อินโดนีเซียทยอยเปิดสนามบินอีกครั้ง หลังภูเขาไฟอานักกรากะตัวปะทุ ทำผู้โดยสาร 340,000 คนตกค้าง

เที่ยวบินกลับมาให้บริการหลังหยุดชะงักสองวัน

อินโดนีเซียเริ่มทยอยเปิดสนามบิน 5 แห่งหลังเที่ยงคืนวันอังคาร หลังภูเขาไฟปะทุส่งผลให้เที่ยวบินเกือบ 3,000 เที่ยวหยุดชะงัก และผู้โดยสารกว่า 340,000 คนตกค้างทั่วประเทศ

อานักกรากะตัว ซึ่งตั้งอยู่ในช่องแคบซุนดาระหว่างเกาะชวากับเกาะสุมาตรา เริ่มปะทุในช่วงดึกวันศุกร์ ลาวาพุ่งขึ้นจากภูเขาไฟ ขณะที่เถ้าถ่านปกคลุมพื้นที่บางส่วนของลัมปุง ชวาตะวันตก และน่านฟ้ารอบกรุงจาการ์ตา การปะทุที่ยังดำเนินต่อทำให้สนามบินต้องระงับการให้บริการ ขณะที่สายการบินประเมินว่าเครื่องบินจะขึ้นบินและลงจอดได้อย่างปลอดภัยหรือไม่

ท่าอากาศยานนานาชาติซูการ์โน-ฮัตตา ศูนย์กลางการบินหลักของกรุงจาการ์ตา เป็นแห่งแรกที่ระงับเที่ยวบินในเช้าวันอาทิตย์ และกลับมาให้บริการเวลา 00:30 น. ตามเวลาท้องถิ่นวันอังคาร หรือ 18:30 น. GMT วันจันทร์ หลังเจ้าหน้าที่ตรวจสอบขั้นสุดท้าย สนามบินแห่งอื่น ๆ ก็เริ่มทยอยเปิดให้บริการเช่นกัน แม้สายการบินเตือนว่าเที่ยวบินอาจยังถูกยกเลิกหรือล่าช้า ขณะมีการจัดสรรเครื่องบินและลูกเรือไปยังจุดต่าง ๆ

รายงานจากกระทรวงคมนาคมอินโดนีเซียระบุว่า ช่วงหนึ่งมีผู้โดยสารได้รับผลกระทบราว 270,000 คน ขณะที่ตัวเลขในเวลาต่อมาซึ่งนับรวมเที่ยวบินที่ยกเลิก ล่าช้า และเปลี่ยนเส้นทาง ทำให้ยอดรวมเพิ่มขึ้นเป็นกว่า 340,000 คน ความแตกต่างนี้สะท้อนการปรับวิธีคำนวณตามสถานการณ์ที่ยืดเยื้อและมีเที่ยวบินได้รับผลกระทบเพิ่มขึ้น

ผู้โดยสารเผชิญแถวยาวและแผนเดินทางที่ไม่แน่นอน

ที่ท่าอากาศยานซูการ์โน-ฮัตตา มีผู้โดยสารต่อแถวยาวในอาคารผู้โดยสารขาออกเพื่อขอคืนเงิน เปลี่ยนตั๋ว และสอบถามข้อมูลจากสายการบิน ผู้โดยสารบางส่วนรอติดตามประกาศบนจอสนามบิน ขณะที่บางคนวางแผนเดินทางไกลด้วยรถยนต์ รถไฟ หรือเรือข้ามฟาก เพื่อไปยังสนามบินนอกพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากเถ้าถ่าน

ฟินนา ผู้โดยสารวัย 46 ปี ซึ่งกำลังเดินทางกลับจากมาลังในชวาตะวันออกไปยังกรุงจาการ์ตา เล่าว่าอาคารผู้โดยสารมีผู้คนหนาแน่นหลังเที่ยวบินถูกเลื่อนซ้ำแล้วซ้ำเล่า ในที่สุดเธอต้องใช้เวลาทั้งคืนเดินทางด้วยรถไฟระหว่างเมืองสองขบวน และมาถึงกรุงจาการ์ตาราว 03:00 น. วันจันทร์

เธอบอกกับบีบีซีอินโดนีเซียว่า ผู้โดยสารเที่ยวบินช่วงเช้าต้องอยู่ร่วมกับผู้ที่มีกำหนดเดินทางในช่วงหลังของวัน ทำให้หลายคนไม่แน่ใจว่าเที่ยวบินของตนจะให้บริการหรือไม่ คำบอกเล่าของเธอสะท้อนความสับสนที่เกิดขึ้นเมื่อสายการบินยืนยันเวลาออกเดินทางไม่ได้ เพราะเถ้าภูเขาไฟอาจเคลื่อนตัวอย่างรวดเร็วตามทิศทางลมที่เปลี่ยนแปลง

ไมเคิล โบซิอูร์กิว นักเดินทางชาวแคนาดา บรรยายว่าบรรยากาศที่ท่าอากาศยานซูการ์โน-ฮัตตาค่อนข้างสงบ เจ้าหน้าที่สนามบินแจกน้ำและของว่าง ส่วนเคาน์เตอร์สายการบินเสนอคืนเงินหรือเปลี่ยนเที่ยวบิน ผู้โดยสารที่ไม่ต้องการรอได้รับคำแนะนำให้พิจารณาไปใช้ท่าอากาศยานจวนดาใกล้เมืองสุราบายา ซึ่งต้องเดินทางทางถนนหลายชั่วโมง หรือสนามบินในพื้นที่อื่นของอินโดนีเซีย

คู่รักชาวมาเลเซียที่กำลังฮันนีมูนในบาหลีประสบปัญหาคล้ายกัน หลังได้รับแจ้งว่าเที่ยวบินถัดไปไปยังกัวลาลัมเปอร์อาจไม่ให้บริการนานหลายวัน อามีร์ ฮัมซะห์ วัย 29 ปี กล่าวว่า ทั้งคู่มีกำหนดเดินทางกลับในวันที่เที่ยวบินถูกยกเลิก และเตรียมเงินมาสำหรับวันหยุดสั้น ๆ ไม่ใช่การพักต่อเนื่องเป็นเวลานาน

เหตุใดเถ้าภูเขาไฟจึงทำให้สนามบินต้องปิด

เถ้าภูเขาไฟประกอบด้วยเศษหิน แก้ว และแร่ธาตุขนาดเล็ก อนุภาคเหล่านี้เป็นอันตรายต่อเครื่องบิน เพราะอาจเข้าไปในเครื่องยนต์ไอพ่น หลอมละลายในส่วนที่มีอุณหภูมิสูง แล้วแข็งตัวบนใบพัดกังหัน ซึ่งอาจทำให้กำลังเครื่องยนต์ลดลงหรือเครื่องยนต์ขัดข้อง

เถ้าถ่านยังทำให้กระจกหน้าต่างเครื่องบินเสียหาย รบกวนการทำงานของเซ็นเซอร์ และลดทัศนวิสัยขณะขึ้นบินและลงจอด ด้วยเหตุนี้ สนามบินจึงอาจต้องปิดแม้ภูเขาไฟจะอยู่ห่างออกไปหลายกิโลเมตร การตัดสินใจขึ้นอยู่กับความสูงและความหนาแน่นของกลุ่มเถ้าถ่าน ทิศทางลม สภาพอากาศ และเส้นทางที่เครื่องบินขาเข้าและขาออกใช้

สำนักงานอุตุนิยมวิทยาอินโดนีเซีย หรือ BMKG รายงานว่าเถ้าถ่านเหนือฝั่งชวาของอานักกรากะตัวพุ่งสูงราว 6,000 เมตร ส่วนทางฝั่งสุมาตราและเหนือพื้นที่บางส่วนของจังหวัดบันเติน กลุ่มเถ้าถ่านสูงถึง 15,000 เมตร ระดับความสูงดังกล่าวทำให้เถ้าถ่านเข้าไปอยู่ในแนวบินที่เที่ยวบินทั้งในประเทศและระหว่างประเทศใช้

ดูดี ปูร์วากันดี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม กล่าวว่าเจ้าหน้าที่สนามบินกำลังทดสอบทุก 30 นาที เพื่อประเมินว่ากลุ่มเถ้าถ่านกำลังขยายตัวหรืออ่อนกำลังลง นอกจากนี้ เขายังกล่าวว่ากำหนดเวลาเปิดสนามบินล่วงหน้าไม่ได้ เนื่องจากสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอด

เราไม่สามารถระบุได้ว่าสถานการณ์นี้จะสิ้นสุดเมื่อใด เนื่องจากสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอด ดูดี ปูร์วากันดี กล่าว

สายการบินเปลี่ยนเส้นทางเครื่องบิน ขณะสนามบินทยอยเปิด

เจ้าหน้าที่เตรียมสนามบินทางเลือกในชวาตะวันออก ชวากลาง และยอกยาการ์ตา สำหรับเครื่องบินที่เดิมมีกำหนดลงจอดในกรุงจาการ์ตา นอกจากนี้ยังวางแผนจัดรถโดยสารฟรีให้ผู้โดยสารที่ต้องการเดินทางต่อจากสนามบินแห่งอื่น เพื่อช่วยลดแรงกดดันต่อระบบขนส่งของเมืองหลวง

การหยุดชะงักส่งผลต่อทั้งเส้นทางในประเทศและเที่ยวบินระหว่างประเทศที่เชื่อมอินโดนีเซียกับสิงคโปร์ กัวลาลัมเปอร์ โดฮา และซิดนีย์ เมื่อสนามบินปิด ผลกระทบจะขยายไปทั่วเครือข่ายสายการบิน เครื่องบินที่ไปไม่ถึงกรุงจาการ์ตาอาจไม่สามารถให้บริการเที่ยวบินถัดไปจากเมืองดังกล่าวได้ ขณะที่ลูกเรืออาจติดค้างอยู่ตามสถานที่ต่าง ๆ

สายการบินเสนอคืนเงิน จองเที่ยวบินใหม่ และในบางกรณีเปลี่ยนเส้นทางให้ผู้โดยสาร อินโดนีเซียยังผ่อนผันกฎสำหรับชาวต่างชาติที่ได้รับอนุญาตให้พำนักครบกำหนดแล้ว เนื่องจากเที่ยวบินถูกยกเลิก โรงแรมใกล้สนามบินหลักมีผู้เข้าพักเต็มอย่างรวดเร็ว ทำให้ผู้เดินทางบางส่วนต้องหาห้องพักที่อยู่ห่างจากอาคารผู้โดยสาร หรือเปลี่ยนไปใช้รถไฟและรถโดยสาร

โจ ชอว์ ซึ่งเดินทางมาอินโดนีเซียพร้อมสมาชิกขององค์กรอนุรักษ์ Save the Rhino International กล่าวว่า กลุ่มของเธอยกเลิกแผนตั้งแคมป์ในอุทยานแห่งชาติอูจุงกูลอน หลังมีการยกระดับเตือนภัยภูเขาไฟ เธอกล่าวว่าการติดอยู่ในโรงแรมสนามบินเป็นเพียงความไม่สะดวกที่รับมือได้ แต่กังวลมากกว่าเกี่ยวกับเจ้าหน้าที่อนุรักษ์ที่ปฏิบัติงานใกล้พื้นที่ได้รับผลกระทบ

คำแนะนำด้านสุขภาพเมื่อเถ้าถ่านปกคลุมพื้นที่ชุมชน

เถ้าภูเขาไฟอาจระคายเคืองดวงตา จมูก ลำคอ และปอด บูดี กูนาดี ซาดีกิน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขอินโดนีเซีย แนะนำให้ประชาชนในพื้นที่ได้รับผลกระทบอยู่ในอาคารเมื่อมีเถ้าถ่านตก และสวมหน้ากากเมื่อออกนอกบ้าน นอกจากนี้ยังแนะนำให้ปกป้องดวงตาและหลีกเลี่ยงการเดินทางที่ไม่จำเป็น

รายงานในพื้นที่ระบุว่าโรงเรียนยกเลิกกิจกรรมหลังนักเรียนบ่นว่าระคายเคืองดวงตา ชาวประมงบางส่วนก็หยุดออกเรือหลังพบเถ้าถ่านกลางทะเล ชาวบ้านรายหนึ่งเปรียบเทียบความรู้สึกระคายเคืองในดวงตาว่าคล้ายมีเม็ดทรายเล็ก ๆ เข้าไป และกล่าวว่าเถ้าถ่านสะสมเร็วมากจนต้องกวาดลานบ้านทุกไม่กี่นาที

ความเสี่ยงต่อสุขภาพขึ้นอยู่กับปริมาณเถ้าถ่าน ระยะเวลาที่สัมผัส และโรคประจำตัวของแต่ละคน ผู้ที่เป็นโรคหอบหืดหรือโรคทางเดินหายใจอื่น ๆ อาจได้รับผลกระทบเป็นพิเศษ เถ้าถ่านยังปนเปื้อนแหล่งน้ำ ทำลายพืชผล และทำให้ถนนลื่น ก่อให้เกิดอันตรายนอกเหนือจากระบบสนามบิน

เจ้าหน้าที่เตือนอาจเกิดการปะทุเพิ่มเติม

สำนักงานธรณีวิทยาอินโดนีเซียเตือนเมื่อวันจันทร์ว่า ยังมีโอกาสสูงที่จะเกิดการปะทุเพิ่มเติม หน่วยงานระบุว่าหินร้อนที่ร่วงหล่นและเถ้าถ่านตกหนักเป็นอันตรายที่ต้องเฝ้าระวังทันที กระแสลาวาอาจเป็นภัยเช่นกัน หากภูเขาไฟกลับมาปะทุและปะทุต่อเนื่อง

เจ้าหน้าที่สั่งให้ประชาชนอยู่ห่างจากปากปล่องที่ยังคุกรุ่นอย่างน้อย 3 กิโลเมตร และห้ามเรือเข้าเขตหวงห้ามรัศมี 3 กิโลเมตรรอบภูเขาไฟ เจ้าหน้าที่กล่าวว่าไม่มีการเตือนภัยสึนามิที่เชื่อมโยงกับการปะทุครั้งล่าสุด แม้การกำหนดเขตหวงห้ามจะสะท้อนความเสี่ยงต่อเนื่องจากวัสดุภูเขาไฟและการเปลี่ยนแปลงฉับพลันรอบเกาะ

อานักกรากะตัวมีความหมายว่า “บุตรแห่งกรากะตัว” ภูเขาไฟนี้ผุดขึ้นจากทะเลในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ภายในแคลดีราขนาดใหญ่ที่หลงเหลือจากการปะทุรุนแรงของกรากะตัวเมื่อปี 1883 การปะทุครั้งนั้นก่อให้เกิดการระเบิดอย่างรุนแรง เถ้าถ่านตกในบริเวณกว้าง และสึนามิที่คร่าชีวิตผู้คนหลายหมื่นคน ตามการประเมินทางประวัติศาสตร์

ภูเขาไฟรุ่นใหม่กลายเป็นประเด็นกังวลสำคัญในเดือนธันวาคม 2018 เมื่อส่วนหนึ่งของกรวยภูเขาไฟพังถล่มลงทะเล การพังถล่มทำให้เกิดสึนามิซัดชายฝั่งเกาะชวาและสุมาตรา มีผู้เสียชีวิตกว่า 400 คน และบาดเจ็บหรือพลัดถิ่นอีกหลายพันคน ภายหลังนักวิทยาศาสตร์พบว่ามวลหินบางส่วนที่พังลงมามีความสูงราว 70-90 เมตร

ความเสี่ยงจากภูเขาไฟในวงกว้างของอินโดนีเซีย

อินโดนีเซียเผชิญแผ่นดินไหวและภูเขาไฟปะทุบ่อยครั้ง เพราะตั้งอยู่ตามแนววงแหวนแห่งไฟแปซิฟิก ซึ่งทอดยาวราว 40,000 กิโลเมตรรอบมหาสมุทรแปซิฟิก แผ่นเปลือกโลกหลายแผ่นมาบรรจบกันในบริเวณนี้ รวมถึงแผ่นอินโด-ออสเตรเลีย แผ่นยูเรเชีย และแผ่นแปซิฟิก การเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกเหล่านี้ก่อให้เกิดแผ่นดินไหว ร่องลึกใต้มหาสมุทร และกิจกรรมภูเขาไฟ

วงแหวนแห่งไฟเป็นที่ตั้งของภูเขาไฟที่ยังคุกรุ่นราว 75 เปอร์เซ็นต์ของโลก และเกี่ยวข้องกับแผ่นดินไหวทั่วโลกราว 90 เปอร์เซ็นต์ ที่ตั้งของอินโดนีเซียทำให้ประเทศมีดินภูเขาไฟอุดมสมบูรณ์และระบบนิเวศทางทะเลที่หลากหลาย ขณะเดียวกันก็ทำให้ชุมชน ถนน ท่าเรือ และสนามบินจำนวนมากตั้งอยู่ใกล้เขตธรณีวิทยาที่ยังเคลื่อนไหว

อานักกรากะตัวแสดงให้เห็นว่า การประเมินอันตรายจากภูเขาไฟไม่ได้ขึ้นอยู่กับขนาดของการปะทุเพียงอย่างเดียว แม้เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไม่นานก็ส่งผลกระทบต่อนักเดินทางหลายแสนคนได้ เมื่อเถ้าถ่านปกคลุมเมืองหลวงขนาดใหญ่และเครือข่ายการบินที่พลุกพล่านที่สุดแห่งหนึ่งของภูมิภาค ความเสี่ยงยิ่งเพิ่มขึ้นเมื่อภูเขาไฟปะทุใกล้เส้นทางเดินเรือ แหล่งท่องเที่ยว และชายฝั่งที่มีประชากรหนาแน่น

สิ่งที่นักเดินทางควรรู้เมื่อเที่ยวบินหยุดชะงักจากเถ้าถ่าน

ผู้โดยสารที่ได้รับผลกระทบจากการปิดสนามบินควรตรวจสอบสถานะเที่ยวบินกับสายการบินโดยตรงก่อนเดินทางไปสนามบิน การเปิดอาคารผู้โดยสารไม่ได้หมายความว่าเที่ยวบินตามกำหนดทุกเที่ยวกลับมาให้บริการแล้วเสมอไป เพราะเครื่องบินและลูกเรืออาจยังอยู่ผิดตำแหน่ง

ผู้เดินทางควรเก็บเอกสารขึ้นเครื่อง ใบเสร็จ และหนังสือแจ้งยกเลิกเที่ยวบินไว้ เพราะอาจต้องใช้ประกอบการขอคืนเงิน เปลี่ยนเที่ยวบิน หรือยื่นคำร้อง ผู้ที่กำลังพิจารณาใช้สนามบินทางเลือกควรตรวจสอบการเดินทางทั้งหมด รวมถึงการต่อรถโดยสาร รถไฟ หรือเรือข้ามฟาก เนื่องจากเที่ยวบินทดแทนอาจออกจากพื้นที่ที่ต้องเดินทางไปอีกหลายชั่วโมง

ผู้ที่อยู่ในพื้นที่ได้รับผลกระทบจากเถ้าถ่านควรปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ ลดการสัมผัสอากาศภายนอก และใช้อุปกรณ์ป้องกันใบหน้าที่เหมาะสม นักท่องเที่ยวควรหลีกเลี่ยงเขตหวงห้ามรอบภูเขาไฟ และไม่เดินทางไปชายหาดหรือพื้นที่ชายฝั่งระดับต่ำ เว้นแต่เจ้าหน้าที่จะยืนยันว่าปลอดภัย

สรุปประเด็นสำคัญ

• สนามบิน 5 แห่งในอินโดนีเซียเริ่มทยอยเปิดให้บริการอีกครั้ง หลังหยุดชะงักนานกว่าสองวัน
• เที่ยวบินเกือบ 3,000 เที่ยวถูกยกเลิก ล่าช้า หรือเปลี่ยนเส้นทาง ส่งผลกระทบต่อผู้โดยสารกว่า 340,000 คน
• อานักกรากะตัวพ่นเถ้าถ่านสูงถึง 15,000 เมตรเหนือพื้นที่ใกล้สุมาตราและชวาตะวันตก
• เจ้าหน้าที่เตือนว่าอาจเกิดการปะทุเพิ่มเติม เถ้าถ่านตกหนัก หินร่วง และกระแสลาวา
• มีคำสั่งให้ประชาชนอยู่ห่างจากปากปล่องอย่างน้อย 3 กิโลเมตร และไม่มีการเตือนภัยสึนามิ
• การพังถล่มของอานักกรากะตัวในปี 2018 ทำให้เกิดสึนามิร้ายแรงบริเวณชายฝั่งชวาและสุมาตรา