทรกแซงอย่างหนักเพื่อพยุงค่าเงินเช่นกัน
ยอด 15.4 ล้านล้านเยนถูกระบุว่าเป็นยอดแทรกแซงรายเดือนสูงสุดเป็นประวัติการณ์ เนื่องจากช่วงเวลารายงานที่เปิดเผยก่อนหน้านี้ครอบคลุมตั้งแต่วันที่ 30 กรกฎาคมถึง 26 สิงหาคม รายละเอียดรายวันระบุว่ามีการซื้อเงินเยนในสามวัน คร่อมเดือนกรกฎาคมและสิงหาคม
ช่วงเวลาที่ทางการเข้าแทรกแซงและการเคลื่อนไหวของเงินเยน
ปลายเดือนกรกฎาคมเกิดปัจจัยกระตุ้นโดยตรง เมื่อเงินดอลลาร์แข็งขึ้นมาอยู่ในช่วง 163 เยนปลาย ๆ ใกล้ระดับ 164 ในอัตราแลกเปลี่ยนนี้ ตัวเลขที่สูงขึ้นหมายถึงเงินเยนอ่อนค่าลง เพราะต้องใช้เงินเยนมากขึ้นเพื่อแลกเงินหนึ่งดอลลาร์
- 30 เมษายน: ญี่ปุ่นซื้อเงินเยน 6.2787 ล้านล้านเยน ทำสถิติยอดซื้อรายวันสูงสุดครั้งก่อน
- 30 กรกฎาคม: ญี่ปุ่นดำเนินการฝ่ายเดียว ซื้อเงินเยน 7.9756 ล้านล้านเยน ก่อนการตัดสินใจด้านนโยบายของธนาคารกลางญี่ปุ่น
- 31 กรกฎาคม: ญี่ปุ่นซื้อเงินเยน 5.5523 ล้านล้านเยน ระหว่างการแทรกแซงร่วมกับสหรัฐฯ
- 3 สิงหาคม: รายละเอียดข้อมูลรายไตรมาสระบุว่ายอดซื้อครั้งสุดท้าย 1.8714 ล้านล้านเยนเกิดขึ้นในวันนี้ เงินเยนแข็งขึ้นชั่วครู่มาอยู่ในช่วง 155 เยนต้น ๆ
- 8 กันยายน: เงินเยนแตะช่วง 152 เยนชั่วครู่ แข็งค่าที่สุดในรอบราวหกเดือน
- 18-19 กันยายน: ทางการญี่ปุ่นตรวจสอบอัตราแลกเปลี่ยน ขณะที่เงินเยนอ่อนค่าลงอีกครั้ง
คำอธิบายเกี่ยวกับการเปิดเผยข้อมูลยังระบุวันที่ซื้อครั้งที่สามเป็นวันที่ 1 สิงหาคมด้วย แต่รายละเอียดที่อ้างอิงกระทรวงการคลังระบุว่าเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม ยอดเงิน 1.8714 ล้านล้านเยนและยอดรวมทั้งสามวันเป็นตัวเลขเดียวกัน
การซื้อเงินเยนส่งผลอย่างไร
ปฏิบัติการของญี่ปุ่นเกี่ยวข้องกับการขายดอลลาร์และซื้อเงินเยนในตลาดแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ ซึ่งเป็นตลาดที่มีการแลกเปลี่ยนสกุลเงิน การดำเนินการนี้ทำให้เกิดผู้ซื้อเงินเยนรายใหญ่ในช่วงที่แรงขายกำลังกดให้ค่าเงินลดลง
กระทรวงการคลังเป็นผู้กำกับการแทรกแซงค่าเงินของญี่ปุ่น โดยมีธนาคารกลางญี่ปุ่นดำเนินธุรกรรมให้ ซึ่งแตกต่างจากการตัดสินใจเรื่องอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลาง เพราะการปรับดอกเบี้ยส่งผลต่อภาระต้นทุนการกู้ยืมทั่วทั้งเศรษฐกิจ
การซื้อเงินเยนเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคมเกิดขึ้นก่อนการตัดสินใจด้านนโยบายของธนาคารกลางญี่ปุ่น เมื่อประกอบกับการไม่ประกาศปฏิบัติการทันที จังหวะดังกล่าวยิ่งเพิ่มความไม่แน่นอนให้กับนักลงทุนที่เดิมพันว่าเงินเยนจะอ่อนค่าต่อไป การแข็งค่าของเงินเยนอย่างฉับพลันอาจบีบให้นักลงทุนเหล่านั้นต้องกลับสถานะการลงทุน ซึ่งยิ่งเพิ่มแรงซื้อ
สึโยชิ อุเอโนะ นักเศรษฐศาสตร์อาวุโสจากสถาบันวิจัยเอ็นแอลไอ กล่าวว่าขนาดของปฏิบัติการสะท้อนความกังวลของรัฐบาล
“ขนาดมหาศาลของการแทรกแซงตอกย้ำให้เห็นว่ารัฐบาลเร่งด่วนเพียงใดในการสกัดการอ่อนค่าของเงินเยน” สึโยชิ อุเอโนะกล่าว
การซื้อเงินเยนช่วงฤดูร้อนแสดงให้เห็นว่าทางการพร้อมดำเนินการอย่างหนักเพียงใด การตรวจสอบอัตราแลกเปลี่ยนในเวลาต่อมายังแสดงให้เห็นว่า ทางการยังคงจับตาตลาดเงินตราต่อเนื่องหลังค่าเงินฟื้นตัวในระยะแรก
เหตุใดการเข้าร่วมของสหรัฐฯ จึงสำคัญ
สหรัฐฯ เข้าร่วมกับญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม หลังจากไม่มีปฏิบัติการร่วมในลักษณะนี้มาเกือบ 28 ปี ซัตสึกิ คาตายามะ รัฐมนตรีคลังญี่ปุ่น และสก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ ยืนยันการดำเนินการร่วมกัน โดยระบุว่ามีเป้าหมายเพื่อควบคุมความผันผวนของค่าเงินที่ไร้ระเบียบ
ญี่ปุ่นขายดอลลาร์เพื่อซื้อเงินเยน ขณะที่ปฏิบัติการของสหรัฐฯ เกี่ยวข้องกับการขายยูโรเพื่อซื้อเงินเยน ธุรกรรมทั้งสองเพิ่มความต้องการเงินเยน แม้จะขายเงินคนละสกุล ตัวเลข 5.5523 ล้านล้านเยนเป็นยอดซื้อของญี่ปุ่น
เบสเซนต์ยังสนับสนุนความพยายามแก้ไขปัญหาเงินเยนมีมูลค่าต่ำเกินไป และเรียกร้องให้ญี่ปุ่นใช้นโยบายการเงินที่เข้มงวดขึ้น เขาเชื่อมโยงค่าเงินที่อ่อนแอกับเงินเฟ้อภายในประเทศ ทำให้ประเด็นอัตราแลกเปลี่ยนเกี่ยวข้องกับราคาสินค้าที่ครัวเรือนญี่ปุ่นต้องจ่าย
เจ้าหน้าที่เกาหลีใต้ระบุว่า ธนาคารกลางเกาหลีใต้กำหนดจังหวะการซื้อเงินวอนให้สอดคล้องกับการแทรกแซงของญี่ปุ่น เพื่อเพิ่มประสิทธิผลของการดำเนินการ แต่ละประเทศกำลังพยุงสกุลเงินของตน ทำให้การรับมือแรงกดดันในตลาดขยายวงกว้างขึ้นในระดับภูมิภาค
เหตุใดการฟื้นตัวจึงเริ่มชะลอลง
เส้นทางของเงินเยนจากเกือบ 164 เยนต่อดอลลาร์ ลงมาอยู่ที่ 152.89 เยนในช่วงต้นเดือนกันยายน ก่อนจะกลับมาอยู่ที่ราว 158.30 เยน แสดงให้เห็นทั้งความแข็งแกร่งและการชะลอตัวของการฟื้นตัว การกลับมาอยู่ที่ 158.30 เยนทำให้ค่าเงินอ่อนกว่าจุดสูงสุดในเดือนกันยายน แต่ยังแข็งกว่าเมื่อเทียบกับช่วงใกล้ 164 เยน
ส่วนต่างอัตราดอกเบี้ยระหว่างญี่ปุ่นกับสหรัฐฯ ยังคงเป็นปัจจัยสำคัญ เมื่อการลงทุนในดอลลาร์ให้ดอกเบี้ยสูงกว่าการลงทุนในเงินเยนที่เทียบเคียงกัน นักลงทุนย่อมมีแรงจูงใจที่จะถือดอลลาร์ การซื้อดอลลาร์ด้วยเงินเยนอาจทำให้สกุลเงินญี่ปุ่นอ่อนค่าลง
ธนาคารกลางญี่ปุ่นปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายเป็น 1.25% ในเดือนกันยายน ขณะที่ความคาดหวังว่าธนาคารกลางสหรัฐฯ จะปรับขึ้นดอกเบี้ยอีกยิ่งตอกย้ำมุมมองว่าส่วนต่างจะยังคงอยู่ คาดว่าญี่ปุ่นจะปรับขึ้นดอกเบี้ยอีกครั้งก่อนสิ้นปี แต่ยังไม่มีการระบุวันที่ตัดสินใจ
คาซูโอะ อูเอดะ ผู้ว่าการธนาคารกลางญี่ปุ่น ชี้ถึงความเสี่ยงที่เงินเฟ้ออาจสูงกว่าคาด เมื่อราคาพลังงานส่งผลถึงผู้บริโภค อัตราดอกเบี้ยญี่ปุ่นที่สูงขึ้นอาจช่วยพยุงเงินเยนด้วยการทำให้การลงทุนในสกุลเงินนี้น่าสนใจขึ้น แต่ก็ทำให้ต้นทุนการกู้ยืมของครัวเรือนและธุรกิจสูงขึ้นเช่นกัน
อุเอโนะระบุว่า ความไม่แน่นอนเกี่ยวกับอิหร่านเป็นอีกปัจจัยที่กดดันเงินเยน การประเมินของเขาเพิ่มปัจจัยด้านภูมิรัฐศาสตร์เข้ามานอกเหนือจากคำอธิบายเรื่องอัตราดอกเบี้ย และชี้ให้เห็นว่าค่าเงินตอบสนองต่อปัจจัยมากกว่าการแทรกแซงเพียงอย่างเดียว
สิ่งที่การตรวจสอบอัตราแลกเปลี่ยนและตัวเลขทุนสำรองบอก
รัฐบาลญี่ปุ่นและธนาคารกลางญี่ปุ่นตรวจสอบอัตราแลกเปลี่ยนในช่วงปลายวันที่ 18 กันยายน ต่อเนื่องถึงช่วงเช้ามืดของวันที่ 19 กันยายน ในการตรวจสอบลักษณะนี้ ทางการจะสอบถามผู้มีส่วนร่วมในตลาดเกี่ยวกับอัตราแลกเปลี่ยนและสภาวะการซื้อขาย นักลงทุนมักมองว่าเป็นสัญญาณเตือนว่าอาจมีการแทรกแซงตามมา
คาตายามะและอัตสึชิ มิมูระ เจ้าหน้าที่ระดับสูงด้านค่าเงิน ยังคงมีบทบาทสำคัญในการรับมือของญี่ปุ่น คาตายามะย้ำว่าทางการพร้อมดำเนินการอย่างเด็ดขาดเมื่อจำเป็น ความกังวลทางการเมืองยังขึ้นไปถึงระดับผู้นำ โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ แสดงความกังวลต่อเงินเยนอ่อนค่าในการประชุมสุดยอดเมื่อเดือนกันยายน
ความสามารถของญี่ปุ่นในการเข้าถึงดอลลาร์ก็ได้รับความสนใจเช่นกัน ตัวเลขจากกระทรวงการคลังระบุว่า ญี่ปุ่นถือครองหลักทรัพย์ในต่างประเทศมูลค่า 8.35 แสนล้านดอลลาร์ ณ สิ้นเดือนตุลาคม เพิ่มขึ้นจากเดือนก่อนหน้า
สหรัฐฯ และญี่ปุ่นยืนยันว่าญี่ปุ่นสามารถเข้าถึงเงินดอลลาร์ผ่านโครงการ Repo Facility สำหรับหน่วยงานด้านการเงินต่างประเทศและระหว่างประเทศของธนาคารกลางสหรัฐฯ หรือที่เรียกว่า FIMA ภายใต้ธุรกรรมซื้อคืน หน่วยงานที่มีสิทธิ์จะแลกเปลี่ยนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ เป็นดอลลาร์เป็นการชั่วคราว และตกลงทำธุรกรรมกลับคืนในภายหลัง
ข้อตกลงดังกล่าวเป็นช่องทางให้เข้าถึงเงินทุนดอลลาร์ โดยสามารถเก็บหลักทรัพย์ไว้ได้ผ่านข้อตกลงจัดหาเงินทุนชั่วคราว ทั้งนี้ ไม่มีการระบุวิธีจัดหาเงินทุนที่ใช้สำหรับการแทรกแซงในช่วงฤดูร้อนแต่ละครั้ง
อัตราแลกเปลี่ยนส่งผลต่อครัวเรือนอย่างไร
ครัวเรือนญี่ปุ่นรับผลจากเงินเยนอ่อนค่าเมื่อสินค้านำเข้ามีราคาแพงขึ้น ต้องใช้เงินเยนมากขึ้นในการซื้อพลังงานและสินค้าอื่น ๆ ที่กำหนดราคาเป็นดอลลาร์เมื่อค่าเงินอ่อนลง และธุรกิจอาจผลักภาระต้นทุนเหล่านี้ไปให้ลูกค้า ความเห็นของเบสเซนต์เรื่องเงินเฟ้อและความกังวลของอูเอดะเรื่องต้นทุนพลังงานต่างกล่าวถึงคนละด้านของแรงกดดันด้านราคาเดียวกัน
ผู้ส่งออกญี่ปุ่นอาจได้ประโยชน์เมื่อรายได้จากต่างประเทศแลกกลับมาเป็นเงินเยนได้มากขึ้น ส่วนบริษัทที่พึ่งพาเชื้อเพลิง วัสดุ หรือสินค้านำเข้าอย่างมากต้องเผชิญแรงกดดันในทางตรงกันข้าม เงินเยนที่แข็งค่าขึ้นทำให้ผลเหล่านี้เปลี่ยนไป โดยช่วยลดต้นทุนนำเข้าบางส่วน แต่ก็ลดมูลค่ารายได้จากต่างประเทศเมื่อคิดเป็นเงินเยน
ดังนั้น ปฏิบัติการช่วงฤดูร้อนจึงอยู่ระหว่างเครื่องมือนโยบายสองประเภท การแทรกแซงเปลี่ยนความต้องการสกุลเงินโดยตรง ส่วนการตัดสินใจเรื่องอัตราดอกเบี้ยส่งผลต่อการกู้ยืม การลงทุน และเงินเฟ้อ การซื้อเงินเยนเป็นประวัติการณ์ของญี่ปุ่นทำให้ตลาดตอบสนองทันที แต่การอ่อนค่ากลับในเวลาต่อมายังคงทำให้ความสนใจมุ่งไปที่ส่วนต่างอัตราดอกเบี้ย และการตัดสินใจครั้งต่อไปในโตเกียวและวอชิงตัน
ประเด็นสำคัญ
- ญี่ปุ่นซื้อเงินเยน 7.9756 ล้านล้านเยนเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม เป็นสถิติสูงสุด โดยมากกว่าสถิติรายวันเดิมราว 27%
- การแทรกแซงสามครั้งมียอดรวม 15.3993 ล้านล้านเยน โดยรายละเอียดระบุวันที่ 30 กรกฎาคม 31 กรกฎาคม และ 3 สิงหาคม
- สหรัฐฯ เข้าร่วมการแทรกแซงเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม นับเป็นการพยุงเงินเยนร่วมกันครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 1998
- เงินเยนแข็งค่าขึ้นมาอยู่ที่ 152.89 เยนต่อดอลลาร์ในช่วงต้นเดือนกันยายน ก่อนอ่อนกลับไปอยู่ที่ราว 158.30 เยน
- ทางการญี่ปุ่นตรวจสอบอัตราแลกเปลี่ยนเมื่อวันที่ 18-19 กันยายน ขณะที่แรงกดดันกลับมาอีกครั้ง
- ส่วนต่างอัตราดอกเบี้ย แรงกดดันด้านเงินเฟ้อ และการเข้าถึงแหล่งเงินทุนดอลลาร์ ยังคงเป็นปัจจัยสำคัญต่อการรับมือค่าเงินของญี่ปุ่น






