ข้อพิพาททางการทูตจีน-ญี่ปุ่นกระทบงานวัฒนธรรมญี่ปุ่นในจีน

คอนเสิร์ต ภาพยนตร์ และแฟนด้อมเผชิญแรงกดดันในจีน

ลิลี่ เฉิน นับถอยหลังรอฟังนักร้องญี่ปุ่นคนโปรดในกรุงปักกิ่ง แต่เวทีกลับมืดสนิท และการแสดงถูกยกเลิกก่อนเริ่มเพียงไม่กี่นาที ผู้จัดอ้างว่าอุปกรณ์ขัดข้อง ขณะที่แฟนเพลงจำนวนมากมองว่าเกิดจากอีกสาเหตุหนึ่ง พวกเขาชี้ไปที่ความขัดแย้งทางการทูตซึ่งปะทุขึ้นหลังซานาเอะ ทาคาอิจิ นายกรัฐมนตรีคนใหม่ของญี่ปุ่น ระบุว่าโตเกียวอาจตอบโต้ทางทหาร หากจีนพยายามยึดไต้หวันด้วยกำลัง ปักกิ่งซึ่งอ้างว่าไต้หวันเป็นดินแดนของตนตอบโต้ด้วยความไม่พอใจ นับจากนั้นในช่วงหลายสัปดาห์ที่ผ่านมา งานวัฒนธรรมญี่ปุ่นในจีนจำนวนมากถูกยกเลิกโดยแทบไม่มีคำเตือนล่วงหน้า

มีการยกเลิกหรือเลื่อนการแสดงและกิจกรรมพบปะแฟนคลับของศิลปินญี่ปุ่นในเมืองใหญ่แล้วอย่างน้อย 30 งาน รวมถึงกำหนดการแสดงของอายูมิ ฮามาซากิ ป๊อปไอคอน, KOKIA นักร้องนักแต่งเพลง และ KID FRESINO แรปเปอร์ ที่นครเซี่ยงไฮ้ มาคิ โอสึกิ นักร้องเพลงประกอบ One Piece ถูกพาลงจากเวทีกลางเพลง ขณะที่เสียงเพลงดับและไฟบนเวทีมืดลง คลิปเหตุการณ์แพร่กระจายเป็นไวรัลและทำให้ผู้ชมตกตะลึง บนแพลตฟอร์มโซเชียลของจีน ผู้คนแสดงความสับสนและไม่พอใจ โดยผู้ที่เดินทางมาและจองโรงแรมไว้เรียกร้องเงินคืนและคำชี้แจง

ผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่แค่ดนตรีสด ผู้จัดจำหน่ายระงับการฉายภาพยนตร์ญี่ปุ่นบางเรื่อง และแหล่งข่าวในอุตสาหกรรมระบุว่าการอนุมัติผลงานใหม่ถูกแช่แข็ง สื่อที่เชื่อมโยงกับรัฐส่งสัญญาณว่าความขัดแย้งทางการเมืองจะทำให้ชาวจีนรู้สึกไม่ดีต่อภาพยนตร์และศิลปินญี่ปุ่น งานอย่าง Wonder Festival ซึ่งเป็นงานของเล่นและอนิเมะขนาดใหญ่ ดึงดูดผู้คนจำนวนมหาศาลในเมืองต่าง ๆ ของจีน สะท้อนให้เห็นว่าการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมเหล่านี้ได้รับความนิยมเพียงใด อย่างไรก็ตาม ภาพรวมยังไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน ภาพยนตร์อนิเมะเรื่อง Demon Slayer: Infinity Castle ยังเข้าฉายทั่วประเทศและทำรายได้ติดอันดับภาพยนตร์ต่างประเทศยอดนิยม ความแตกต่างนี้แสดงให้เห็นว่านโยบายด้านวัฒนธรรมเปลี่ยนแปลงได้รวดเร็วเพียงใด และหน่วยงานกำกับดูแลกับเมืองต่าง ๆ อาจดำเนินการด้วยความเร็วไม่เท่ากัน

สำหรับแฟนชาวจีนหลายล้านคนที่เติบโตมากับแอนิเมชัน เกม และเพลงป๊อปญี่ปุ่น การถอยห่างครั้งนี้ให้ความรู้สึกเป็นเรื่องส่วนตัว หลายคนบอกว่าไม่ต้องการให้การเมืองเข้ามาเกี่ยวข้องกับคอนเสิร์ตและงานชุมนุมแฟนคลับ บางคนเริ่มหลีกเลี่ยงการแต่งคอสเพลย์ในที่สาธารณะและงดไปงานแฟนคลับด้วยความระมัดระวัง ผู้จัดงานและสถานที่จัดงานก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน การยกเลิกกะทันหันทำให้ต้องแบกรับค่าใช้จ่ายด้านพนักงาน การขนส่ง และการตลาด โดยแทบไม่มีโอกาสเรียกคืนต้นทุน บริษัทขนาดเล็กที่ต้องพึ่งพาตารางการแสดงอย่างสม่ำเสมอเพื่อความอยู่รอดยิ่งเผชิญความเสี่ยงสูง

ความขัดแย้งด้านนโยบายต่างประเทศลุกลามถึงเวทีการแสดงได้อย่างไร

ชนวนคือคำกล่าวเชิงนโยบายที่มีนัยสำคัญด้านความมั่นคงอย่างยิ่ง นายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิกล่าวว่า หากการโจมตีไต้หวันของจีนคุกคามความอยู่รอดของญี่ปุ่น โตเกียวอาจพิจารณาตอบโต้ทางทหาร กรอบความคิดดังกล่าวสอดคล้องกับกฎหมายความมั่นคงของญี่ปุ่น ซึ่งอนุญาตให้ใช้สิทธิป้องกันตนเองร่วมกันในกรณีร้ายแรงที่คุกคามประเทศ คำกล่าวนี้เกิดขึ้นในหนึ่งในประเด็นที่อ่อนไหวที่สุดของเอเชียตะวันออก จีนมองว่าไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนตนและปฏิเสธบทบาททางทหารจากภายนอก ถ้อยแถลงดังกล่าวถูกปักกิ่งตำหนิอย่างรุนแรง และก่อให้เกิดปฏิกิริยาต่อเนื่องไปไกลเกินกว่าห้องประชุมทางการทูต

มาตรการแรกของจีนมุ่งเน้นแรงกดดันทางเศรษฐกิจ เจ้าหน้าที่ออกคำเตือนการเดินทางเรียกร้องให้พลเมืองจีนหลีกเลี่ยงการเดินทางไปญี่ปุ่น การนำเข้าอาหารทะเลจากญี่ปุ่นซึ่งเป็นประเด็นขัดแย้งอยู่แล้วเผชิญข้อจำกัดรอบใหม่ จากนั้นวงการวัฒนธรรมก็เริ่มได้รับผลกระทบ ผู้จัดงานในปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ และกว่างโจวรายงานว่า ตำรวจหรือหน่วยงานวัฒนธรรมแจ้งสถานที่จัดงานให้ระงับคอนเสิร์ตที่มีศิลปินญี่ปุ่น บางรายระบุว่าได้รับคำสั่งให้หยุดส่งข้อความประชาสัมพันธ์ ยกเลิกการแสดงที่เหลือของปี 2025 และงดขอใบอนุญาตใหม่สำหรับปี 2026 แนวทางดังกล่าวไม่มีประกาศอย่างเป็นทางการและมักแจ้งด้วยวาจา ยิ่งเพิ่มความไม่แน่นอนและทำให้การวางแผนแทบเป็นไปไม่ได้

ทาคาอิจิกล่าวอะไร และเหตุใดจึงสำคัญ

ไต้หวันตั้งอยู่ใกล้หมู่เกาะทางตอนใต้ของญี่ปุ่นและเส้นทางเดินเรือสำคัญ ผู้นำญี่ปุ่นเตือนว่าความขัดแย้งที่นั่นอาจทำให้กองกำลังของญี่ปุ่นต้องเข้ามาปกป้องดินแดนและเส้นทางทางทะเลใกล้เคียง ภายใต้รัฐธรรมนูญหลังสงครามของญี่ปุ่น กองกำลังป้องกันตนเองสามารถปฏิบัติการได้เมื่อความอยู่รอดของประเทศตกอยู่ในความเสี่ยง คำกล่าวของทาคาอิจิถูกวางกรอบว่าเป็นสถานการณ์สมมติ และต่อมาเธอบอกต่อรัฐสภาว่าจะไม่กล่าวเช่นนั้นซ้ำ อย่างไรก็ตาม ความเห็นของเธอยังคงล้ำเส้นแดงทางการเมืองของจีน ซึ่งเจ้าหน้าที่และสื่อของรัฐเชื่อมโยงไต้หวันโดยตรงกับอธิปไตยและความภาคภูมิใจของชาติ

การตอบสนองและสัญญาณจากปักกิ่ง

ทางการจีนไม่ได้ออกคำสั่งห้ามความบันเทิงญี่ปุ่นทั่วประเทศอย่างเป็นทางการ รูปแบบที่เกิดขึ้นเป็นสิ่งที่ผู้คร่ำหวอดในวงการคุ้นเคย ในช่วงความขัดแย้งที่ผ่านมา หน่วยงานกำกับดูแลและตำรวจใช้การออกใบอนุญาต การตรวจความปลอดภัยสถานที่จัดงาน และการอนุญาตเป็นกรณี ๆ เพื่อจำกัดกิจกรรม โดยไม่ประกาศคำสั่งห้ามครอบคลุมทั้งหมด สื่อที่เชื่อมโยงกับรัฐเตือนว่าคำกล่าวของญี่ปุ่นเรื่องไต้หวันกระทบความรู้สึกของประชาชนและทำให้บรรยากาศการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมแย่ลง สัญญาณดังกล่าวดูเหมือนส่งต่อไปถึงผู้มีอำนาจตัดสินใจระดับเมือง ซึ่งควบคุมการจัดแสดง เทศกาล และการจำหน่ายภาพยนตร์

งานใดถูกยกเลิก และเกิดขึ้นที่ไหนบ้าง

การยกเลิกเกิดขึ้นเป็นระลอกในหลายเมือง การแสดงที่เซี่ยงไฮ้ของอายูมิ ฮามาซากิ ซึ่งวางแผนไว้นานถูกยกเลิกในวันก่อนการแสดง และเธอได้ขอโทษแฟน ๆ ทางออนไลน์ กำหนดการแสดงของ KOKIA ในปักกิ่งถูกยกเลิกทั้งที่ผู้ถือบัตรมารออยู่ด้านนอกแล้ว ทัวร์ของ KID FRESINO ถูกเลื่อน การแสดงที่ปักกิ่งของโยชิโอะ ซูซูกิ ตำนานแจ๊ซและวงดนตรีของเขาถูกสั่งยุติระหว่างการตรวจเสียง หลังตำรวจนอกเครื่องแบบเดินทางไปยังสถานที่จัดงาน ผู้จัดงานระบุว่าได้รับคำแนะนำให้ระงับคอนเสิร์ตที่มีนักดนตรีญี่ปุ่นไปจนถึงสิ้นปี และจะไม่รับคำขออนุญาตใหม่สำหรับปีหน้า วงบอยแบนด์ JO1 ก็ยกเลิกคอนเสิร์ตที่วางแผนจัดในกว่างโจวเช่นกัน

นอกเหนือจากดนตรี ผู้จัดจำหน่ายระงับหรือเลื่อนกำหนดฉายภาพยนตร์ญี่ปุ่น สื่อการค้าในจีนรายงานว่าการอนุมัติเรื่องใหม่ถูกพักไว้ และภาพยนตร์ที่ผ่านการอนุมัติแล้วอย่างน้อย 6 เรื่องถูกเลื่อนฉาย เส้นทางการจัดจำหน่ายอนิเมะได้รับผลกระทบเป็นพิเศษ เพราะญี่ปุ่นเป็นแหล่งภาพยนตร์แอนิเมชันนำเข้ารายใหญ่ ภาพยนตร์ศิลปะและละครทุนปานกลางมักพึ่งพาชุมชนแฟนเฉพาะกลุ่มที่ช่วยจัดฉายและประชาสัมพันธ์ ขณะนี้ทีมงานเหล่านั้นต้องเผชิญภาวะชะงักงันในการวางแผน

ค่ำคืนในเซี่ยงไฮ้ที่ต้องยุติลงกลางคัน

มาคิ โอสึกิ ซึ่งเป็นที่รู้จักจากการร้องเพลงปิดของอนิเมะ One Piece กำลังแสดงอยู่ในเซี่ยงไฮ้ได้ไม่นาน เมื่อเจ้าหน้าที่พาเธอลงจากเวที วิดีโอแสดงให้เห็นว่าเสียงเพลงหยุดลงและไฟดับ ขณะที่แฟน ๆ หันมองกันด้วยความสับสน หลังจากนั้นทีมงานของเธอออกแถลงการณ์สั้น ๆ

ทีมงานของโอสึกิชี้แจงการยุติการแสดงด้วยถ้อยคำเป็นกลาง โดยระบุว่าเกิดจากเหตุสุดวิสัยที่อยู่นอกเหนือการควบคุม

เธอถูกบังคับให้หยุดการแสดงเนื่องจากสถานการณ์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

แฟน ๆ และธุรกิจต่างติดอยู่ตรงกลาง

การยกเลิกในนาทีสุดท้ายก่อให้เกิดต้นทุนจริง ผู้จัดงานรายหนึ่งกล่าวว่าแฟน ๆ กว่า 14,000 คนจองเที่ยวบินและโรงแรมเพื่อมาชมคอนเสิร์ตที่ถูกยกเลิก ทำให้งานที่ควรเป็นกิจกรรมของชุมชนกลายเป็นวิกฤตด้านบริการลูกค้า ผู้ดูแลสถานที่จัดงานสูญเสียรายได้จากค่าเช่า และงบจ้างพนักงานก็หายไป ฟรีแลนซ์ที่ดูแลงานเสียง แสง และรักษาความปลอดภัยต้องสูญเสียงาน ผู้จัดคอนเสิร์ตต่างชาติที่ทำงานในจีนระบุว่าได้รับความเสียหายหนักจากเงินมัดจำ การขนส่ง และการตลาด

ยังมีผลกระทบทางสังคมด้วย คนหนุ่มสาวชาวจีนที่ผูกพันกับวัฒนธรรมป๊อปญี่ปุ่นตั้งแต่วัยเด็กสร้างกลุ่มเพื่อนจากดนตรีและอนิเมะ สำหรับหลายคน งานชุมนุมแฟนคลับและคอนเสิร์ตเป็นพื้นที่ปลอดภัยในเมืองที่ชีวิตประจำวันเต็มไปด้วยแรงกดดันจากตลาดงานและค่าที่อยู่อาศัย การเปลี่ยนแปลงกะทันหันทำให้ผู้คนระมัดระวังมากขึ้น แฟนบางคนที่เคยสวมชุดคอสตูมจัดเต็มเลือกใส่เสื้อผ้าธรรมดาเมื่ออยู่ในที่สาธารณะ ส่วนคนอื่น ๆ เลี่ยงการไปป๊อปอัปสโตร์หรืองานพบปะแฟนคลับ เพราะกลัวถูกคุกคามทางออนไลน์ ตลาดผู้บริโภคกลุ่มนี้มีขนาดใหญ่และเติบโตต่อเนื่อง ผลวิจัยตลาดประเมินว่าเศรษฐกิจสินค้าที่เกี่ยวข้องกับอนิเมะ การ์ตูน และเกมของจีนมีมูลค่าราว 169,000 ล้านหยวนในปีที่แล้ว และอาจทะลุ 300,000 ล้านหยวนก่อนสิ้นทศวรรษนี้

ต้นทุนจากความไม่แน่นอนของผู้จัดงาน

คริสเตียน ปีเตอร์เซน-คลอเซน ผู้จัดคอนเสิร์ตชาวต่างชาติที่ทำงานในจีน เล่าถึงการยุติงานอย่างรวดเร็วระหว่างการตรวจเสียงในปักกิ่ง เขากล่าวว่าตำรวจมาถึงและแจ้งสถานที่จัดงานให้หยุดการแสดงทั้งหมดที่มีนักแสดงชาวญี่ปุ่น

ไม่ถึงหนึ่งนาที เจ้าของสถานที่จัดงานเดินมาหาผมและบอกว่าตำรวจแจ้งว่า คอนเสิร์ตทั้งหมดที่มีคนญี่ปุ่นถูกยกเลิก ไม่มีการหารือ

เขาเตือนว่าการยกเลิกแต่ละครั้งส่งผลกระทบต่อเนื่องไปทั่วภาคบริการ แฟน ๆ ยกเลิกการเดินทางและการจองโรงแรม พนักงานส่งของสูญเสียคำสั่งซื้อที่เกี่ยวกับงาน และพนักงานสถานที่จัดงานถูกส่งกลับบ้าน เขาระบุว่าดนตรีสดเป็นช่องทางระบายความเครียดทางเศรษฐกิจของผู้คนจำนวนมาก การปราบปรามจึงยิ่งสร้างความสะเทือนใจให้ผู้ชมที่ไปงานเป็นประจำ

อนิเมะและภาพยนตร์เผชิญอุปสรรคใหม่ แม้ผลงานล่าสุดประสบความสำเร็จ

แอนิเมชันญี่ปุ่นได้รับความนิยมอย่างมหาศาลในจีนตลอดทศวรรษที่ผ่านมา และเข้ามาเติมช่องว่างหลังละครเกาหลีหายไปจากแพลตฟอร์มกระแสหลักส่วนใหญ่ การร่วมผลิตและความร่วมมือด้านจัดจำหน่ายขยายตัว ขณะที่สตูดิโอรายใหญ่ลงทุนกับตลาดจีนมากขึ้น ภาพยนตร์ Demon Slayer ภาคล่าสุดเปิดตัวในโรงภาพยนตร์ที่เต็มไปด้วยผู้ชมและทำรายได้สูง แฟน ๆ ในกว่างโจวเข้าชมในชุดคอสเพลย์ สะท้อนความเชื่อมั่นว่าภาพยนตร์แอนิเมชันฟอร์มยักษ์จะผ่านพ้นวัฏจักรการเมืองไปได้

ความหวังดังกล่าวลดน้อยลงเมื่อมีสัญญาณว่าการอนุมัติผลงานใหม่ถูกระงับ รายงานระบุว่าภาพยนตร์ญี่ปุ่นอย่างน้อย 6 เรื่องที่ได้รับอนุญาตฉายแล้วถูกเลื่อนกำหนด หากการแช่แข็งยืดเยื้อ ตารางของแพลตฟอร์มสตรีมมิง เทศกาล และโรงภาพยนตร์อิสระจะรวน การถอดซีรีส์ยอดนิยมออกอาจทำให้ผู้บริโภคไม่พอใจ ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่การบังคับใช้มาตรการอาจไม่สม่ำเสมอ หน่วยงานกำกับดูแลท้องถิ่นยังอาจจัดตารางฉายเรื่องที่เข้าถึงผู้ชมวงกว้าง พร้อมเลื่อนเรื่องขนาดเล็กออกไป สำหรับบริษัทที่ใช้จ่ายงบการตลาดไปแล้ว ความไม่แน่นอนคือสิ่งที่เลวร้ายที่สุด

บทเรียนจากการระงับวัฒนธรรมจีน-เกาหลี

ผู้คร่ำหวอดในวงการมองเห็นความคล้ายคลึงกับข้อจำกัดอย่างไม่เป็นทางการที่จีนใช้กับความบันเทิงเกาหลีใต้ หลังกรุงโซลอนุมัติระบบป้องกันขีปนาวุธ THAAD ในปี 2016 คอนเสิร์ตเคป๊อปขนาดใหญ่หยุดชะงัก ละครเกาหลีผ่านการตรวจเนื้อหาได้ยาก และรายการวาไรตี้แทบหายไปจากแพลตฟอร์มจีน ผลกระทบดังกล่าวกำหนดทิศทางการตัดสินใจทางธุรกิจไปอีกหลายปี ค่ายเพลงเกาหลีหันไปทำตลาดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สหรัฐฯ และยุโรป สร้างฐานแฟนใหม่และลดการพึ่งพาจีน แม้ความสัมพันธ์จะดีขึ้น แต่สถานที่จัดงานในจีนแผ่นดินใหญ่ก็ไม่ได้กลับสู่สภาพก่อนปี 2016 อย่างรวดเร็ว

สถานการณ์ของญี่ปุ่นแตกต่างในประเด็นสำคัญ เจป๊อปพึ่งพารายได้จากการทัวร์ต่างประเทศน้อยกว่าเคป๊อป และค่ายเพลงญี่ปุ่นมุ่งเน้นยอดขายในประเทศมาโดยตลอด จีนยังเป็นตลาดที่มีมูลค่าสำหรับศิลปินญี่ปุ่น แต่หลายอาชีพสามารถอยู่รอดได้โดยไม่ต้องมีทัวร์ในเมืองต่าง ๆ ของจีนอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม อนิเมะและเกมจากญี่ปุ่นเข้าถึงผู้ชมในจีนอย่างลึกซึ้ง บริษัทในทั้งสองประเทศสร้างความสัมพันธ์ทางธุรกิจด้านลิขสิทธิ์และการจำหน่ายสินค้าที่ปรับเปลี่ยนเส้นทางได้ยากในชั่วข้ามคืน

เจ้าหน้าที่กล่าวอย่างไร

เจ้าหน้าที่จีนไม่ได้ออกประกาศสาธารณะห้ามความบันเทิงญี่ปุ่นทั้งหมด เมื่อถูกถามเกี่ยวกับการยกเลิกคอนเสิร์ต โฆษกกระทรวงการต่างประเทศเชื่อมโยงเหตุการณ์กับความตึงเครียดทางการเมืองที่เกิดจากคำกล่าวในโตเกียว

โฆษกระบุว่าถ้อยคำของนายกรัฐมนตรีกระทบความรู้สึกของประชาชนและทำให้การแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมเป็นไปได้ยากขึ้น

คำกล่าวของทาคาอิจิทำร้ายความรู้สึกของชาวจีนและทำให้บรรยากาศการแลกเปลี่ยนแย่ลง

ต่อมา นายกรัฐมนตรีทาคาอิจิอธิบายว่าคำกล่าวก่อนหน้านี้เป็นเพียงสถานการณ์สมมติ และบอกสมาชิกสภานิติบัญญัติว่าจะไม่กล่าวซ้ำ ปักกิ่งยังคงเรียกร้องให้ถอนคำพูด ทั้งสองฝ่ายยังเลื่อนการประชุมรัฐมนตรีวัฒนธรรมที่วางแผนไว้ ซึ่งยิ่งลดความหวังว่าจะคลี่คลายปัญหาได้อย่างรวดเร็วในระดับนโยบาย ขณะนี้สัญญาณต่าง ๆ ชี้ไปที่ความตึงเครียดที่คุกรุ่นต่อเนื่อง มากกว่าการห้ามอย่างเป็นทางการ แต่ผลในทางปฏิบัติต่อผู้ที่พยายามจัดการแสดงแทบไม่ต่างจากการปิดกั้น

การท่องเที่ยว การค้า และเศรษฐกิจวงกว้าง

ในความสัมพันธ์จีน-ญี่ปุ่น วัฒนธรรมแทบจะแยกขาดจากการค้าไม่ได้ โดยทั่วไปนักท่องเที่ยวจีนเป็นกลุ่มนักท่องเที่ยวจากประเทศเดียวที่มีจำนวนมากที่สุดของญี่ปุ่น หลายคนวางแผนเดินทางโดยมีคอนเสิร์ต เทศกาล หรือแหล่งท่องเที่ยวธีมอนิเมะเป็นจุดหมาย ผู้ประกอบการท่องเที่ยวรายงานว่าการยกเลิกเพิ่มขึ้น เมื่อแฟน ๆ ยกเลิกแผนเดินทางที่ผูกกับการแสดงซึ่งถูกยกเลิกไปแล้ว โรงแรม สายการบิน และร้านอาหารสูญเสียรายจ่ายที่ช่วยสร้างงานในท้องถิ่น ส่วนจีนเองก็ไม่ได้ประโยชน์จากการที่ภาคบริการซบเซาเมื่องานต่าง ๆ หายไป สถานที่จัดงานต้องปิดและพนักงานรายชั่วโมงถูกลดกะ

แรงเสียดทานทางการทูตส่งผลกระทบไปถึงภาคส่วนอื่นแล้ว จีนจำกัดการนำเข้าอาหารทะเลจากญี่ปุ่นเมื่อต้นปีนี้และออกคำเตือนการเดินทางไปญี่ปุ่น การแลกเปลี่ยนในงานประชุมชะลอตัว ผู้จัดงานกระชับมิตรและการประชุมวิชาการลดขนาดหรือเลื่อนแผน หน่วยงานญี่ปุ่นกำลังทดลองใช้ทางเลือกดิจิทัล เช่น การถ่ายทอดสดการแสดงและทัวร์พิพิธภัณฑ์เสมือนจริง พร้อมย้ายงบการตลาดบางส่วนไปยังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เครื่องมือเหล่านี้ช่วยให้แฟนคลับยังเคลื่อนไหวได้ แต่ไม่อาจทดแทนพลังและรายได้จากสนามกีฬาที่เต็มไปด้วยผู้ชมในเซี่ยงไฮ้หรือเซินเจิ้น

อนาคตของการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม

ในระยะใกล้ มีความเป็นไปได้สองแนวทาง หน่วยงานกำกับดูแลระดับท้องถิ่นอาจผ่อนคลายข้อจำกัดอย่างเงียบ ๆ เมื่อความตึงเครียดคลี่คลาย ทำให้งานขนาดเล็กที่ไม่เป็นข่าวมากกลับมาจัดได้ก่อนทัวร์ใหญ่ หรือข้อจำกัดอย่างไม่เป็นทางการอาจดำเนินต่อไปพร้อมกับสัญญาณไม่เห็นด้วยจากเจ้าหน้าที่ ทำให้ผู้จัดงานต้องคาดเดาสถานการณ์และผลักดันให้ค่ายเพลงญี่ปุ่นหันไปเน้นตลาดอื่น ประสบการณ์ของศิลปินเกาหลีใต้ชี้ว่าแนวทางที่สองอาจยืดเยื้อหลายปี แม้ไม่มีคำสั่งห้ามเป็นลายลักษณ์อักษร ทั้งสองแนวทางขึ้นอยู่กับสัญญาณทางการเมืองจากผู้นำระดับสูง

ในระหว่างนี้ ศิลปินและบริษัทต่าง ๆ กำลังปรับตัว บางรายย้ายการแสดงไปฮ่องกง มาเก๊า หรือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งมีชุมชนแฟนคลับที่เชื่อมโยงกับผู้ชมจากจีนแผ่นดินใหญ่ ค่ายเพลงวางแผนจัดกิจกรรมแฟนคลับออนไลน์และเปิดขายสินค้ารุ่นจำกัดเพื่อรักษากระแส ผู้ประกอบการสถานที่จัดงานในจีนเติมตารางด้วยศิลปินในประเทศ ขณะที่แฟน ๆ ยังคงซื้อผลงานดิจิทัลและอัลบั้มนำเข้า ความเชื่อมโยงระหว่างศิลปินกับผู้ชมไม่ได้หายไป เพียงแต่ต้องปรับตัวให้เข้ากับข้อจำกัดชุดใหม่

ประเด็นสำคัญ

• สถานที่จัดงานในจีนยกเลิกหรือระงับการแสดงและกิจกรรมแฟนคลับของญี่ปุ่นอย่างน้อย 30 งานในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา
• การถอยห่างเกิดขึ้นหลังนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิกล่าวถึงความเป็นไปได้ที่จะตอบโต้ทางทหาร หากจีนโจมตีไต้หวัน
• ทางการจีนเชื่อมโยงบรรยากาศการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมกับคำกล่าวดังกล่าว โดยไม่ได้ออกคำสั่งห้ามทั่วประเทศอย่างเป็นทางการ
• ตำรวจและหน่วยงานวัฒนธรรมแจ้งสถานที่จัดงานให้หยุดการแสดงของศิลปินญี่ปุ่น ระงับการประชาสัมพันธ์ และงดขอใบอนุญาตใหม่
• มาคิ โอสึกิถูกพาลงจากเวทีระหว่างการแสดงในเซี่ยงไฮ้ ส่วนการแสดงของอายูมิ ฮามาซากิและ KOKIA ถูกยกเลิก
• ผู้จัดจำหน่ายระงับภาพยนตร์ญี่ปุ่น โดยแช่แข็งการอนุมัติเรื่องใหม่และเลื่อนเรื่องที่ผ่านอนุมัติแล้ว แม้ Demon Slayer ยังคงทำรายได้ดี
• ผู้จัดงานและสถานที่จัดงานรายงานความเสียหายทางการเงินอย่างหนัก ขณะที่แฟน ๆ เผชิญอุปสรรคในการขอเงินคืนและค่าใช้จ่ายการเดินทาง
• สถานการณ์มีลักษณะคล้ายข้อจำกัดด้านความบันเทิงเกาหลีในจีนเมื่อปี 2016
• การท่องเที่ยวและความเชื่อมโยงทางธุรกิจกำลังได้รับผลกระทบ ขณะที่ผู้จัดงานทดลองใช้ทางเลือกดิจิทัลและย้ายไปจัดในต่างประเทศ
• โตเกียวอธิบายว่าคำกล่าวเดิมเป็นสถานการณ์สมมติ ขณะที่ปักกิ่งระบุว่าคำกล่าวนั้นกระทบความรู้สึกของประชาชน