ปากีสถานห้ามสายการบินไต้หวันใช้น่านฟ้า บังคับเปลี่ยนเส้นทางบินไปยุโรป

เที่ยวบินอย่างน้อย 12 เที่ยวเปลี่ยนเส้นทางบินผ่านรัสเซีย

ปากีสถานห้ามสายการบินไต้หวันใช้น่านฟ้าของตนภายใต้นโยบายจีนเดียว ส่งผลให้ไชน่าแอร์ไลน์สและอีวีเอแอร์ต้องเปลี่ยนเส้นทางบินระหว่างเอเชียกับยุโรป ข้อมูลติดตามเที่ยวบินของ Flightradar24 ที่มีการอ้างถึงเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2026 แสดงให้เห็นว่า สายการบินทั้งสองไม่ได้บินผ่านปากีสถานเลยนับตั้งแต่ช่วงเช้าของวันที่ 25 ตุลาคม ขณะที่มีเที่ยวบินอย่างน้อย 12 เที่ยวเปลี่ยนไปบินผ่านรัสเซียแทน

ข้อจำกัดดังกล่าวทำให้การสนับสนุนทางการทูตของกรุงอิสลามาบัดต่อกรุงปักกิ่งกลายเป็นปัญหาในการปฏิบัติการสำหรับสายการบินไต้หวันรายใหญ่สองแห่ง เที่ยวบินบางส่วนเลือกเส้นทางเหนือขึ้นไปผ่านรัสเซีย ขณะที่เที่ยวบินอื่นบินผ่านพื้นที่ส่วนต่าง ๆ ของเอเชียใต้และตะวันออกกลาง การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้การเดินทางบางเที่ยวใช้เวลานานขึ้นหลายชั่วโมงและมีต้นทุนเชื้อเพลิงเพิ่มขึ้น

ควาจา อาซิฟ รัฐมนตรีกลาโหมปากีสถานยืนยันว่า การตัดสินใจดังกล่าวสะท้อนจุดยืนของประเทศต่อไต้หวัน ต่อมากระทรวงการต่างประเทศไต้หวันประณามการใช้พื้นที่น่านฟ้าของปากีสถานเป็นเครื่องมือทางการเมือง และระบุว่าจะประสานงานกับเจ้าหน้าที่ด้านคมนาคม พร้อมเคารพการตัดสินใจของสายการบินเกี่ยวกับความปลอดภัย ระยะเวลาเดินทาง และต้นทุน

มาตรการนี้ถูกระบุว่าเป็นกรณีแรกที่ทราบว่ามีการห้ามสายการบินพาณิชย์ของไต้หวันทั้งหมดอย่างชัดเจนโดยอ้างนโยบายจีนเดียว กรณีก่อนหน้านี้เกี่ยวข้องกับการอนุญาตให้อากาศยานที่บรรทุกเจ้าหน้าที่ไต้หวันบินผ่าน ไม่ใช่การห้ามในวงกว้างที่กระทบสายการบินพาณิชย์

คำชี้แจงของรัฐมนตรีกลาโหมปากีสถาน

อาซิฟเชื่อมโยงข้อจำกัดดังกล่าวโดยตรงกับการที่ปากีสถานรับรองจีนแผ่นดินใหญ่และไม่อนุญาตให้สายการบินไต้หวันใช้เส้นทาง รัฐมนตรีกลาโหมปากีสถานอธิบายนโยบายการบินไว้ดังนี้:

เราอนุญาตให้เฉพาะสายการบินจีนบินผ่านปากีสถานเท่านั้น

คำชี้แจงของเขากล่าวถึงความแตกต่างที่ปากีสถานแบ่งไว้ระหว่างสายการบินจีนแผ่นดินใหญ่กับสายการบินไต้หวัน ผลในทางปฏิบัติต่อไชน่าแอร์ไลน์สและอีวีเอแอร์คือการสูญเสียสิทธิบินผ่านดินแดนปากีสถานในเที่ยวบินไปและกลับจากยุโรป แม้อากาศยานจะไม่ได้ลงจอดที่นั่นก็ตาม

การบินผ่านน่านฟ้าหมายถึงการเดินทางผ่านเขตน่านฟ้าของประเทศหนึ่งโดยไม่ลงจอด การสูญเสียสิทธิดังกล่าวอาจทำให้ไม่สามารถใช้ส่วนสำคัญของเส้นทางระหว่างประเทศ และบังคับให้สายการบินวางแผนเส้นทางใหม่ผ่านหลายประเทศ

ยังไม่มีการชี้แจงระยะเวลาของข้อจำกัด รายละเอียดคำสั่งอย่างเป็นทางการ หรือเหตุผลเฉพาะหน้าในการเริ่มใช้มาตรการ นอกเหนือจากคำอธิบายด้านนโยบายของอาซิฟ และยังไม่มีการประกาศวันทบทวนมาตรการหรือวันที่จะกลับมาอนุญาตให้ใช้เส้นทาง

เส้นทางบินเปลี่ยนไปอย่างไร

ไชน่าแอร์ไลน์สและอีวีเอแอร์เริ่มเปลี่ยนเส้นทางบินในช่วงสุดสัปดาห์ก่อนการประกาศเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม เที่ยวบินหนึ่งที่ระบุชัดเจนคือเที่ยวบินของไชน่าแอร์ไลน์สจากไทเปไปโรมเมื่อวันที่ 24 ตุลาคม ซึ่งบินผ่านน่านฟ้ารัสเซียแทนเส้นทางเดิมที่ผ่านอินเดีย ปากีสถาน และเติร์กเมนิสถาน

ข้อมูลสังเกตการณ์ของ Flightradar24 ระบุว่า การเปลี่ยนเส้นทางโดยรวมเพื่อหลีกเลี่ยงปากีสถานเริ่มขึ้นตั้งแต่ช่วงเช้าของวันที่ 25 ตุลาคม ต่อมามีเที่ยวบินระหว่างเอเชียกับยุโรปอย่างน้อย 12 เที่ยวใช้เส้นทางผ่านน่านฟ้ารัสเซีย รายงานอีกฉบับระบุจำนวนเที่ยวบินมากกว่า 10 เที่ยว ซึ่งให้ภาพคล้ายกันว่ามีการเปลี่ยนเส้นทางซ้ำหลายครั้งในการปฏิบัติการของสายการบินทั้งสอง

ลำดับเหตุการณ์แสดงให้เห็นว่าผลกระทบปรากฏขึ้นก่อนรัฐมนตรีจะชี้แจง:

• 24 ตุลาคม 2026: เที่ยวบินของไชน่าแอร์ไลน์สจากไทเปไปโรมใช้เส้นทางผ่านน่านฟ้ารัสเซีย แทนเส้นทางเดิมที่ผ่านอินเดีย ปากีสถาน และเติร์กเมนิสถาน
• 25 ตุลาคม: ข้อมูลติดตามเที่ยวบินแสดงให้เห็นว่าไชน่าแอร์ไลน์สและอีวีเอแอร์เริ่มหลีกเลี่ยงน่านฟ้าปากีสถานตั้งแต่ช่วงเช้า
• 28 ตุลาคม: คำชี้แจงของอาซิฟเชื่อมโยงข้อจำกัดดังกล่าวกับนโยบายจีนเดียวของปากีสถาน ขณะที่การเปลี่ยนเส้นทางเริ่มเป็นที่รับรู้ในสาธารณะ

เส้นทางเชื่อมไทเปกับโรมและลอนดอนเป็นเส้นทางส่วนหนึ่งที่มีการระบุในรายงานข่าวเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลง ไชน่าแอร์ไลน์สให้บริการเส้นทางไปโรม ส่วนอีวีเอแอร์ให้บริการเส้นทางไปลอนดอน อากาศยานลำอื่นที่ได้รับผลกระทบใช้เส้นทางผ่านเอเชียใต้และตะวันออกกลางแทนการบินผ่านรัสเซีย

เหตุใดรัสเซียจึงกลับมาอยู่บนแผนที่เส้นทางบิน

โดยทั่วไปสายการบินไต้หวันหลีกเลี่ยงน่านฟ้ารัสเซียนับตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2022 เมื่อรัสเซียเปิดฉากรุกรานยูเครนเต็มรูปแบบ แนวทางดังกล่าวคล้ายกับสายการบินจำนวนมากในเอเชีย ยุโรป และอเมริกาเหนือ

สำนักงานการบินพลเรือนไต้หวันระบุว่าไม่เคยห้ามสายการบินไต้หวันบินผ่านรัสเซีย แต่ไม่ได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับการเปลี่ยนเส้นทางครั้งล่าสุด ส่วนไชน่าแอร์ไลน์สและอีวีเอแอร์ปฏิเสธแสดงความเห็นเมื่อได้รับการติดต่อในช่วงแรกเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงนี้

รัสเซียมีเส้นทางบินที่มุ่งขึ้นเหนือระหว่างเอเชียตะวันออกกับยุโรป การกลับมาใช้เส้นทางนี้แสดงให้เห็นว่าการสูญเสียช่องทางบินหนึ่งแห่งสามารถเปลี่ยนทางเลือกของสายการบินในพื้นที่อื่นได้อย่างไร สำหรับสายการบินไต้หวัน เส้นทางที่ก่อนหน้านี้มักหลีกเลี่ยงกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของการตอบสนองต่อข้อจำกัดของปากีสถาน

สายการบินต้องพิจารณาปัจจัยหลายด้านในการเลือกเส้นทาง ได้แก่ การอนุญาตให้เข้าสู่น่านฟ้าของแต่ละประเทศ ความปลอดภัยในการบิน ระยะเวลาเดินทาง และต้นทุนการดำเนินงาน กระทรวงการต่างประเทศไต้หวันระบุโดยเฉพาะว่า สายการบินควรคำนึงถึงความปลอดภัย เวลา และต้นทุนในการวางแผนเส้นทางถัดไป

เที่ยวบินบางเที่ยวที่ใช้เวลานานขึ้นหลายชั่วโมงหมายถึงผู้โดยสารต้องเดินทางนานขึ้น และอากาศยานใช้เชื้อเพลิงมากขึ้น สายการบินยังไม่ได้ประกาศปรับตารางบินร่วมกันหรือระบุตัวเลขค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น

ไต้หวันประณามข้อจำกัด

กระทรวงการต่างประเทศไต้หวันปฏิเสธจุดยืนของปากีสถานและประณามสิ่งที่เรียกว่าเป็นการทำให้น่านฟ้าเป็นเรื่องการเมืองและใช้เป็นเครื่องมือ กระทรวงฯ ระบุว่าไต้หวันเป็นประเทศอธิปไตยและไม่เคยอยู่ใต้บังคับบัญชาของสาธารณรัฐประชาชนจีน

กระทรวงฯ ระบุว่าจะติดต่อประสานงานอย่างใกล้ชิดกับกระทรวงคมนาคมไต้หวัน และเคารพการวางแผนเส้นทางของสายการบินพาณิชย์ คำตอบดังกล่าวกล่าวถึงทั้งข้อพิพาทเรื่องอธิปไตยและภารกิจเร่งด่วนในการรักษาเที่ยวบินระหว่างประเทศให้ดำเนินต่อไป

ปักกิ่งอ้างว่าไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนตน ไต้หวันซึ่งมีรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของตนเองและประชากรราว 23 ล้านคน ปฏิเสธข้ออ้างดังกล่าว มีเพียง 12 ประเทศที่มีความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการกับไทเป รวมถึงเบลีซและตูวาลู

จุดยืนจีนเดียวของปากีสถานรับรองสาธารณรัฐประชาชนจีนในฐานะรัฐบาลของจีน และถือว่าไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนจีน อิสลามาบัดคัดค้านเอกราชของไต้หวันและความพยายามจัดตั้งจีนสองประเทศ หรือจีนหนึ่งประเทศกับไต้หวันหนึ่งประเทศ

ปากีสถานยังนำจุดยืนดังกล่าวไปแสดงในองค์การระหว่างประเทศด้วย โดยคัดค้านการมีส่วนร่วมของไต้หวันในองค์กรต่าง ๆ รวมถึงองค์การอนามัยโลก และคัดค้านข้อเสนอเชิญไต้หวันเข้าร่วมการประชุมสมัชชาประจำปีขององค์กร

ความเป็นหุ้นส่วนที่ครอบคลุมมากกว่าการบิน

ปากีสถานยุติความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการกับไต้หวันในปี 1951 และสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตกับสาธารณรัฐประชาชนจีนในปีเดียวกัน การสนับสนุนปักกิ่งในประเด็นไต้หวันดำเนินต่อเนื่องมาภายใต้รัฐบาลหลายชุด

ประธานาธิบดีอาซิฟ อาลี ซาร์ดารีและนายกรัฐมนตรีเชห์บาซ ชารีฟต่างย้ำจุดยืนดังกล่าว แถลงการณ์ร่วมหลังการเยือนจีนของชารีฟในเดือนพฤษภาคมคัดค้านเอกราชของไต้หวันและสนับสนุนความพยายามของจีนในการรวมชาติ กระทรวงการต่างประเทศไต้หวันปฏิเสธข้อกล่าวอ้างในแถลงการณ์เกี่ยวกับสถานะของไต้หวัน

ตาฮีร์ อันดราบี โฆษกกระทรวงการต่างประเทศปากีสถานยังยืนยันจุดยืนของประเทศอีกครั้งเมื่อต้นเดือนมกราคม โดยเรียกไต้หวันว่าเป็น "ส่วนหนึ่งของจีนที่แบ่งแยกไม่ได้" รายงานหลายฉบับระบุวันที่ของแถลงการณ์เป็น 2 มกราคม ขณะที่คำบรรยายต้นฉบับของคำกล่าวระบุเป็น 3 มกราคม แถลงการณ์ดังกล่าวมีขึ้นหลังการซ้อมรบทางทหารของจีนรอบไต้หวัน ซึ่งรวมถึงการยิงกระสุนจริงและการจำลองโจมตีเป้าหมายทางทะเล

ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและการทหารเป็นฉากหลังที่กว้างขึ้นของการตัดสินใจของปากีสถาน จีนอัดฉีดเงินหลายพันล้านดอลลาร์เข้าสู่ปากีสถานผ่านระเบียงเศรษฐกิจจีน-ปากีสถาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง

จีนยังเป็นผู้จัดหาอาวุธรายใหญ่ที่สุดของปากีสถาน ความสัมพันธ์ด้านกลาโหมได้รับความสนใจในช่วงความขัดแย้งระหว่างปากีสถานกับอินเดียเมื่อเดือนพฤษภาคม 2025 ซึ่งปากีสถานใช้เครื่องบินขับไล่ J-10C ของจีน ส่วนโครงการริเริ่มเพิ่มเติมอย่างระเบียงข้อมูลจีน-ปากีสถานเปิดตัวเมื่อวันอังคารก่อนมีรายงานเรื่องข้อจำกัดน่านฟ้า

ความเชื่อมโยงเหล่านี้อธิบายถึงความแน่นแฟ้นของความสัมพันธ์ที่อิสลามาบัดใช้เป็นบริบทในการกำหนดนโยบายการบิน อาซิฟระบุว่าเหตุผลของข้อจำกัดคือจุดยืนของปากีสถานต่อจีนและไต้หวัน

อะไรทำให้ข้อจำกัดนี้แตกต่าง

มาตรการของปากีสถานกระทบเที่ยวบินพาณิชย์ทั่วไป ไม่ใช่เพียงเที่ยวบินทางการทูตเที่ยวเดียว ข้อจำกัดที่ส่งผลต่อสายการบินอาจทำให้ต้องเปลี่ยนเส้นทางซ้ำหลายครั้งตลอดตารางบิน และส่งผลต่อผู้โดยสาร การใช้เชื้อเพลิง และการวางแผนใช้อากาศยาน

ในเดือนเมษายน เซเชลส์ มอริเชียส และมาดากัสการ์เพิกถอนใบอนุญาตบินผ่านสำหรับอากาศยานของไล่ ชิงเต๋อ ประธานาธิบดีไต้หวัน ระหว่างการเตรียมเดินทางเยือนเอสวาตีนี ทำให้ต้องเลื่อนการเยือนที่วางแผนไว้ การตัดสินใจเหล่านั้นเกี่ยวข้องกับอากาศยานของประธานาธิบดี ส่วนข้อจำกัดของปากีสถานมุ่งเป้าไปที่สายการบินพาณิชย์ของไต้หวัน

มาตรา 1 ของอนุสัญญาว่าด้วยการบินพลเรือนระหว่างประเทศ ค.ศ. 1944 รับรองว่ารัฐมีอธิปไตยโดยสมบูรณ์และแต่เพียงผู้เดียวเหนือน่านฟ้าที่อยู่เหนือดินแดนของตน กล่าวอย่างง่ายคือ รัฐบาลมีอำนาจควบคุมการเข้าถึงน่านฟ้าเหนือประเทศของตน ภายใต้กฎและพันธกรณีด้านการบินระหว่างประเทศที่ใช้บังคับ

ข้อมูลเกี่ยวกับการที่สายการบินไต้หวันสามารถใช้น่านฟ้าจีนแผ่นดินใหญ่ได้ในขณะนี้มีความไม่สอดคล้องกัน โดยรายงานหลายฉบับระบุว่าจีนอนุญาตให้บินผ่าน ขณะที่อีกฉบับระบุว่าข้อจำกัดทางการเมืองทำให้ไม่สามารถใช้เส้นทางดังกล่าวได้ การยืนยันของปากีสถานว่าจะไม่อนุญาตให้บินผ่านคือข้อจำกัดเฉพาะหน้าที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนเส้นทางตามที่กล่าวถึงในที่นี้

สำหรับผู้โดยสาร ประเด็นที่เป็นรูปธรรมคือเส้นทางที่อากาศยานของตนสามารถใช้ได้ สำหรับสายการบินคือวิธีรักษาบริการบินไปยุโรปหลังสูญเสียเส้นทางผ่านแดน ขณะนี้หน่วยงานด้านคมนาคมและสายการบินของไต้หวันต้องตัดสินใจด้านการปฏิบัติการเหล่านี้ ควบคู่ไปกับข้อพิพาทเรื่องอธิปไตยที่ชัดเจนขึ้นเรื่อย ๆ

ประเด็นสำคัญ

• ปากีสถานห้ามสายการบินไต้หวันใช้น่านฟ้าของตน โดยอ้างนโยบายจีนเดียว
• ข้อมูลติดตามเที่ยวบินระบุว่าไชน่าแอร์ไลน์สและอีวีเอแอร์หยุดบินผ่านปากีสถานตั้งแต่ช่วงเช้าของวันที่ 25 ตุลาคม
• เที่ยวบินระหว่างเอเชียกับยุโรปอย่างน้อย 12 เที่ยวเปลี่ยนไปใช้เส้นทางผ่านน่านฟ้ารัสเซีย ขณะที่เที่ยวบินอื่นใช้เส้นทางทางเลือกผ่านเอเชียใต้และตะวันออกกลาง
• การเดินทางบางเที่ยวใช้เวลานานขึ้นและมีต้นทุนการดำเนินงานสูงขึ้น
• กระทรวงการต่างประเทศไต้หวันประณามการกระทำของปากีสถาน และระบุว่าสายการบินควรวางแผนเส้นทางโดยคำนึงถึงความปลอดภัย เวลา และต้นทุน
• ยังไม่มีการประกาศระยะเวลาของข้อจำกัดหรือวันที่จะทบทวนมาตรการ