WHO จัดผลกระทบด้านสุขภาพจากเอลนีโญเป็นภาวะฉุกเฉิน ขณะอินเดียเผชิญความเสี่ยงจากความร้อนและโรคภัย

ใช้เวลาอ่าน 13 นาที
WHO Classifies El Niño Health Impacts as Emergency as India Faces Heat and Disease Risks

ความเสี่ยงจากความร้อนในอินเดียทำให้ต้องจับตาคำเตือนด้านสุขภาพ

องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) ระบุว่า ในเดือนเมษายน 2026 มีประชาชนในอินเดียประมาณ 146.5 ล้านคนเผชิญกับความร้อนรุนแรง ขณะที่ธารน้ำแข็งในเทือกเขาหิมาลัยถล่มและเกิดน้ำป่าไหลหลากในพื้นที่ท้ายน้ำ คร่าชีวิตผู้คนในเนปาลมากกว่า 1,300 คนเมื่อช่วงปลายเดือนสิงหาคม ภัยพิบัติเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของการประเมินสภาพภูมิอากาศในวงกว้าง ซึ่งระบุว่าองค์การอนามัยโลก (WHO) ได้จัดผลกระทบด้านสุขภาพที่คาดว่าจะเกิดจากเอลนีโญเป็นภาวะฉุกเฉินด้านสุขภาพเป็นครั้งแรก

สารบัญ
  1. ความเสี่ยงจากความร้อนในอินเดียทำให้ต้องจับตาคำเตือนด้านสุขภาพ
  2. เหตุใดภัยคุกคามจากอุณหภูมิจึงยืดเยื้อถึงปี 2027
  3. ความเสี่ยงหลักของอินเดียตามการประเมินของ WHO
  4. ความร้อนเป็นภัยมากกว่าแค่ความไม่สบาย
  5. การขาดแคลนอาหารอาจกลายเป็นวิกฤตทางการแพทย์
  6. ผลกระทบทั่วโลก ขณะที่เนปาลเผชิญความเสียหายต่อเนื่อง
  7. สถิติด้านมหาสมุทรและน้ำที่อยู่เบื้องหลังคำเตือน
  8. คำเตือนต้องมีทรัพยากรรองรับ
  9. กำหนดการสำคัญสำหรับการรับมือระยะต่อไป
  10. ประเด็นสำคัญ

WMO เผยแพร่รายงานสถานการณ์ภูมิอากาศเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน ซึ่งเป็นวันเปิดการประชุม COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี รายงานระบุว่า อุณหภูมิพื้นผิวเฉลี่ยทั่วโลกในช่วงเดือนมกราคมถึงกันยายนอยู่ที่ประมาณ 1.47°C สูงกว่าค่าเฉลี่ยระหว่างปี 1850 ถึง 1900 ซึ่งเป็นช่วงก่อนที่กิจกรรมทางอุตสาหกรรมจะทำให้ความเข้มข้นของก๊าซเรือนกระจกเพิ่มขึ้นอย่างมาก

อินเดียกำลังเผชิญภัยคุกคามหลายด้านที่ทับซ้อนกัน WHO ระบุว่ามีความเสี่ยงสูงหรือสูงมากจากโรคไข้เลือดออก โรคเลปโตสไปโรซิส และโรคติดต่อ พร้อมชี้ถึงความเสี่ยงจากมาลาเรียในบางพื้นที่ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย ความร้อน การขาดแคลนน้ำ ความเสียหายต่อพืชผล และการหยุดชะงักของบริการทางการแพทย์ อาจทำให้รับมือกับภัยเหล่านี้ได้ยากขึ้น

เอลนีโญคือปรากฏการณ์ที่น้ำผิวหน้าทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนตอนกลางและตะวันออกอุ่นขึ้นเป็นระยะ ผลกระทบแผ่ขยายออกไปไกลกว่ามหาสมุทรแปซิฟิก เพราะการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิของมหาสมุทรทำให้การไหลเวียนของบรรยากาศเปลี่ยนไป ส่งผลให้พื้นที่ที่เกิดความร้อนและฝนตกเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย

WHO มุ่งเน้นการเตรียมบริการด้านสุขภาพให้พร้อมก่อนสถานการณ์เลวร้ายลง รายงานวิเคราะห์สถานการณ์สาธารณสุขที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 5 กันยายน เป็นเอกสารทางเทคนิค 63 หน้า จัดทำโดยทีมภาวะฉุกเฉิน การเตรียมพร้อม และการตอบสนองด้านสุขภาพขององค์กร เอกสารนี้สนับสนุนการประเมินที่ปรับให้เหมาะกับแต่ละประเทศและภูมิภาค โดยมุ่งเน้นกลุ่มเปราะบางและความพร้อมของระบบสาธารณสุข

สิ่งที่น่ากังวลในทางปฏิบัติคือแรงกดดันที่เกิดขึ้นต่อเนื่องเป็นลูกโซ่: ความร้อนอันตรายอาจเพิ่มความต้องการเข้ารับการรักษา ขณะที่ภัยแล้งหรือน้ำท่วมทำให้บริการน้ำประปา ไฟฟ้า การคมนาคม และเวชภัณฑ์หยุดชะงัก

โฆษณา

เหตุใดภัยคุกคามจากอุณหภูมิจึงยืดเยื้อถึงปี 2027

WMO ระบุว่าเอลนีโญทวีความรุนแรงขึ้นตั้งแต่เดือนสิงหาคม และคาดว่าจะมีกำลังแรงถึงระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ภายในเดือนธันวาคม รายงานปรับปรุงสถานการณ์ภูมิอากาศสำหรับ COP31เตือนว่า ความเสี่ยงจากความร้อนรุนแรง ภัยแล้ง และฝนตกหนักจะเพิ่มขึ้นต่อเนื่องไปจนถึงปี 2027

เซเลสต์ เซาโล เลขาธิการ WMO อธิบายถึงปฏิสัมพันธ์ระหว่างปรากฏการณ์นี้กับมหาสมุทรที่กักเก็บความร้อนไว้ในปริมาณสูงผิดปกติว่า:

เอลนีโญไม่ได้เพิ่มความร้อนใหม่ให้โลก แต่เป็นการปลดปล่อยความร้อนจากมหาสมุทร ซึ่งมีอุณหภูมิสูงที่สุดเท่าที่เคยวัดได้ ความร้อนที่พร้อมจะถูกปลดปล่อยจึงมีมากขึ้นอย่างชัดเจน

โดยทั่วไปเอลนีโญทำให้อุณหภูมิเฉลี่ยทั่วโลกในรอบปีสูงขึ้นราว 0.1°C ถึง 0.2°C ผลกระทบต่ออุณหภูมิเฉลี่ยทั่วโลกทั้งปีมักรุนแรงที่สุดในปีถัดจากที่ปรากฏการณ์เริ่มขึ้น ทำให้ปี 2027 น่ากังวลเป็นพิเศษ

แถลงการณ์ของเซาโลเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายนระบุว่า อุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกอาจสูงขึ้นเกือบสี่เท่าของเกณฑ์ 0.5°C ที่ใช้ประกาศภาวะเอลนีโญ ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2026 ถึงมกราคม 2027 การเปรียบเทียบนี้หมายถึงการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อน ส่วนตัวเลขอุณหภูมิโลกใช้ขอบเขตทางภูมิศาสตร์และช่วงอ้างอิงที่แตกต่างกัน

WMO จัดให้ปี 2026 เป็นหนึ่งในสี่ปีที่ร้อนที่สุดเท่าที่มีการบันทึกไว้ ค่าเฉลี่ย 1.47°C ในช่วงเดือนมกราคมถึงกันยายนยังต่ำกว่าสถิติทั้งปีที่ 1.55°C ในปี 2024 แม้คาดว่าอุณหภูมิจะเพิ่มขึ้นอีกก่อนสิ้นเดือนธันวาคม ทั้งนี้ ยังไม่มีการจัดอันดับขั้นสุดท้ายของปี 2026 โดยมีกำหนดเผยแพร่รายงานสถานะภูมิอากาศโลกฉบับสมบูรณ์ในเดือนมีนาคม 2027

ความเสี่ยงหลักของอินเดียตามการประเมินของ WHO

การประเมินด้านสุขภาพฉบับละเอียดของ WHO คาดการณ์ว่า เอเชียใต้ส่วนใหญ่จะเผชิญสภาพอากาศแห้งแล้งและร้อนกว่าค่าเฉลี่ยในช่วงเดือนสิงหาคมถึงตุลาคม 2026 ความเครียดจากความร้อน ความไม่มั่นคงทางอาหาร ภาวะทุพโภชนาการ และอาการเจ็บป่วยเรื้อรังที่ทรุดลง เป็นความเสี่ยงระดับสูงหรือสูงมากที่พบร่วมกันในหลายพื้นที่ของภูมิภาค

ความเสี่ยงด้านโรคในอินเดียแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ WHO ระบุโรคไข้เลือดออกและโรคเลปโตสไปโรซิสเป็นข้อกังวลของประเทศ พร้อมชี้เฉพาะถึงความเสี่ยงจากมาลาเรียในบางพื้นที่ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โรคเลปโตสไปโรซิสเป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียที่แพร่ผ่านน้ำปนเปื้อนจากสัตว์ติดเชื้อ จึงต้องให้ความสำคัญกับน้ำท่วมและสุขอนามัยที่ไม่เหมาะสม

WHO อธิบายว่าเอลนีโญเป็นปัจจัยที่เปลี่ยนระดับความเสี่ยง โดยทำให้สภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการแพร่ระบาดหรือทำให้อาการป่วยรุนแรงขึ้นเปลี่ยนแปลงไป สุขาภิบาลในท้องถิ่น ภูมิคุ้มกัน การเข้าถึงการรักษา และความเข้มแข็งของโครงการควบคุมโรค ล้วนมีส่วนกำหนดสถานการณ์ของแต่ละชุมชน

โฆษณา

ในเดือนสิงหาคม กรุงนิวเดลีพบผู้ป่วยไข้เลือดออก 90 ราย และมียอดสะสมในฤดูกาลนั้น 311 ราย ณ วันที่ 29 สิงหาคม จำนวนผู้ป่วยมาลาเรียเพิ่มจาก 17 รายในเดือนกรกฎาคมเป็น 53 รายในเดือนสิงหาคม หรือมากกว่าสามเท่า ตัวเลขเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าเหตุใดการเฝ้าระวังในพื้นที่จึงสำคัญควบคู่ไปกับการพยากรณ์ภูมิอากาศตามฤดูกาล

ความเสี่ยงจากยุงเพิ่มขึ้นได้หลายทาง ฝนตกหนักทำให้มีน้ำขังซึ่งเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุง ในช่วงภัยแล้ง ครัวเรือนอาจเก็บน้ำไว้ในภาชนะเปิด ทำให้เกิดแหล่งเพาะพันธุ์ใกล้ผู้คน อุณหภูมิยังส่งผลต่อการอยู่รอดของยุง ตลอดจนการพัฒนาของไวรัสหรือปรสิตที่ยุงเป็นพาหะ

WHO ยังเตือนถึงแนวโน้มเกิดปรากฏการณ์อินเดียนโอเชียนไดโพลเชิงบวก ซึ่งเป็นรูปแบบที่น้ำในมหาสมุทรอินเดียตะวันตกอุ่นขึ้น ขณะที่ฝั่งตะวันออกเย็นลง ปรากฏการณ์นี้อาจทำให้สภาพแห้งแล้งในเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รุนแรงขึ้น พร้อมเพิ่มความเสี่ยงจากฝนตกและน้ำท่วมในแอฟริกาตะวันออกบริเวณเส้นศูนย์สูตรระหว่างเดือนตุลาคมถึงธันวาคม

ความร้อนเป็นภัยมากกว่าแค่ความไม่สบาย

ความร้อนรุนแรงอาจทำให้ร่างกายขาดน้ำ อ่อนเพลียจากความร้อน และเป็นลมแดด อีกทั้งยังเพิ่มภาระให้ผู้ที่มีโรคหัวใจ ปอด และไต โรคเบาหวาน หรือโรคเรื้อรังอื่น ๆ WHO ระบุว่าผู้สูงอายุ ทารก ผู้ทำงานกลางแจ้ง และประชากรกลุ่มเปราะบางทางสังคมเป็นกลุ่มที่เผชิญความเสี่ยงเป็นพิเศษ

การตั้งครรภ์เป็นอีกประเด็นที่น่ากังวล การประเมินของ WHO อ้างถึงงานวิจัยที่เชื่อมโยงการสัมผัสความร้อนกับการคลอดก่อนกำหนด การคลอดทารกเสียชีวิต ความพิการแต่กำเนิด และทารกที่มีขนาดเล็กกว่าเกณฑ์สำหรับอายุครรภ์ ความรุนแรงของการสัมผัสความร้อนขึ้นอยู่กับความชื้น ระยะเวลาที่สัมผัส และอุณหภูมิในเวลากลางคืนลดลงมากพอให้ร่างกายฟื้นตัวหรือไม่

นพ.อรุเนศ กุมาร ที่ปรึกษาอาวุโสด้านเวชศาสตร์ระบบทางเดินหายใจของโรงพยาบาลพาราสในเมืองคุรุคราม อธิบายผลกระทบต่อผู้ป่วยว่า:

ช่วงที่อากาศร้อนจัดอาจเพิ่มโอกาสเกิดภาวะขาดน้ำ อ่อนเพลียจากความร้อน และลมแดด ขณะเดียวกันก็เพิ่มภาระให้ผู้ที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือด โรคระบบทางเดินหายใจ หรือโรคไตอยู่แล้ว

มาตรการป้องกันสำหรับครัวเรือน ได้แก่ ดื่มน้ำให้เพียงพอ ลดการอยู่กลางแจ้งเป็นเวลานานในช่วงที่อากาศร้อนที่สุด ปฏิบัติตามคำแนะนำสภาพอากาศในพื้นที่ และรักษาความปลอดภัยด้านอาหารและน้ำ การลดน้ำขังรอบบ้านและสถานที่ทำงานช่วยควบคุมยุงได้

ควันเป็นอีกช่องทางหนึ่งที่ก่อให้เกิดการเจ็บป่วย ภัยแล้งและสภาพอากาศแห้งเพิ่มความเสี่ยงไฟป่า ขณะที่ฝุ่นละอองขนาดเล็กในควันอาจทำให้อาการหอบหืด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง และโรคหัวใจและหลอดเลือดรุนแรงขึ้น แม้อยู่ห่างจากจุดเกิดไฟ

เนปาลกำลังเผชิญแรงกดดันจากมลพิษหลายด้านอยู่แล้ว รายงานเตือนเรื่องควันจากการเผาพืชผลที่พัดไปถึงเนปาลระบุว่า ลมอาจพามลพิษจากพื้นที่เกษตรของอินเดียเข้าสู่ประเทศ ขณะที่การจราจรและการเผาขยะในท้องถิ่นยิ่งเพิ่มการสัมผัสมลพิษ ประชาชนอาจต้องเผชิญแหล่งมลพิษทางอากาศที่เป็นอันตรายหลายชนิดพร้อมกัน

โฆษณา

การขาดแคลนอาหารอาจกลายเป็นวิกฤตทางการแพทย์

WHO ประเมินว่าภาวะทุพโภชนาการ อหิวาตกโรค และโรคที่ติดต่อทางน้ำอื่น ๆ มีความเสี่ยงสูงมาก ทั้งในสภาพอากาศที่อุ่นและแห้งขึ้น และในสภาพอากาศที่อุ่นและชื้นขึ้น ภัยแล้งอาจทำให้ผลผลิตและน้ำที่ใช้รักษาสุขอนามัยลดลง ส่วนน้ำท่วมอาจทำลายพืชผล ระบบสุขาภิบาล และทำให้น้ำดื่มปนเปื้อน

ครอบครัวที่พึ่งพาการเกษตรและอาศัยน้ำฝนต้องเผชิญความสูญเสียสองด้านเมื่อพืชผลเสียหาย ได้แก่ มีอาหารกินน้อยลงและมีรายได้ลดลงจนซื้ออาหารมาทดแทนได้ยาก ราคาที่สูงขึ้นอาจบีบให้ครัวเรือนลดปริมาณหรือคุณภาพของมื้ออาหาร และอาการท้องเสียยิ่งทำให้ภาวะโภชนาการแย่ลง

ออยน์ แม็คลาฟลิน ศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเฮริออต-วัตต์ และมัทธีอัส เบ็ค ศาสตราจารย์ด้านการจัดการจากมหาวิทยาลัยคอลเลจคอร์ก วิเคราะห์ความเชื่อมโยงดังกล่าวไว้ในบทวิเคราะห์ด้านภูมิอากาศและสุขภาพที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน ทั้งสองยกข้อมูลผลผลิตข้าวโพดของแอฟริกาใต้ ซึ่งต่ำกว่าปกติราว 40% ในช่วงเอลนีโญปี 2015–16 และต่ำกว่าปกติประมาณ 20% ในช่วงปี 2023–24

ผู้เขียนระบุว่า องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติและโครงการอาหารโลกเสนอให้ความช่วยเหลือล่วงหน้าแก่ประชาชน 8.8 ล้านคน พร้อมชี้ถึงแรงกดดันรุนแรงที่มีอยู่ก่อนแล้ว โดยประเมินว่าประชากรโซมาเลีย 57% และเฮติ 51% มีภาวะขาดสารอาหาร ขณะที่ประชากรซูดานใต้ 63% เผชิญความไม่มั่นคงทางอาหารขั้นรุนแรง ตัวเลขเหล่านี้ใช้เกณฑ์วัดที่ต่างกัน แต่ล้วนชี้ว่าประชากรเข้าสู่ภาวะช็อกจากสภาพภูมิอากาศครั้งใหม่โดยมีการคุ้มครองจำกัด

แม็คลาฟลินและเบ็คให้เหตุผลว่า การขาดแคลนอาหารอาจเปลี่ยนความเสี่ยงจากการติดเชื้อที่แพร่จากสัตว์สู่คนด้วย เมื่ออาหารที่คุ้นเคยหาไม่ได้หรือมีราคาแพงเกินเอื้อม การพึ่งพาเนื้อสัตว์ป่ามากขึ้นอาจทำให้ผู้คนสัมผัสสัตว์ป่าที่ติดเชื้อมากขึ้นจากการล่าและการชำแหละ

การเปรียบเทียบกับเหตุการณ์ในอดีตแสดงให้เห็นว่าเหตุใดระบบบรรเทาทุกข์จึงสำคัญ ในช่วงเอลนีโญปี 1876–78 มรสุมที่ล้มเหลว รายได้ที่สูญเสีย และอาหารที่มีราคาเกินเอื้อม มีส่วนทำให้เกิดทุพภิกขภัยร้ายแรงในอินเดียและจีน ไอร์แลนด์ก็เผชิญผลผลิตตกต่ำเช่นกัน แต่การขนส่งอาหารทางรถไฟและทางทะเล ประกอบกับความช่วยเหลือ ช่วยป้องกันไม่ให้เกิดทุพภิกขภัยอย่างกว้างขวาง

ผลกระทบทั่วโลก ขณะที่เนปาลเผชิญความเสียหายต่อเนื่อง

WMO ระบุว่า คลื่นความร้อน ภัยแล้ง และไฟป่าในยุโรปมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตส่วนเกินมากกว่า 30,000 ราย ตามการประเมินเบื้องต้น การเสียชีวิตส่วนเกินหมายถึงจำนวนผู้เสียชีวิตที่สูงกว่าระดับปกติที่คาดไว้ในช่วงเวลาหนึ่ง อย่างน้อย 8 ประเทศในยุโรปทำลายสถิติอุณหภูมิสูงสุดของประเทศ โดยภาคเกษตร พลังงาน และคมนาคมได้รับผลกระทบ

ธารน้ำแข็งในเทือกเขาหิมาลัยถล่มช่วงปลายเดือนสิงหาคมและเกิดน้ำป่าไหลหลากในพื้นที่ท้ายน้ำ เผยให้เห็นอันตรายที่เกิดกับชุมชนใต้ภูมิประเทศภูเขาซึ่งกำลังอุ่นขึ้น WMO บันทึกผู้เสียชีวิตมากกว่า 1,300 คนและผลกระทบทางเศรษฐกิจอย่างหนัก

ผลกระทบยังดำเนินต่อหลังภัยพิบัติเฉพาะหน้า เมื่อน้ำท่วมกระทบการท่องเที่ยวของเนปาล ยอดนักท่องเที่ยวจากอินเดียในเดือนตุลาคมลดลงเหลือ 12,097 คน จาก 17,298 คนในปีก่อนหน้า หรือลดลงราว 30% ถนนและเส้นทางแสวงบุญที่เสียหายส่งผลกระทบต่อการเดินทางและธุรกิจที่พึ่งพานักท่องเที่ยว

โฆษณา

แม็คลาฟลินและเบ็คอ้างอิงการคาดการณ์ของ Climate Impact Lab ซึ่งประเมินว่าเอลนีโญครั้งปัจจุบันอาจเกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตจากความร้อนเพิ่มขึ้น 451,000 ราย ส่วนใหญ่ในประเทศรายได้ต่ำและปานกลาง โดยเฉพาะในภูมิภาคซาเฮล ตัวเลขดังกล่าวเป็นการคาดการณ์ความสูญเสียที่อาจเกิดขึ้น ขณะที่ประมาณการเบื้องต้นเรื่องการเสียชีวิตส่วนเกินในยุโรปเป็นผลกระทบที่บันทึกไว้แล้ว

การเตรียมพร้อมตามแนวทางของ WHO ครอบคลุมมากกว่าการรักษาผู้บาดเจ็บในทันที การพลัดถิ่นและสภาพความเป็นอยู่ที่แออัดอาจเพิ่มการแพร่กระจายของโรค ขณะที่การฉีดวัคซีนที่หยุดชะงักและการเข้าถึงคลินิกที่ยากลำบากอาจทำให้ประชาชนเสี่ยงต่อโรคที่ป้องกันได้

สถิติด้านมหาสมุทรและน้ำที่อยู่เบื้องหลังคำเตือน

ก๊าซเรือนกระจกเป็นแรงกดดันให้โลกร้อนขึ้นในระยะยาว ซึ่งเป็นฉากหลังของเอลนีโญครั้งนี้ WMO ระบุว่า คาร์บอนไดออกไซด์ในบรรยากาศมีปริมาณราว 426.8 ส่วนในล้านส่วนในปี 2025 เพิ่มขึ้น 53% จากระดับประมาณ 278 ในปี 1750 มีเทนอยู่ที่ 1,948 ส่วนในพันล้านส่วน และไนตรัสออกไซด์อยู่ที่ 339.1 ส่วนในพันล้านส่วน

โลกกำลังสะสมความร้อนเพราะพลังงานที่เข้าสู่ระบบภูมิอากาศมีมากกว่าพลังงานที่แผ่กลับสู่อวกาศ ความไม่สมดุลของพลังงานนี้แตะระดับสูงสุดเท่าที่มีการสังเกตในปี 2025 จากข้อมูลที่เริ่มบันทึกในปี 1960 ส่วนข้อมูลเบื้องต้นระหว่างเดือนมกราคมถึงกรกฎาคม 2026 บ่งชี้ว่าอาจทำสถิติใหม่อีกครั้ง

มหาสมุทรดูดซับความร้อนส่วนเกินไว้ราว 90% ข้อมูลเบื้องต้นจนถึงเดือนกรกฎาคมชี้ว่า ปี 2026 มีแนวโน้มเป็นปีที่สิบติดต่อกันที่ปริมาณความร้อนในมหาสมุทรทำสถิติสูงสุด น้ำทะเลที่อุ่นขึ้นเป็นแหล่งพลังงานให้พายุ และขยายตัวเมื่ออุ่นขึ้น จึงมีส่วนทำให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้นควบคู่กับการละลายของน้ำแข็งบนแผ่นดิน

ระดับน้ำทะเลเฉลี่ยทั่วโลกแตะจุดสูงสุดในบันทึกจากดาวเทียม ซึ่งเริ่มเก็บข้อมูลในปี 1993 เซาโลระบุว่า ระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นเพิ่มความเสี่ยงให้ประชาชน 900 ล้านคนที่อาศัยอยู่ตามพื้นที่ชายฝั่งระดับต่ำ

ปริมาณน้ำที่กักเก็บบนแผ่นดินก็ลดลงเช่นกัน ในปี 2025 พื้นที่ทั่วโลกที่ได้รับการประเมิน 42% มีปริมาณน้ำต่ำกว่าปกติ เทียบกับค่าเฉลี่ยในอดีตที่ 25% หรือแตกต่างกัน 17 จุดเปอร์เซ็นต์ ส่งผลกระทบต่อแหล่งน้ำบาดาล ความชื้นในดิน แม่น้ำ อ่างเก็บน้ำ ธารน้ำแข็ง และหิมะที่ชุมชนพึ่งพา

คำเตือนต้องมีทรัพยากรรองรับ

จำนวนประเทศที่รายงานว่ามีระบบเตือนภัยครอบคลุมภัยหลายประเภทเพิ่มจาก 56 ประเทศในปี 2015 เป็น 136 ประเทศในปี 2025 หรือเพิ่มขึ้น 80 ประเทศ ระบบเหล่านี้ช่วยให้รัฐบาลและประชาชนมีเวลาเตรียมพร้อมรับมือกับความร้อน น้ำท่วม และภัยคุกคามอื่น ๆ

แอนนี วิลกินสัน นักวิจัยจากสถาบันศึกษาการพัฒนาให้เหตุผลในบทวิเคราะห์เรื่องความร้อนรุนแรงว่า ประชาชนต้องมีความสามารถที่จะปฏิบัติตามคำแนะนำด้วย แรงงานนอกระบบอาจสูญเสียรายได้ที่จำเป็นหากหยุดทำงาน ส่วนการอยู่ในบ้านก็อาจไม่ช่วยป้องกัน หากบ้านกักเก็บความร้อนเอาไว้

วิลกินสันอ้างอิงเครือข่าย HeatNexus และโครงการวิจัย If Cities Could Speak กับ Urban Futures เธอเขียนว่า สีสะท้อนความร้อนสำหรับทาหลังคาอาจเป็นวิธีป้องกันที่มีต้นทุนไม่สูงสำหรับบางชุมชน แต่หลังคาที่อ่อนแอที่สุดอาจไม่เหมาะแม้แต่กับมาตรการนี้

โฆษณา

การหารือที่การประชุม Global Heat Forum ในกรุงเทพฯ เมื่อเดือนตุลาคม มุ่งเน้นระบบเตือนภัยที่อธิบายผลกระทบด้านสุขภาพซึ่งอาจเกิดขึ้นในแต่ละพื้นที่ วิลกินสันระบุว่า การคุ้มครองที่มีประสิทธิภาพต้องอาศัยการประสานงานระหว่างหน่วยงานอุตุนิยมวิทยา บริการสุขภาพ นายจ้าง หน่วยงานด้านที่อยู่อาศัย และระบบสวัสดิการสังคม

WHO ระบุมาตรการเตรียมพร้อมที่ทำได้จริง ได้แก่ ตรวจสอบน้ำและไฟฟ้าสำรองของโรงพยาบาล ดูแลระบบทำความเย็นสำหรับวัคซีน จัดหาออกซิเจนและยาให้เพียงพอ วางแผนเส้นทางส่งต่อผู้ป่วย และเตรียมทีมแพทย์เคลื่อนที่ บริการดูแลมารดา การฉีดวัคซีน บริการโภชนาการ การรักษาโรคเรื้อรัง และการดูแลสุขภาพจิต ล้วนต้องดำเนินต่อไปในช่วงฉุกเฉินด้านสภาพอากาศ

กำหนดการสำคัญสำหรับการรับมือระยะต่อไป

รายงานประเมินของ WHO เมื่อเดือนกันยายนและรายงานปรับปรุงของ WMO เมื่อเดือนพฤศจิกายนอธิบายถึงภาวะฉุกเฉินที่กำลังก่อตัว โดยรายงานภูมิอากาศใช้ข้อมูลสังเกตการณ์ที่มีถึงเดือนกันยายน รัฐบาลยังมีช่วงเวลาเตรียมพร้อมก่อนที่เอลนีโญจะถึงจุดสูงสุดตามคาด และส่งผลรุนแรงที่สุดต่ออุณหภูมิเฉลี่ยทั่วโลกในรอบปี

  • เดือนเมษายน 2026: ประชาชนในอินเดียราว 146.5 ล้านคนเผชิญความร้อนรุนแรง
  • ปลายเดือนสิงหาคม 2026: ธารน้ำแข็งในเทือกเขาหิมาลัยถล่มและเกิดน้ำป่าไหลหลากในพื้นที่ท้ายน้ำ สร้างความเสียหายอย่างหนักในเนปาล
  • วันที่ 5 กันยายน 2026: WHO เผยแพร่รายงานวิเคราะห์สถานการณ์สาธารณสุขทั่วโลก
  • วันที่ 9 พฤศจิกายน 2026: WMO เผยแพร่รายงานปรับปรุงสถานการณ์ภูมิอากาศที่การประชุม COP31 ในเมืองอันตัลยา
  • เดือนพฤศจิกายน 2026 ถึงมกราคม 2027: อุณหภูมิในมหาสมุทรแปซิฟิกอาจเพิ่มขึ้นเกือบสี่เท่าของเกณฑ์ 0.5°C สำหรับเอลนีโญ
  • เดือนมีนาคม 2027: WMO มีกำหนดเผยแพร่รายงานสถานะภูมิอากาศโลกปี 2026 ฉบับสมบูรณ์

อันโตนิโอ กูเตร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ เรียกร้องให้ลดการปล่อยก๊าซและสนับสนุนประเทศที่เผชิญความเสี่ยงสูงที่สุดว่า:

ผู้นำต้องเอาจริงด้วยการเร่งลดการปล่อยก๊าซ เร่งการเปลี่ยนผ่านจากเชื้อเพลิงฟอสซิลอย่างเป็นธรรม และจัดหาเงินทุนกับมาตรการคุ้มครองที่ประเทศเปราะบางต้องการ

สำหรับหน่วยงานด้านสุขภาพ ภารกิจเร่งด่วนที่ต้องทำให้ได้คือการทำให้คลินิกยังเปิดให้บริการ ตรวจพบการระบาดตั้งแต่เนิ่น ๆ คุ้มครองแหล่งน้ำดื่ม และทำให้แน่ใจว่าผู้ที่ได้รับคำเตือนเรื่องความร้อนมีสถานที่ปลอดภัยให้ไป

ประเด็นสำคัญ

  • WMO ระบุว่า WHO จัดผลกระทบด้านสุขภาพที่คาดว่าจะเกิดจากเอลนีโญเป็นภาวะฉุกเฉินด้านสุขภาพเป็นครั้งแรก
  • อินเดียเผชิญความเสี่ยงที่ทับซ้อนกันจากความร้อน โรคไข้เลือดออก โรคเลปโตสไปโรซิส ความไม่มั่นคงทางอาหาร และบริการรักษาพยาบาลที่หยุดชะงัก
  • อุณหภูมิเฉลี่ยทั่วโลกในช่วงเดือนมกราคมถึงกันยายน 2026 สูงกว่าค่าก่อนยุคอุตสาหกรรมประมาณ 1.47°C
  • คาดว่าเอลนีโญจะดำเนินต่อไปจนถึงต้นปี 2027 ซึ่งมีแนวโน้มเป็นช่วงที่ปรากฏการณ์ส่งผลต่ออุณหภูมิเฉลี่ยทั่วโลกในรอบปีรุนแรงที่สุด
  • WHO ให้ความสำคัญกับบริการโรงพยาบาลที่เชื่อถือได้ การเฝ้าระวังโรค น้ำสะอาด และการสนับสนุนชุมชนเปราะบาง
  • WMO มีกำหนดเผยแพร่รายงานภูมิอากาศฉบับสุดท้ายสำหรับปี 2026 ในเดือนมีนาคม 2027
แชร์บทความนี้

เรื่องที่คุณอาจชอบ