การลาออกเมื่อ 16 พฤศจิกายน เปิดทางสู่การเปลี่ยนผ่านผู้นำ
อิสมาอิล ลาซิม ลาออกจากตำแหน่งมุขมนตรีรัฐเนกรีเซมบีลันของมาเลเซีย โดยยื่นหนังสือลงวันที่ 16 พฤศจิกายน 2026 ถึงตวนกู มูฮ์ริซ ตวนกู มูเนาวีร์ หลังเกิดความขัดแย้งเกี่ยวกับสถานะของผู้ปกครองรัฐมาหลายเดือน ซัมบรี อับดุล กาดีร์ เลขาธิการบาริซัน เนชันแนล ประกาศการลาออก พร้อมระบุว่าอาหมัด ซาฮิด ฮามิดี ประธานแนวร่วมได้รับสำเนาหนังสือแล้ว
สารบัญ
อิสมาอิล วัย 67 ปี เป็นผู้แทนเขตจัวเซห์ในสภานิติบัญญัติรัฐ การลาออกเกิดขึ้นไม่นานก่อนกำหนดประชุมสภาที่เสนอไว้ในวันที่ 26 พฤศจิกายน และการนำเสนองบประมาณรัฐปี 2027 ที่กำหนดไว้ในวันที่ 27 พฤศจิกายน ทำให้การเปลี่ยนผ่านผู้นำเป็นเรื่องเร่งด่วนสำหรับการบริหารรัฐและแผนการใช้จ่าย
ซาฮิด ซึ่งดำรงตำแหน่งประธานองค์การเอกภาพแห่งชาติมาเลย์ด้วย จะเสนอชื่อผู้สืบทอดตำแหน่งเพื่อทูลเกล้าฯ ถวายตวนกู มูฮ์ริซ ซัมบรีกล่าวว่า กระบวนการจะเป็นไปตามรัฐธรรมนูญรัฐเนกรีเซมบีลัน โดยคำนึงถึงเสียงสนับสนุนจากสมาชิกสภาและความยินยอมของผู้ปกครองรัฐ
การลาออกเกิดขึ้นหลังอิสมาอิลยืนยันว่าได้ถอนคำท้าทายสถานะของตวนกู มูฮ์ริซ ในฐานะยังดีเปอร์ตวนเบซาร์ ซึ่งเป็นตำแหน่งผู้ปกครองรัฐเนกรีเซมบีลัน เมื่อเดือนกันยายน อิสมาอิลเคยรับรองแถลงการณ์ของคณะมนตรีบริหารรัฐที่สนับสนุนการถอดถอนผู้ปกครองตามที่มีการกล่าวอ้าง ต่อมาตวนกู มูฮ์ริซได้เพิกถอนการแต่งตั้งสมาชิกคณะมนตรีบริหารทั้ง 10 คน
บาริซัน เนชันแนล ให้คำมั่นร่วมมือเลือกผู้สืบทอด
ซัมบรีกล่าวว่า บาริซัน เนชันแนล ซึ่งเรียกกันทั่วไปว่า BN เคารพการตัดสินใจของอิสมาอิลและขอบคุณที่เขาปฏิบัติหน้าที่ ซัมบรีมองว่าการลาออกเป็นโอกาสฟื้นฟูเสถียรภาพทางการเมืองและช่วยให้การบริหารรัฐดำเนินไปอย่างราบรื่น
เลขาธิการ BN ระบุท่าทีของแนวร่วมในแถลงการณ์ว่า:
BN เคารพการตัดสินใจและขอแสดงความขอบคุณต่อดาโต๊ะ อิสมาอิล ลาซิม สำหรับการทำงานและการอุทิศตนตลอดช่วงที่ดำรงตำแหน่งมุขมนตรีรัฐเนกรีเซมบีลัน
ซัมบรียังกล่าวว่า BN จะให้ความร่วมมืออย่างเต็มที่เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านเป็นไปอย่างมีระเบียบ การประกาศของเขาวางเงื่อนไขสำคัญสองประการในการเลือกผู้ดำรงตำแหน่งแทน ได้แก่ เสียงข้างมากในสภาและความยินยอมของตวนกู มูฮ์ริซ
ยังไม่มีการประกาศชื่อผู้สืบทอดหรือนัดหมายวันแต่งตั้ง ภารกิจเร่งด่วนของซาฮิดคือเสนอชื่อผู้สมัครที่รวบรวมเสียงสนับสนุนได้เพียงพอเพื่อเป็นผู้นำรัฐบาล พร้อมดำเนินกระบวนการแต่งตั้งตามรัฐธรรมนูญให้เสร็จสิ้น
ตัวเลขในสภาหมายความว่าอย่างไร
BN และเปอริกาตัน นาซิโอนัล ครองที่นั่งรวมกัน 25 ที่นั่งจากทั้งหมด 36 ที่นั่งในสภารัฐเนกรีเซมบีลัน หลังการเลือกตั้งรัฐครั้งที่ 16 โดย BN ได้ 18 ที่นั่ง และเปอริกาตัน นาซิโอนัลได้ 7 ที่นั่ง ทำให้สองแนวร่วมมีจำนวนที่นั่งเพียงพอจัดตั้งรัฐบาล
ตัวเลขดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าเหตุใดความร่วมมือระหว่างสองแนวร่วมจึงสำคัญ สภาที่มี 36 ที่นั่งต้องมี 19 ที่นั่งจึงจะได้เสียงข้างมากอย่างง่าย BN มี 18 ที่นั่ง จึงขาดอีกหนึ่งที่นั่งหากดำเนินการเพียงลำพัง ขณะที่จำนวนรวม 25 ที่นั่งของทั้งสองแนวร่วมสูงกว่าเกณฑ์สองในสามของสภาที่ 24 ที่นั่ง
มุขมนตรี หรือที่เรียกในภาษามลายูว่าเมนเตอรี เบซาร์ เป็นผู้นำรัฐบาลรัฐ แถลงการณ์ของซัมบรีอธิบายกระบวนการสืบทอดตำแหน่งที่เกี่ยวข้องกับทั้งผู้แทนที่มาจากการเลือกตั้งและผู้ปกครองรัฐ กล่าวคือ เสียงสนับสนุนในสภากำหนดความเข้มแข็งทางการเมืองของผู้สมัคร ส่วนการแต่งตั้งดำเนินไปตามรัฐธรรมนูญรัฐโดยต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครอง
อิสมาอิลเข้าพิธีสาบานตนเป็นมุขมนตรีคนที่ 9 ของรัฐเนกรีเซมบีลันเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม ณ อิสตานา เบซาร์ เซรี เมอนันตี ในเขตกัวลา ปีลาห์ การลาออกทำให้วาระของเขาสิ้นสุดลงหลังจากดำรงตำแหน่งได้เพียงเล็กน้อยกว่า 3 เดือน ส่งผลให้แนวร่วมรัฐบาลต้องตกลงเลือกผู้นำคนใหม่
การถอนคำท้าทายก่อนการลาออก
การลาออกของอิสมาอิลเกิดขึ้นหลังจากเขาดำเนินการกลับลำในข้อพิพาทกับราชสำนัก เมื่อวันเสาร์ที่ 14 พฤศจิกายน เขายืนยันว่าได้ถอนหนังสือที่ส่งถึงไซเอ็ด ดาเนียล ไซเอ็ด อาหมัด ผู้รักษาตราประจำพระองค์ของบรรดาผู้ปกครองรัฐ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการถอดถอนตวนกู มูฮ์ริซตามที่มีการกล่าวอ้าง
การถอนหนังสือมีขึ้นหลังมีรายงานว่าเขาเข้าพบไซเอ็ด ดาเนียลในสัปดาห์ก่อนหน้า หนังสือลงวันที่ 10 พฤศจิกายนระบุถึงข้อตกลงระหว่างอิสมาอิลกับอดีตสมาชิกคณะมนตรีบริหารทั้ง 10 คน ที่จะถอนข้อคัดค้านก่อนหน้านี้ต่อสถานะของตวนกู มูฮ์ริซ
การดำเนินการดังกล่าวทำให้ข้อพิพาทเข้าใกล้ประเด็นปฏิบัติที่ว่าด้วยการเริ่มงานนิติบัญญัติอีกครั้ง อิสมาอิลคาดว่าจะเข้าเฝ้าตวนกู มูฮ์ริซ เพื่อแสดงความจงรักภักดีและขอความยินยอมให้สภาประชุม ภายหลังการตัดสินใจถอนคำท้าทาย
หนังสือถอนคำท้าทายอ้างถึงหนังสือสื่อสารลงวันที่ 17 กันยายน ซึ่งอิสมาอิลรับรองจุดยืนของคณะมนตรีบริหาร นอกจากนี้ยังอ้างถึงแถลงการณ์ที่ออกหลังการประชุมสภาผู้ปกครองรัฐเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม คำสั่งศาลสูงเซเรมบันเมื่อวันที่ 5 มิถุนายนที่ให้คงสถานะเดิมไว้ และรัฐธรรมนูญรัฐเนกรีเซมบีลันปี 1959
ข้อพิพาทกับราชสำนักมาถึงจุดนี้ได้อย่างไร
วิกฤตในรัฐเนกรีเซมบีลันเริ่มขึ้นในเดือนเมษายน เมื่อชาย 4 คนที่อ้างว่ามีอำนาจในฐานะอุนดัง หรือหัวหน้าท้องถิ่นตามประเพณี ประกาศว่าตวนกู มูฮ์ริซถูกถอดจากตำแหน่ง สถานะและอำนาจที่ใช้ในการดำเนินการดังกล่าวถูกโต้แย้ง
ในเดือนมิถุนายน หัวหน้าท้องถิ่นกลุ่มเดิมซึ่งมีสถานะเป็นข้อพิพาท อ้างว่าได้ประกาศแต่งตั้งตุนกู นัดซารุดดิน ตวนกู จาอาฟาร์ เป็นผู้ปกครองรัฐคนใหม่ ณ โรงแรมแห่งหนึ่งในมะละกา ต่อมาข้อพิพาทลุกลามไปถึงคณะมนตรีบริหารรัฐและอิสมาอิล ทำให้ความขัดแย้งเข้ามาเกี่ยวข้องโดยตรงกับฝ่ายบริหารที่มาจากการเลือกตั้ง
เหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นต่อเนื่องตลอดหลายเดือน:
- เมษายน: หัวหน้าท้องถิ่น 4 คนซึ่งมีสถานะเป็นข้อพิพาทประกาศว่าตวนกู มูฮ์ริซถูกถอดจากตำแหน่ง
- 5 มิถุนายน: คำสั่งศาลสูงเซเรมบันให้คงสถานะเดิมไว้ ตามที่ระบุในหนังสือถอนคำท้าทายภายหลัง
- มิถุนายน: หัวหน้าท้องถิ่นกลุ่มดังกล่าวประกาศแต่งตั้งตุนกู นัดซารุดดินเป็นผู้ปกครองรัฐแทน ณ โรงแรมแห่งหนึ่งในมะละกา
- 15 ถึง 17 กันยายน: คณะมนตรีบริหารมีมติและประกาศจุดยืนสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงตามที่มีการกล่าวอ้าง จากนั้นอิสมาอิลรับรองจุดยืนดังกล่าว ตวนกู มูฮ์ริซจึงเพิกถอนการแต่งตั้งสมาชิกคณะมนตรีบริหารทั้ง 10 คน
- 14 ตุลาคม: สภาผู้ปกครองรัฐจัดการประชุมครั้งที่ 273 หลังจากนั้นผู้รักษาตราประจำพระองค์ของบรรดาผู้ปกครองรัฐออกแถลงการณ์ที่ถูกอ้างถึงในหนังสือถอนคำท้าทาย
- 10 ถึง 14 พฤศจิกายน: มีการเผยแพร่หนังสือถอนคำท้าทาย และอิสมาอิลยืนยันการถอนเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน
- 16 พฤศจิกายน: ซัมบรีประกาศการลาออกของอิสมาอิล
ลำดับเหตุการณ์ทำให้รัฐบาลต้องขอความยินยอมจากผู้ปกครองรัฐเพื่อจัดประชุมสภา ทั้งที่ผู้นำของรัฐบาลเคยสนับสนุนการถอดถอนผู้ปกครอง การถอนจุดยืนดังกล่าวจึงเกี่ยวข้องโดยตรงกับความพยายามกลับมาเดินหน้ากิจการนิติบัญญัติของรัฐ
เหตุใดกำหนดวันเรื่องงบประมาณจึงสำคัญ
วันที่ 26 และ 27 พฤศจิกายนเป็นกำหนดการถัดไปที่ต้องจับตา รัฐบาลเสนอให้เปิดประชุมสภาเป็นเวลา 5 วันตั้งแต่วันที่ 26 พฤศจิกายน และนำเสนองบประมาณปี 2027 ในวันถัดไป ก่อนหน้านี้เคยกำหนดประชุมสภาไว้ในวันที่ 16 ตุลาคม
งบประมาณรัฐกำหนดแผนการใช้จ่ายและขอความเห็นชอบจากสมาชิกสภาในการใช้เงินสาธารณะ การประชุมตามที่เสนอจะเปิดโอกาสให้สมาชิกสภาตรวจสอบแผนดังกล่าวและตัดสินใจเรื่องที่จำเป็นต่อการจัดสรรงบประมาณให้การบริหารรัฐ
ความยินยอมของผู้ปกครองรัฐเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามจัดประชุมสภาของรัฐบาล ขณะนี้การเปลี่ยนตัวมุขมนตรีเพิ่มขั้นตอนการแต่งตั้งผู้นำเข้ามาในงานที่ต้องดำเนินการก่อนถึงกำหนดการดังกล่าว
สำหรับประชาชน ประเด็นในทางปฏิบัติคือรัฐจะก้าวพ้นข้อพิพาททางการเมืองที่ยืดเยื้อไปสู่การตัดสินใจเรื่องการใช้จ่ายภาครัฐได้หรือไม่ กระบวนการงบประมาณเชื่อมโยงวิกฤตผู้นำเข้ากับเงินทุนที่จำเป็นต่อการดำเนินงานและบริการของรัฐบาล
ผู้นำคนใหม่ต้องฟื้นฟูความสัมพันธ์ในการทำงาน
บทบาทของซาฮิดในการเสนอชื่อผู้สืบทอดทำให้ BN มีส่วนสำคัญในการเปลี่ยนผ่าน ขณะที่จำนวนที่นั่งในสภาทำให้เปอริกาตัน นาซิโอนัลยังมีความสำคัญต่อการจัดตั้งรัฐบาล ทั้งสองแนวร่วมมีเสียงข้างมากรวมกันอย่างชัดเจน แต่ BN เพียงฝ่ายเดียวมีที่นั่งเท่ากับครึ่งหนึ่งของสภาพอดี
มุขมนตรีคนใหม่จะเข้ารับตำแหน่งหลังคณะมนตรีบริหารถูกเพิกถอนการแต่งตั้งทั้งหมด คณะมนตรีดังกล่าวประกอบด้วยผู้ดำรงตำแหน่งระดับสูงของรัฐที่ช่วยมุขมนตรีบริหารงาน การฟื้นฟูทีมผู้นำที่ปฏิบัติงานได้จะเป็นส่วนหนึ่งของการทำให้กิจการรัฐบาลกลับสู่ภาวะปกติ
แถลงการณ์ของซัมบรีเน้นความต่อเนื่อง กระบวนการตามรัฐธรรมนูญ และเสถียรภาพทางการเมือง การลาออกของอิสมาอิลเปลี่ยนตัวผู้นำรัฐบาล ขณะที่กำหนดประชุมสภาและการนำเสนองบประมาณเป็นภารกิจด้านการบริหารที่ต้องดำเนินการโดยเร่งด่วนในช่วงเปลี่ยนผ่าน
ความคืบหน้าที่ต้องจับตาต่อไป ได้แก่ การเสนอชื่อผู้สืบทอด การตัดสินใจของผู้ปกครองรัฐเกี่ยวกับการแต่งตั้ง และการจัดเตรียมงานนิติบัญญัติ ขั้นตอนเหล่านี้จะเป็นตัวกำหนดว่ารัฐเนกรีเซมบีลันจะกลับมาให้ความสำคัญกับการบริหารและอนุมัติแผนการใช้จ่ายได้รวดเร็วเพียงใด
ประเด็นสำคัญ
- อิสมาอิล ลาซิม ลาออกผ่านหนังสือลงวันที่ 16 พฤศจิกายน 2026 ซึ่งส่งถึงตวนกู มูฮ์ริซ
- อาหมัด ซาฮิด ฮามิดี ประธาน BN จะเสนอชื่อผู้สืบทอดตามรัฐธรรมนูญรัฐเนกรีเซมบีลัน
- BN มีที่นั่งในสภา 18 ที่นั่ง ส่วนเปอริกาตัน นาซิโอนัลมี 7 ที่นั่ง รวมเป็น 25 ที่นั่งจากทั้งหมด 36 ที่นั่ง
- การลาออกเกิดขึ้นหลังอิสมาอิลถอนคำท้าทายสถานะของตวนกู มูฮ์ริซ ภายหลังความขัดแย้งระหว่างราชสำนักกับฝ่ายการเมืองที่ยืดเยื้อมาหลายเดือน
- รัฐบาลเสนอให้จัดประชุมสภาตั้งแต่วันที่ 26 พฤศจิกายน และนำเสนองบประมาณปี 2027 ในวันที่ 27 พฤศจิกายน






