อัฟกานิสถานเปิดถนนวาคานเชื่อมจีน แต่การเป็นเส้นทางการค้ายังต้องรอเปิดด่านชายแดน

ถนนมูลค่า 5.5 ล้านดอลลาร์มุ่งถึงพรมแดนจีน

อัฟกานิสถานเปิดใช้ถนนลูกรังยาว 121 กิโลเมตร ผ่านจังหวัดบาดัคชานทางตะวันออกเฉียงเหนือไปถึงพรมแดนจีน โดยใช้งบ 365 ล้านอัฟกานี หรือราว 5.5 ล้านดอลลาร์ ตามรายงาน เส้นทางนี้มีเป้าหมายเปิดทางเลือกให้พ่อค้าอัฟกันแทนการขนส่งผ่านประเทศเพื่อนบ้าน ถนนทอดจากพื้นที่ชายแดนโบโรกิล ซึ่งมีอีกชื่อสะกดว่าโบรฆิล มุ่งสู่พรมแดนจีนในเขตวาคานอันห่างไกล

ประเด็นสำคัญของโครงการคือความแตกต่างระหว่างการสร้างถนนไปถึงชายแดนกับการเปิดด่านให้การค้าข้ามแดนได้ รายงานพิธีเปิดระบุว่าถนนฝั่งอัฟกานิสถานสร้างเสร็จแล้ว ไม่ได้หมายความว่ามีจุดผ่านแดนขนส่งสินค้าระหว่างประเทศที่เปิดดำเนินการ การศึกษาของมูลนิธิ Observer Research Foundation เมื่อเดือนเมษายน 2025 ระบุว่าจีนไม่มีด่านศุลกากรที่ช่องเขาวาคจีร์ และมองว่าปักกิ่งยังสงสัยถึงความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจของการพัฒนาระเบียงเส้นทางนี้

ประกาศเปิดใช้ระบุว่าเริ่มก่อสร้างเมื่อสองปีก่อนพิธีเปิด รายงานระบุวันจัดพิธีไม่ตรงกัน โดยสองฉบับบอกว่าจัดขึ้นในวันอาทิตย์ ขณะที่อีกฉบับระบุวันที่ 4 ตุลาคมโดยไม่บอกปี นอกจากนี้ยังระบุความยาวต่างกันเล็กน้อยว่า 121 กิโลเมตร หรือมากกว่า 121 กิโลเมตร ความคลาดเคลื่อนเหล่านี้ไม่ได้เปลี่ยนข้อเท็จจริงหลักว่าถนนไปถึงชายแดนแล้ว แต่รายงานยังไม่ได้ยืนยันวันเปิดใช้ที่แน่นอนเป็นวันเดียวกัน

อับดุล ลาติฟ มันซูร์ รัฐมนตรีกระทรวงฟื้นฟูและพัฒนาชนบทของอัฟกานิสถาน กล่าวในพิธีว่าโครงการนี้มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ การเมือง และเศรษฐกิจ พร้อมกล่าวถึงศักยภาพด้านวิศวกรรมภายในประเทศว่า

"รัฐอิสลามเอมิเรตส์แห่งอัฟกานิสถานให้ความสำคัญกับโครงการสาธารณะเช่นนี้ โดยเฉพาะในจังหวัดที่ต้องการความช่วยเหลือมากที่สุด ไม่มีวิศวกรหรือที่ปรึกษาชาวต่างชาติ วิศวกรทุกคนเป็นชาวอัฟกัน" มันซูร์กล่าว

ราห์มัตตุลเลาะห์ นาจิบ ผู้ว่าราชการจังหวัดบาดัคชาน ระบุว่าการก่อสร้างแล้วเสร็จเป็นความสำเร็จครั้งสำคัญของพื้นที่ห่างไกล หลังผ่านสงครามมา 45 ปี อย่างไรก็ตาม มูลค่าทางการค้าของถนนสายนี้จะขึ้นอยู่กับการตัดสินใจและโครงสร้างพื้นฐานที่อยู่นอกพื้นที่ก่อสร้างของอัฟกานิสถาน

ถนนสายนี้เปิดทางสู่อะไร และยังเปิดไม่ได้

ระเบียงวาคานเป็นแถบพื้นที่ของอัฟกานิสถานที่คั่นระหว่างทาจิกิสถานทางเหนือกับปากีสถานทางใต้ และทอดไปถึงเขตซินเจียงของจีน การสร้างถนนผ่านพื้นที่นี้ทำให้มีทางเข้าถึงชายแดนทางกายภาพ แต่การเปิดระเบียงการค้าต้องอาศัยทั้งสองประเทศอนุญาตการเดินทาง ดำเนินพิธีการสินค้า และจัดบริการขนส่งเชื่อมต่อ

เอกสาร ORF Issue Brief ฉบับที่ 796 ของอัยจาซ วานี ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2025 ระบุว่าช่องเขาวาคจีร์เป็นทางเข้าเพียงจุดเดียวของจีนสู่ระเบียงเส้นทางนี้ และเมืองทัชคอร์กันในซินเจียงเป็นเมืองใหญ่ที่อยู่ใกล้ที่สุด การศึกษาระบุว่าปักกิ่งมองว่าการพัฒนาไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ เนื่องจากภูมิประเทศเป็นภูเขา และเห็นว่ามีความเสี่ยงด้านความมั่นคงมากกว่าโอกาสทางเศรษฐกิจ

นี่เป็นการประเมินของสถาบันวิจัย ไม่ใช่ประกาศใหม่จากรัฐบาลจีนที่ออกพร้อมพิธีเปิดถนน ถึงอย่างนั้น การประเมินดังกล่าวก็สะท้อนช่องว่างระหว่างความทะเยอทะยานของคาบูลกับข้อตกลงที่ยืนยันแล้วว่าจะเปิดด่านชายแดน รายงานพิธีเปิดไม่ได้ระบุวันเริ่มให้บริการศุลกากรจีน การขนส่งสินค้าตามปกติ หรือบริการถนนเชื่อมต่อฝั่งจีน

ดังนั้น ควรมองถนนสายนี้ว่าเป็นความสำเร็จด้านโครงสร้างพื้นฐานของอัฟกานิสถาน การเรียกถนนนี้ว่าเส้นทางการค้าระหว่างประเทศที่เปิดดำเนินการแล้ว จะเกินกว่าข้อเท็จจริงที่มีการยืนยัน

พัฒนาการของโครงการ

ความพยายามสร้างเส้นทางตรงดำเนินมาผ่านรัฐบาลหลายชุด ข้อเสนอด้านเงินทุน และการก่อสร้างหลายระยะ รายงานก่อนหน้านี้กล่าวถึงช่วงถนนยาวราว 49 หรือ 50 กิโลเมตร ขณะที่รายงานพิธีเปิดกล่าวถึงถนนยาว 121 กิโลเมตร ตัวเลขเหล่านี้อาจหมายถึงคนละช่วงหรือคนละระยะของโครงการ แต่รายงานที่มีไม่ได้ให้รายละเอียดเพื่อเทียบความแตกต่าง

• 1963: อัฟกานิสถานและจีนบรรลุข้อตกลงเขตแดนอย่างเป็นทางการ แต่ไม่มีการตั้งด่านชายแดนอย่างเป็นทางการ ตามข้อมูลทางประวัติศาสตร์
• 2017: จีนให้คำมั่นสนับสนุนเงินประมาณ 90 ล้านดอลลาร์สำหรับโครงสร้างพื้นฐานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอัฟกานิสถาน รวมถึงการเชื่อมต่อใยแก้วนำแสงและถนนช่วงหนึ่งในวาคาน รายงานฉบับหนึ่งระบุว่ามูลค่าคำมั่นสนับสนุนมากกว่า 90 ล้านดอลลาร์
• 2021: มีการประกาศแผนสร้างถนนเชื่อมเขตอิชคาชิมกับซินเจียงผ่านวาคาน การศึกษาของ ORF ระบุว่าต่อมามีการระงับงานบนถนนสายลิตเติลปามีร์ระยะทาง 50 กิโลเมตร เนื่องจากความกังวลด้านความมั่นคง
• กันยายน 2023: ทางการตอลิบานประกาศบูรณะถนนช่วง 50 กิโลเมตร ด้วยงบที่รายงานว่า 5.16 ล้านดอลลาร์ โดยกระทรวงฟื้นฟูและพัฒนาชนบทเป็นผู้ให้ทุน
• มกราคม 2024: เจ้าหน้าที่ระบุว่าถนนใกล้เสร็จแล้ว มุลลาห์ บาราดาร์ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกิจการเศรษฐกิจ กล่าวเมื่อวันที่ 2 มกราคมว่า งานก่อสร้างยังดำเนินอยู่
• สิงหาคมและธันวาคม 2024: การเยือนและการหารือทางการทูตที่มีรายงานข่าวทำให้เกิดความสนใจต่อระเบียงเส้นทางนี้อีกครั้ง รวมถึงการหารือระหว่างซีราจุดดีน ฮักกานี รัฐมนตรีมหาดไทย กับจ้าว ซิง เอกอัครราชทูตจีน
• พิธีเปิดล่าสุด: ทางการประกาศว่าถนนลูกรังจากโบโรกิลถึงพรมแดนจีนสร้างเสร็จแล้ว ด้วยงบ 365 ล้านอัฟกานี

รายงานความคืบหน้าก่อนหน้านี้ระบุว่ามีการก่อสร้างเป็นเวลาห้าเดือน บนถนนช่วง 49 กิโลเมตร และสร้างเสร็จเกือบร้อยละ 40 ของช่วงดังกล่าว ตัวเลขเหล่านี้เป็นภาพความคืบหน้าในช่วงหนึ่ง ไม่ได้ยืนยันว่าโครงการถนนยาว 121 กิโลเมตรในระยะต่อมาเสร็จแล้วตั้งแต่ตอนนั้น เช่นเดียวกัน ไม่ควรนำตัวเลขงบประมาณที่รายงานก่อนหน้านี้มาบวกกับค่าก่อสร้างในพิธีเปิด หากยังไม่ทราบว่างบประมาณทับซ้อนกันหรือไม่

ตัวเลขการค้าแสดงให้เห็นความไม่สมดุลอย่างมาก

เหตุผลทางเศรษฐกิจที่หนักแน่นที่สุดของเส้นทางวาคานคือการเข้าถึงตลาดที่อัฟกานิสถานค้าขายอยู่แล้ว เอกสารสรุปของ ORF ระบุมูลค่าการค้าทวิภาคีในปี 2023 ที่ 1.3 พันล้านดอลลาร์ เพิ่มขึ้นร้อยละ 125 จากปี 2022 อัตราการเติบโตดังกล่าวชี้ว่ามูลค่าการค้าในปี 2022 อยู่ที่ราว 578 ล้านดอลลาร์ โดยคำนวณจากการนำ 1.3 พันล้านดอลลาร์หารด้วย 2.25

ในปี 2023 อัฟกานิสถานส่งออกไปจีนเพียง 64 ล้านดอลลาร์ หรือราวร้อยละ 4.9 ของมูลค่าการค้าทวิภาคีทั้งหมด เอกสารระบุว่าเกือบร้อยละ 90 ของสินค้าส่งออกเหล่านั้นเป็นถั่วสนแกะเปลือก เมื่อนำสัดส่วนดังกล่าวมาคำนวณจากมูลค่าส่งออก จะได้สินค้าประเภทนี้ราว 57.6 ล้านดอลลาร์

ตัวเลขเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าเหตุใดการมีเส้นทางใหม่เพียงอย่างเดียวจึงไม่อาจทำให้ความสัมพันธ์ทางการค้าสมดุลขึ้น อัฟกานิสถานจำเป็นต้องเพิ่มทั้งปริมาณและความหลากหลายของสินค้าที่ขายได้ ไม่ใช่เพียงทำให้การนำเข้าสินค้าจีนสะดวกขึ้น สินค้าเกษตร อัญมณี แร่ธาตุ และหัตถกรรม เป็นโอกาสส่งออกที่ถูกยกขึ้นมาในเหตุผลทางเศรษฐกิจของเส้นทางวาคาน แต่ยังไม่มีการคาดการณ์ที่ยืนยันได้ว่าถนนจะทำให้การค้าเพิ่มขึ้นเท่าใด

การศึกษาของ ORF ยังระบุว่าปักกิ่งให้สินค้าจากอัฟกานิสถานนำเข้าโดยปลอดภาษีร้อยละ 100 ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2024 การยกเลิกภาษีนำเข้าอาจช่วยให้เข้าถึงตลาดได้ดีขึ้น แต่ไม่ได้ลดต้นทุนขนส่ง ยกเลิกข้อกำหนดสินค้า หรือขจัดขั้นตอนชายแดน เส้นทางวาคานช่วยแก้ปัญหาได้เพียงบางส่วนของห่วงโซ่นี้

เหตุใดคาบูลจึงต้องการทางเลือกแทนปากีสถาน

สำหรับอัฟกานิสถาน โครงการนี้ยังเป็นความพยายามลดผลกระทบจากการหยุดชะงักที่อยู่นอกพรมแดน จุดผ่านแดนทอร์คัมและชามานเป็นช่องทางการค้าหลักกับปากีสถาน ซึ่งมีท่าเรือเชื่อมสู่การค้าทางทะเล การปิดด่านซ้ำหลายครั้งสร้างความเสียหายให้พ่อค้าชาวอัฟกัน และทำให้เหตุผลในการพัฒนาเส้นทางผ่านอิหร่าน เอเชียกลาง และจีนมีน้ำหนักมากขึ้น

เอกสารสรุปของ ORF ระบุว่าด่านทอร์คัมปิดเป็นเวลา 10 วันในเดือนมกราคม 2024 และกล่าวถึงข้อจำกัดที่ยืดเยื้อ ณ จุดผ่านแดนอื่น ๆ เอกสารเชื่อมโยงการหยุดชะงักเหล่านี้กับความสัมพันธ์ระหว่างคาบูลกับอิสลามาบัดที่ย่ำแย่ลง จากประเด็นความไม่สงบ ความมั่นคงชายแดน และการพำนักของชาวอัฟกันในปากีสถาน

ปากีสถานกล่าวหาอัฟกานิสถานว่าปล่อยให้ภัยคุกคามต่อความมั่นคงยังดำเนินต่อไป ซึ่งคาบูลปฏิเสธข้อกล่าวหา เอกสารระบุว่าการโจมตีของผู้ก่อการร้ายในปากีสถานเพิ่มขึ้นร้อยละ 73 ในช่วง 21 เดือนแรกหลังตอลิบานกลับมามีอำนาจ นอกจากนี้ยังระบุเหตุการณ์ 572 ครั้งในจังหวัดไคเบอร์ปัคตูนควาเมื่อปี 2021 และ 2,173 ครั้งในปี 2024 เพิ่มขึ้นราวร้อยละ 280

การศึกษาเดียวกันระบุว่าปากีสถานส่งชาวอัฟกันกลับประเทศไปแล้วราว 800,000 คน และอนุมัติแผนในเดือนมกราคม 2025 เพื่อเนรเทศเพิ่มอีก 3 ล้านคน พัฒนาการเหล่านี้ช่วยอธิบายความเร่งด่วนทางการเมืองที่ทำให้คาบูลมองหาทางเลือกอื่น แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าเส้นทางวาคานรองรับสินค้าได้มากพอจะแทนที่จุดผ่านแดนเดิม

การมีปฏิสัมพันธ์กับจีนไม่ได้รับประกันว่าจะเปิดด่าน

จีนยังติดต่อกับรัฐบาลตอลิบานอย่างต่อเนื่อง เอกสารสรุปของ ORF ระบุว่าระหว่างเดือนสิงหาคม 2021 ถึงกุมภาพันธ์ 2024 ตอลิบานจัดการประชุมทางการทูต 1,382 ครั้งกับ 80 ประเทศ ในจำนวนนี้เป็นการประชุมกับจีน 215 ครั้ง หรือประมาณร้อยละ 15.6 ของทั้งหมด

การลงทุนและความมั่นคงเป็นส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์นี้ เอกสารระบุสัญญาปี 2023 ซึ่งบริษัท Xinjiang Central Asia Petroleum and Gas Company ให้คำมั่นว่าจะลงทุน 550 ล้านดอลลาร์ในช่วงสามปีเพื่อสกัดน้ำมัน นอกจากนี้ยังกล่าวถึงเจ้าหน้าที่ตอลิบานที่ระบุว่าจีนสนใจลงทุน 10,000 ล้านดอลลาร์ในภาคลิเทียม ตัวเลขหลังนี้เป็นการแสดงความสนใจตามคำกล่าวของเจ้าหน้าที่อัฟกัน ไม่ใช่การลงทุนที่เสร็จสิ้นแล้วหรือคำมั่นให้ทุนแก่โครงการวาคาน

ความกังวลของจีนรวมถึงขบวนการอิสลามเตอร์กิสถานตะวันออกและรัฐอิสลามโคราซาน ตลอดจนภัยคุกคามต่อบุคลากรและโครงการของจีนในปากีสถาน บทวิเคราะห์ของ ORF เห็นว่าปักกิ่งอาจต้องการให้วาคานเป็นพื้นที่กันชนด้านความมั่นคง มากกว่าจะเป็นด่านการค้าที่คึกคักสู่ซินเจียง

รายงานยังกล่าวถึงกิจกรรมที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นของปากีสถานและจีนในฝั่งอัฟกานิสถานของวาคานเมื่อต้นปี 2022 ตามด้วยการตอบสนองของตอลิบาน แต่รายงานเหล่านั้นไม่มีการยืนยันจากแหล่งอิสระหรือคำชี้แจงอย่างเป็นทางการร่วมกันเกี่ยวกับกิจกรรมชายแดนที่ถูกกล่าวหา จึงไม่ควรถือเป็นหลักฐานยืนยันว่ามีการเปลี่ยนแปลงดินแดน

ความขัดแย้งในทางปฏิบัตินั้นตรงไปตรงมา: คาบูลต้องการการขนส่งและการลงทุน ขณะที่การประเมินของงานวิจัยระบุว่าปักกิ่งยังระมัดระวังทั้งเรื่องความมั่นคงและผลตอบแทนทางการค้า การติดต่อทางการทูตที่เกิดขึ้นบ่อยไม่ได้ทำให้ความแตกต่างนี้หมดไปเอง

สภาพภูเขาทำให้ความน่าเชื่อถือเป็นบททดสอบสำคัญ

เอกสารสรุปของ ORF ระบุว่าวาคานยาวราว 350 กิโลเมตร กว้าง 20 ถึง 60 กิโลเมตร มี 110 หมู่บ้านและประชากรราว 12,000 คน พร้อมระบุว่าพื้นที่ชายแดนอยู่สูงจากระดับน้ำทะเลราว 5,000 เมตร ส่วนรายงานอีกฉบับระบุว่าช่องเขาวาคจีร์อยู่สูงเกือบ 4,900 เมตร

ตัวเลขทางภูมิศาสตร์ในส่วนอื่นก็แตกต่างกัน งานศึกษาทางเศรษฐกิจฉบับต้นระบุว่าพรมแดนอัฟกานิสถาน-จีนยาว 96 กิโลเมตร ขณะที่ ORF ระบุว่ามีความยาวประมาณ 75 กิโลเมตร ส่วนตัวเลขความกว้างก็แตกต่างกัน โดยงานศึกษาฉบับต้นให้ไว้ที่ 16 ถึง 66 กิโลเมตร หากไม่มีวิธีวัดร่วมกัน ควรนำเสนอตัวเลขเหล่านี้ว่าเป็นข้อมูลที่แตกต่างกัน ไม่ใช่ตัวเลขที่แน่นอนและใช้แทนกันได้

อุปสรรคด้านการขนส่งนั้นชัดเจนกว่า หิมะตกหนัก อากาศหนาวจัด หิมะถล่ม และดินถล่ม อาจทำให้การเดินทางหยุดชะงักและลดช่วงเวลาที่เหมาะแก่การก่อสร้าง ถนนลูกรังที่ไปถึงพรมแดนบนภูเขาสูงไม่ได้ยืนยันว่าจะเดินทางได้อย่างเชื่อถือได้ตลอดทั้งปี

อัฟกานิสถานยังจำเป็นต้องมีสะพาน ระบบสื่อสาร การจัดการสินค้า ความพร้อมด้านศุลกากร และแผนบำรุงรักษา บริการธนาคารและประกันภัยสินค้าเป็นเรื่องสำคัญ เพราะพ่อค้าต้องชำระเงินให้ผู้จัดหาและบริหารความเสี่ยงจากความเสียหายหรือความล่าช้า รายงานพิธีเปิดไม่ได้ให้ข้อมูลที่ยืนยันได้เรื่องขีดความสามารถในการขนส่งสินค้า ตารางเดินรถตามฤดูกาล หรืองบประมาณบำรุงรักษา

วาคานเป็นเส้นทางเสริม ไม่ใช่เส้นทางทดแทน

เส้นทางที่เสนอขึ้นมานี้มีจุดประสงค์ต่างจากโครงการระดับภูมิภาคหลายโครงการที่มักถูกกล่าวถึงร่วมกัน ระเบียงเศรษฐกิจจีน-ปากีสถาน หรือ CPEC เชื่อมผลประโยชน์ของจีนกับเครือข่ายขนส่งและท่าเรือกวาดาร์ของปากีสถาน เส้นทางวาคานจะเชื่อมอัฟกานิสถานกับจีนทางบกโดยตรง แต่ไม่ได้เชื่อมถึงทะเลโดยตรง

รายงานเกี่ยวกับถนนสายนี้ระบุว่าจีน ปากีสถาน และอัฟกานิสถานตกลงในปี 2025 ที่จะขยาย CPEC เข้าไปในอัฟกานิสถาน จึงอาจเกิดความทับซ้อนระหว่างการเข้าถึงจีนโดยตรงผ่านวาคานกับการเข้าถึงผ่านปากีสถาน แต่ไม่ได้หมายความว่าเส้นทางหนึ่งจะทำให้อีกเส้นทางหมดความจำเป็น ขีดความสามารถในการขนส่งสินค้า จุดหมายปลายทาง ความน่าเชื่อถือ และราคา จะเป็นตัวกำหนดว่าพ่อค้าเลือกเส้นทางใด

เส้นทางลาพิสลาซูลี ซึ่งเปิดใช้ในปี 2018 มุ่งไปทางตะวันตก ผ่านเติร์กเมนิสถาน อาเซอร์ไบจาน จอร์เจีย และตุรกี สู่ตลาดยุโรป ส่วนท่าเรือชาบาฮาร์ของอิหร่านเป็นทางเลือกในการขนส่งทางทะเลที่ไม่ต้องผ่านปากีสถาน เส้นทางเหล่านี้ตอบโจทย์ที่ถนนสู่ซินเจียงเพียงสายเดียวไม่อาจตอบสนองได้

โครงการเติร์กเมนิสถาน-อัฟกานิสถาน-ปากีสถาน-อินเดีย หรือที่รู้จักในชื่อ TAPI แตกต่างออกไป เพราะเป็นข้อเสนอโครงการท่อส่งก๊าซ ไม่ใช่ระเบียงขนส่งสินค้าทั่วไป การนำมาเปรียบเทียบกับวาคานช่วยให้เข้าใจความร่วมมือในภูมิภาค แต่ไม่ใช่การวัดขีดความสามารถในการขนส่งสินค้าที่แข่งขันกัน

จีนมีเส้นทางเชื่อมต่อกับอัฟกานิสถานอยู่อีกเส้นทางหนึ่งแล้ว เอกสารสรุปของ ORF ระบุว่ามีการเปิดบริการรถไฟจากคาชการ์ถึงฮัยราตันผ่านคาซัคสถานและอุซเบกิสถานในเดือนกันยายน 2022 ดังนั้น วาคานจะเป็นทางเลือกโดยตรงที่เพิ่มเข้ามาจากเส้นทางเชื่อมต่อทางอ้อมที่มีอยู่ ไม่ใช่การเริ่มต้นการขนส่งระหว่างสองประเทศจากศูนย์

สิ่งที่ต้องเกิดขึ้นก่อนจะประเมินผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจได้

รายงานผลการดำเนินงาน CAREC ของธนาคารพัฒนาเอเชีย ซึ่งเผยแพร่ในเดือนธันวาคม 2022 เป็นกรอบที่มีประโยชน์สำหรับประเมินประสิทธิภาพของระเบียงขนส่ง รายงานศึกษาขั้นตอนการค้าและประสิทธิภาพการขนส่งระหว่างปี 2010 ถึง 2020 ครอบคลุมหกระเบียงที่เกี่ยวข้องกับประเทศสมาชิก 11 ประเทศ รวมถึงอัฟกานิสถานและจีน

รายงานใช้วิธีวัดและติดตามผลการดำเนินงานของระเบียงขนส่ง หรือ Corridor Performance Measurement and Monitoring เพื่อประเมินการเคลื่อนย้ายสินค้าจริงผ่านเส้นทางขนส่งและจุดผ่านแดน โดยพิจารณาอุปสรรคเชิงโครงสร้างและผลกระทบจากโควิด 19 รายงานนี้ไม่ใช่การศึกษาความเป็นไปได้ของเส้นทางวาคาน และไม่ได้ยืนยันตัวเลขคาดการณ์เฉพาะเรื่องการประหยัดต้นทุนหรือการเติบโตทางการค้าในเส้นทางดังกล่าว

ความแตกต่างนี้สำคัญต่อข้อกล่าวอ้างทางเศรษฐกิจเกี่ยวกับถนนสายนี้ แม้เส้นทางจะสั้นกว่าในเชิงภูมิศาสตร์ ก็อาจใช้เวลานานกว่าหรือมีต้นทุนสูงกว่า หากการปิดเส้นทางบนภูเขา การขนถ่ายสินค้า หรือความล่าช้าที่ชายแดนทำให้การส่งมอบสะดุด การจะมีหลักฐานที่น่าเชื่อถือต้องมีข้อมูลเวลาเดินทาง ค่าขนส่ง ฤดูกาลที่เปิดให้บริการ และประสิทธิภาพด้านศุลกากร ซึ่งยังไม่มีการยืนยันสำหรับการค้าประจำผ่านวาคาน

การก่อสร้างและบริการขนส่งในอนาคตอาจสร้างงานในบาดัคชาน วาคานยังครอบคลุมพื้นที่ส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติ และดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งในประเทศและต่างประเทศอยู่แล้ว การเข้าถึงที่ดีขึ้นอาจช่วยการค้าและการท่องเที่ยวในท้องถิ่น แต่ยังไม่มีการยืนยันตัวเลขคาดการณ์เรื่องการจ้างงานหรือจำนวนนักท่องเที่ยว

หลักหมายสำคัญขั้นต่อไปคือข้อตกลงเกี่ยวกับการดำเนินงานชายแดน การจัดตั้งด่านศุลกากรจีน โครงสร้างพื้นฐานเชื่อมต่อที่ใช้งานได้ และการมีปริมาณการค้าจริงที่พิสูจน์ได้ ยังไม่มีการระบุกำหนดเวลาที่แน่นอนสำหรับขั้นตอนเหล่านี้ จนกว่าจะถึงตอนนั้น คุณค่าที่พิสูจน์ได้ชัดเจนที่สุดของถนนคือการเพิ่มการเข้าถึงทางกายภาพและสร้างทางเลือกใหม่ในการเจรจา มากกว่าการเพิ่มขึ้นของการส่งออกหรือรายได้จากการขนส่งผ่านแดนที่วัดได้แล้ว

ประเด็นสำคัญ

• อัฟกานิสถานเปิดใช้ถนนลูกรังยาวประมาณ 121 กิโลเมตร จากโบโรกิลถึงพรมแดนจีนในวาคาน
• รายงานระบุต้นทุนก่อสร้าง 365 ล้านอัฟกานี หรือประมาณ 5.5 ล้านดอลลาร์ โดยเริ่มงานก่อสร้างสองปีก่อนเปิดใช้
• รายงานระบุวันพิธีเปิดไม่ตรงกัน โดยบอกว่าเป็นวันอาทิตย์หรือวันที่ 4 ตุลาคมโดยไม่ระบุปี
• เอกสารสรุปของ ORF เมื่อเดือนเมษายน 2025 ระบุว่าช่องเขาวาคจีร์ไม่มีด่านศุลกากรจีน และระบุว่าปักกิ่งระมัดระวังต่อความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจและต้นทุนด้านความมั่นคงของเส้นทางนี้
• การค้าทวิภาคีมีมูลค่า 1.3 พันล้านดอลลาร์ในปี 2023 แต่อัฟกานิสถานส่งออกเพียง 64 ล้านดอลลาร์ หรือราวร้อยละ 4.9
• สภาพอากาศบนภูเขา ขั้นตอนชายแดน เงินทุน และโครงสร้างพื้นฐานเชื่อมต่อ จะเป็นตัวกำหนดว่าถนนจะกลายเป็นเส้นทางขนส่งสินค้าที่เชื่อถือได้หรือไม่
• ยังไม่มีการยืนยันวันเริ่มให้บริการขนส่งสินค้าเชิงพาณิชย์ตามปกติที่ชายแดน