วอชิงตันหันมาให้ความสนใจกับเส้นทางในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังสหรัฐฯ พบกับหน่วยงานกำกับดูแลและหน่วยงานความมั่นคงแห่งชาติในสิงคโปร์และมาเลเซียในสัปดาห์นี้ พร้อมเรียกร้องให้เฝ้าระวังบริษัทบังหน้าของอิหร่านในภาคการเดินเรือ การบิน การจัดซื้อจัดจ้าง ธนาคาร และบริการด้านกฎหมาย สารนี้ไม่ได้ส่งถึงรัฐบาลเท่านั้น วอชิงตันยังกดดันธนาคารและสำนักงานกฎหมายที่ดำเนินงานในศูนย์กลางการเงินและการค้าทั้งสองแห่ง ให้ตรวจสอบว่าพวกเขาทำธุรกิจกับใคร
สารบัญ
- วอชิงตันหันมาให้ความสนใจกับเส้นทางในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
- เหตุใดการถ่ายโอนน้ำมันระหว่างเรือจึงเป็นที่จับตา?
- ข้อกล่าวหาใหม่ทำให้น่านน้ำมาเลเซียตกเป็นจุดสนใจ
- สายสัมพันธ์ด้านการบินของอิหร่านเผชิญแรงบีบขนานกัน
- มาตรการคว่ำบาตรอาจหมายถึงอะไรสำหรับบริษัทต่าง ๆ
- วันสำคัญในปฏิบัติการกดดัน
- ประเด็นใดยังไม่มีข้อยุติ?
- ประเด็นสำคัญ
ประเด็นมุ่งไปที่ความเชื่อมโยงทางการค้าที่ช่วยให้เงินและสินค้ายังเคลื่อนย้ายได้แม้สหรัฐฯ คว่ำบาตร น้ำมันดิบอิหร่านสามารถถ่ายโอนระหว่างเรือกลางทะเล ขณะที่สายการบินและผู้ให้บริการสามารถขนส่งผู้โดยสาร สินค้า และอุปกรณ์ได้ บริษัทบังหน้าคือธุรกิจที่ปกปิดว่าใครเป็นเจ้าของหรือผู้ควบคุมที่แท้จริง เจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังเตือนว่า สหรัฐฯ จะมุ่งเป้าไปยังเครือข่ายเหล่านี้เมื่อระบุได้ว่ามี “เส้นเลือดใหญ่ทางการค้า” อยู่ตรงไหน
แรงกดดันดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางปฏิบัติการของสหรัฐฯ ที่ขยายวงกว้างขึ้นเพื่อจัดการผลประโยชน์ทางธุรกิจในต่างประเทศของอิหร่าน รัฐบาลทรัมป์เปิดปฏิบัติการ Economic Outcast ในเดือนสิงหาคม หลังสหรัฐฯ และอิสราเอลเริ่มโจมตีอิหร่านในเดือนกุมภาพันธ์ วอชิงตันระบุว่าต้องการตัดรายได้ที่สนับสนุนรัฐบาลอิหร่าน และทำให้ความขัดแย้งยุติลงอย่างรวดเร็ว
เจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังอธิบายคำเตือนที่ส่งถึงธุรกิจในภูมิภาคอย่างตรงไปตรงมาว่า:
เราต้องการให้เข้าใจด้วยว่า เราจะมุ่งเป้าไปที่เส้นเลือดใหญ่เหล่านี้ และจะไม่มีการเจรจาต่อรองเมื่อเราพบเส้นเลือดใหญ่ที่จำเป็นต้องถูกจัดการ
การประชุมทำให้สิงคโปร์และมาเลเซียถูกจับตาใกล้ชิดขึ้น เพราะน้ำมัน บริการเดินเรือ และการเงินระหว่างประเทศล้วนผ่านหรือดำเนินงานอยู่ใกล้ทั้งสองประเทศ บททดสอบในทางปฏิบัติสำหรับบริษัทต่าง ๆ คือ พวกเขาสามารถระบุตัวเจ้าของที่แท้จริงของลูกค้า ตรวจสอบแหล่งที่มาของสินค้า และสังเกตได้หรือไม่เมื่อเรือหรือธุรกิจปกปิดกิจกรรมของตน
เหตุใดการถ่ายโอนน้ำมันระหว่างเรือจึงเป็นที่จับตา?
เรือบรรทุกน้ำมันถ่ายโอนน้ำมันอิหร่านไปยังเรือลำอื่นในน่านน้ำรอบมาเลเซีย สิงคโปร์ และอินโดนีเซียมาหลายปีแล้ว การถ่ายโอนเช่นนี้อาจทำให้ติดตามเส้นทางและแหล่งที่มาของน้ำมันได้ยากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อเรือใช้เอกสารเท็จ เปลี่ยนชื่อหรือธงประจำเรือ หรือบิดเบือนสัญญาณระบุตำแหน่ง
มาตรการของกระทรวงการคลังสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2024 เป็นตัวอย่างที่ชัดเจน ในประกาศเดือนธันวาคม 2024 กระทรวงระบุว่ากำลังคว่ำบาตรหน่วยงานและเรือ 35 แห่ง ภายใต้คำสั่งฝ่ายบริหาร 13902 กระทรวงการคลังระบุว่าเรือบรรทุกน้ำมัน CERES I ถ่ายโอนน้ำมันดิบอิหร่านเกือบ 300,000 เมตริกตันใกล้สิงคโปร์ในเดือนมกราคม 2024 นอกจากนี้ยังระบุว่าเรือลำดังกล่าวเกี่ยวข้องกับเหตุชนกันและน้ำมันรั่วไหลในน่านน้ำสากลใกล้มาเลเซียเมื่อเดือนกรกฎาคมปีเดียวกัน โดยสัญญาณติดตามเรือไม่ตรงกับตำแหน่งจริง
ตัวอย่างนี้แสดงให้เห็นว่าเหตุใดหน่วยงานกำกับดูแลจึงถูกขอให้ตรวจสอบทั้งเอกสารและกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการขนส่งสินค้า เจ้าของ ผู้จัดการ ธงประจำเรือ และเส้นทางเดินเรืออาจเกี่ยวข้องกับธุรกิจในหลายประเทศ หากมีการปกปิดการถ่ายโอนน้ำมัน ผู้ซื้อรายต่อไปก็อาจตรวจสอบแหล่งกำเนิดของน้ำมันดิบได้ยาก
มาเลเซียระบุเมื่อปีที่แล้วว่าจะเพิ่มความเข้มงวดของกฎเกณฑ์ว่าด้วยการถ่ายโอนสินค้าระหว่างเรือ ในเดือนกุมภาพันธ์ ทางการมาเลเซียยึดเรือบรรทุกน้ำมันสองลำพร้อมสินค้าบนเรือ กองทัพเรือสหรัฐฯ บังคับใช้มาตรการปิดล้อมเรือที่มุ่งหน้าไปยังอิหร่านผ่านช่องแคบฮอร์มุซตั้งแต่เดือนเมษายน ขณะที่ในเดือนพฤศจิกายน สหรัฐฯ ขยายการบังคับใช้มาตรการให้ครอบคลุมการเคลื่อนย้ายข้ามพรมแดนทางบกของอิหร่านและผ่านทะเลแคสเปียน
ข้อกล่าวหาใหม่ทำให้น่านน้ำมาเลเซียตกเป็นจุดสนใจ
รายงานเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายนเกี่ยวกับคำร้องเรียนของ United Against Nuclear Iran หรือ UANI ซึ่งเป็นกลุ่มเฝ้าระวัง ได้เพิ่มข้อกล่าวหาที่รุนแรงขึ้นเกี่ยวกับกิจกรรมนอกชายฝั่งมาเลเซีย UANI ระบุว่าติดตามเครือข่ายเรือที่เคลื่อนที่ไปมา ซึ่งประกอบด้วยเรือบรรทุกน้ำมันและเรือบรรทุกสินค้ามากกว่า 200 ลำ ปฏิบัติการอยู่ห่างจากชายฝั่งมาเลเซียราว 70 กิโลเมตร กลุ่มดังกล่าวระบุว่าเรือเหล่านี้ใช้วิธีการหลอกลวง รวมถึงสัญญาณระบุตำแหน่งปลอมและการถ่ายโอนสินค้าระหว่างเรือ อีกทั้งเรือส่งกำลังบำรุงของมาเลเซียและต่างชาติยังให้การสนับสนุนด้านโลจิสติกส์และเติมเชื้อเพลิง
UANI ระบุว่าได้บันทึกการถ่ายโอนสินค้าหลายร้อยครั้งที่จุดทอดสมอ Eastern Outer Port Limits ตั้งแต่ปี 2019 จุดทอดสมอนี้อยู่ห่างจากรัฐยะโฮร์ราว 45 ไมล์ กลุ่มดังกล่าวกล่าวหาว่ามีการถ่ายโอนน้ำมันดิบอิหร่านที่นั่น แล้วติดฉลากใหม่เป็น “น้ำมันผสมมาเลเซีย” ก่อนส่งไปยังผู้ซื้อ UANI ระบุว่าได้ส่งจดหมายถึงกระทรวงการต่างประเทศมาเลเซียเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม โดยสำเนาถึงเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และสมาชิกสภาคองเกรส และยังเขียนถึงผู้ดำเนินการ Pengerang Integrated Petroleum Complex ด้วย
ข้อกล่าวหาเหล่านี้เป็นคำกล่าวอ้างของ UANI ไม่ใช่ข้อสรุปที่ทางการมาเลเซียประกาศ กลุ่มดังกล่าวระบุว่าไม่ได้รับคำตอบต่อจดหมายของตน รัฐบาลมาเลเซียก็ไม่ได้ตอบคำขอความเห็นเกี่ยวกับการประชุมกับกระทรวงการคลังเช่นกัน โฆษกกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุว่า มาเลเซียเพิ่งผ่านกฎหมายเขตเศรษฐกิจจำเพาะ โดยมีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างการคุ้มครองทางทะเล กำกับดูแลการเดินเรือที่มีความเสี่ยงสูง และควบคุมกิจกรรมผิดกฎหมาย
ข้อกังวลไม่ได้มีเพียงเรื่องว่าสินค้าจะหลบเลี่ยงการคว่ำบาตรได้หรือไม่ พื้นที่ที่มีเรือเก่าจำนวนมากซึ่งใช้ข้อมูลระบุตัวตนหรือตำแหน่งที่ทำให้เข้าใจผิด ยังอาจก่ออันตรายต่อเรือลำอื่นและชุมชนชายฝั่งด้วย รายงานของกระทรวงการคลังเกี่ยวกับเหตุเรือ CERES I ชนกันและน้ำมันรั่วไหล เป็นตัวอย่างความเสี่ยงที่มีการบันทึกไว้ ซึ่งเกี่ยวข้องกับกิจกรรมในภูมิภาคนี้
สายสัมพันธ์ด้านการบินของอิหร่านเผชิญแรงบีบขนานกัน
เจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังยังหยิบยกประเด็นบริการเที่ยวบินของสายการบินอิหร่านไปยังมาเลเซีย โดยไม่ได้ระบุชื่อสายการบิน ข้อมูลเที่ยวบินสาธารณะแสดงให้เห็นว่า Iran Airtour สายการบินเอกชนของอิหร่าน ให้บริการเที่ยวบินตามตารางระหว่างเตหะรานกับกัวลาลัมเปอร์ครั้งล่าสุดเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน เที่ยวบินที่กำหนดไว้ในวันที่ 17 พฤศจิกายนไม่ได้ออกเดินทาง สื่ออิหร่านระบุว่า Iran Airtour กลับมาให้บริการมาเลเซียในเดือนพฤศจิกายน 2025 หลังสายการบินอิหร่านหลายแห่งแทบหยุดบินไปที่นั่นในปี 2022 เมื่อการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ ส่งผลกระทบต่อการเติมเชื้อเพลิง
วอชิงตันได้มุ่งเป้าไปยังบริษัทที่ระบุว่าให้การสนับสนุนภาคการบินของอิหร่านแล้ว เมื่อวันที่ 8 กันยายน สหรัฐฯ คว่ำบาตรบริษัทหลายสิบแห่งในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ สหราชอาณาจักร มาเลเซีย ตุรกี และคาซัคสถาน โดยกล่าวหาว่าบริษัทเหล่านี้ช่วยเคลื่อนย้ายอาวุธ บุคลากร และสินค้าผิดกฎหมาย วันถัดมา เจ้าหน้าที่ Iran Air พบเอกอัครราชทูตมาเลเซียประจำอิหร่านเพื่อหารือเรื่องการกลับมาเปิดเที่ยวบินตรงระหว่างเตหะรานกับกัวลาลัมเปอร์
มาตรการคว่ำบาตรอีกชุดของสหรัฐฯ มุ่งเป้าไปยังหน่วยงาน 36 แห่ง รวมถึงสายการบินอิหร่าน 27 แห่ง ตลอดจนบริษัทในอีกหลายประเทศที่สนับสนุนปฏิบัติการด้านการบิน เจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังอธิบายความพยายามนี้ว่าเป็นการผลักภาคการบินของอิหร่านออกจากตลาดอย่างมีประสิทธิภาพ สก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเตือนว่า ผู้ที่ติดต่อทำธุรกิจกับสายการบินอิหร่านที่ยังดำเนินงานอยู่อาจเสี่ยงถูกตัดออกจากระบบการเงินโลก Iran Airtour ไม่ตอบคำขอความเห็น
สายการบินต้องพึ่งพามากกว่าเครื่องบิน พวกเขาต้องใช้เชื้อเพลิง การบำรุงรักษา บริการสนามบิน การจัดการสินค้า และตัวแทนขาย ดังนั้นการคว่ำบาตรธุรกิจที่ให้การสนับสนุนจึงอาจทำให้เส้นทางบินหยุดชะงัก แม้สายการบินจะไม่ใช่เป้าหมายเพียงรายเดียวก็ตาม นี่จึงเป็นเหตุผลที่คำเตือนของกระทรวงการคลังถึงธนาคารและสำนักงานกฎหมายมีความสำคัญควบคู่ไปกับการมุ่งเป้าสายการบินและบริษัทเดินเรือ
มาตรการคว่ำบาตรอาจหมายถึงอะไรสำหรับบริษัทต่าง ๆ
มาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ สามารถอายัดทรัพย์สินภายใต้อำนาจศาลของสหรัฐฯ และจำกัดธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับบุคคลหรือบริษัทที่ถูกขึ้นบัญชี ประกาศของกระทรวงการคลังเมื่อปี 2024 ระบุว่า ธุรกิจที่บุคคลซึ่งถูกอายัดทรัพย์สินรายหนึ่งหรือหลายรายถือหุ้นทั้งทางตรงหรือทางอ้อมอย่างน้อย 50 เปอร์เซ็นต์ จะถูกอายัดทรัพย์สินภายใต้กฎที่ประกาศไว้ด้วย นอกจากนี้ยังเตือนว่าบางคนที่เข้าร่วมธุรกรรมบางประเภทกับฝ่ายที่ถูกขึ้นบัญชีอาจเผชิญมาตรการคว่ำบาตรหรือการบังคับใช้กฎหมาย
บริษัทในสิงคโปร์หรือมาเลเซียอาจมีความเสี่ยงจากลูกค้า ผู้จัดการเรือ ผู้ซื้อสินค้า ธนาคาร หรือผู้ให้บริการ บริษัทอาจต้องตรวจสอบเจ้าของผลประโยชน์ที่แท้จริง ซึ่งหมายถึงบุคคลที่เป็นเจ้าของหรือควบคุมบริษัทในท้ายที่สุด แทนที่จะอาศัยเพียงชื่อที่ระบุในสัญญา และอาจต้องตรวจสอบด้วยว่าข้อมูลระบุตัวตนของเรือหรือบันทึกสินค้าเปลี่ยนแปลงไปในลักษณะน่าสงสัยหรือไม่
ทั้งสิงคโปร์และมาเลเซียดำเนินการตามมาตรการคว่ำบาตรอิหร่านของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติผ่านกฎหมายภายในประเทศ ปฏิบัติการของสหรัฐฯ เพิ่มแรงกดดันผ่านกฎการคว่ำบาตรของตนเอง และความสามารถในการจำกัดการเข้าถึงทรัพย์สินและธุรกรรมในสหรัฐฯ ความแตกต่างนี้สำคัญต่อธุรกิจในภูมิภาค เพราะการปฏิบัติตามมาตรการของสหประชาชาติไม่ได้ทำให้ความเสี่ยงจากกฎแยกต่างหากของสหรัฐฯ หมดไปโดยอัตโนมัติ
รัฐบาลสิงคโปร์ระบุว่ามุ่งมั่นป้องกันไม่ให้บริษัทถูกนำไปใช้ในทางที่ผิด และได้เพิ่มความเข้มงวดในการเฝ้าระวังภาคการเดินเรือและการเงินในปีนี้
เรามุ่งมั่นอย่างแน่วแน่ที่จะทำหน้าที่ของเรา” และ “ป้องกันไม่ให้ผู้ไม่หวังดีใช้บริษัทของเราในทางที่ผิด
เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ระบุว่ามาตรการคว่ำบาตรเริ่มบั่นทอนรายได้ของอิหร่าน โดยอ้างถึงการหดตัวของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศอย่างรุนแรงที่สุดในรอบ 40 ปี และอัตราเงินเฟ้อสูงที่สุดนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สอง เจ้าหน้าที่ไม่ได้ให้ตัวเลขประกอบในแถลงการณ์ที่กล่าวถึงในที่นี้ กระทรวงการคลังยังใช้มาตรการกับบุคคล บริษัท และเรือมากกว่า 50 รายที่เชื่อมโยงกับโมฮัมหมัด ฮอสเซน ชัมคานี นักธุรกิจน้ำมันชาวอิหร่าน โดยมุ่งเป้าไปยังผู้สนับสนุนทางการเงิน ผู้บริหารธุรกิจเดินเรือ บริษัทโลจิสติกส์ และผู้ดำเนินการเรือ
วันสำคัญในปฏิบัติการกดดัน
3 ธันวาคม 2024: กระทรวงการคลังคว่ำบาตรหน่วยงานและเรือ 35 แห่งที่เชื่อมโยงกับการขนส่งปิโตรเลียมของอิหร่าน พร้อมเปิดเผยกรณีเรือ CERES I ถ่ายโอนน้ำมันใกล้สิงคโปร์และชนกันในเวลาต่อมาใกล้มาเลเซีย
กุมภาพันธ์ 2026: สหรัฐฯ และอิสราเอลเริ่มโจมตีอิหร่าน ตามรายงานเกี่ยวกับปฏิบัติการในปัจจุบัน
เมษายน 2026: กองทัพเรือสหรัฐฯ เริ่มบังคับใช้มาตรการปิดล้อมเรือที่เดินทางไปถึงอิหร่านผ่านช่องแคบฮอร์มุซ
สิงหาคม 2026: รัฐบาลทรัมป์เปิดปฏิบัติการ Economic Outcast
8 และ 9 กันยายน 2026: สหรัฐฯ คว่ำบาตรบริษัทที่ถูกกล่าวหาว่าสนับสนุนภาคการบินของอิหร่าน จากนั้นเจ้าหน้าที่ Iran Air พบเอกอัครราชทูตมาเลเซียเพื่อหารือเรื่องเที่ยวบินตรง
2 ตุลาคม และ 16 พฤศจิกายน 2026: UANI ส่งจดหมายเกี่ยวกับกิจกรรมนอกชายฝั่งมาเลเซีย และต่อมาเผยแพร่ข้อกล่าวหาของกลุ่ม
14 และ 17 พฤศจิกายน 2026: Iran Airtour ให้บริการเที่ยวบินจากเตหะรานไปกัวลาลัมเปอร์ในวันแรก ส่วนเที่ยวบินที่กำหนดไว้ในวันที่สองไม่ได้ออกเดินทาง
ประเด็นใดยังไม่มีข้อยุติ?
เจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังไม่ได้ระบุชื่อบริษัทใดเป็นการเฉพาะในการประชุม และรัฐบาลทั้งสองประเทศก็ไม่ได้ประกาศกำหนดเวลาใหม่สำหรับการบังคับใช้มาตรการตอบโต้ มาเลเซียยังไม่ได้ตอบคำขอความเห็นล่าสุดต่อสาธารณะ คำเตือนของสหรัฐฯ ส่งสัญญาณว่าการจับตาตรวจสอบกำลังเข้มข้นขึ้น แต่การขึ้นบัญชีหรือการลงโทษใด ๆ ในอนาคตจะขึ้นอยู่กับมาตรการที่วอชิงตันดำเนินการและหลักฐานที่นำมาอ้าง
สำหรับธนาคาร สำนักงานกฎหมาย ผู้ค้า และธุรกิจเดินเรือ ภารกิจเร่งด่วนคือการตรวจสอบคู่ค้าและเส้นทางขนส่งสินค้าให้ละเอียดขึ้น ส่วนชุมชนชายฝั่งและผู้ประกอบการทางทะเลรายอื่นก็ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของน่านน้ำที่ใช้ในการเดินเรือเชิงพาณิชย์ ยังไม่มีการประกาศว่าการตรวจสอบที่เข้มงวดขึ้นจะนำไปสู่การยึดเรือหรือมาตรการคว่ำบาตรครั้งใหม่หรือไม่
ประเด็นสำคัญ
เจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังสหรัฐฯ เรียกร้องให้สิงคโปร์และมาเลเซียเฝ้าระวังบริษัทบังหน้าของอิหร่านในภาคการเดินเรือ การบิน การจัดซื้อจัดจ้าง ธนาคาร และบริการด้านกฎหมาย
การถ่ายโอนสินค้าระหว่างเรือใกล้มาเลเซีย สิงคโปร์ และอินโดนีเซียอาจทำให้ติดตามน้ำมันอิหร่านได้ยากขึ้น
UANI กล่าวหาว่าเครือข่ายเรือมากกว่า 200 ลำปฏิบัติการนอกชายฝั่งมาเลเซียและช่วยขนส่งน้ำมันอิหร่าน โดยทางการมาเลเซียยังไม่ได้ยืนยันข้อกล่าวหา
Iran Airtour ให้บริการเที่ยวบินระหว่างเตหะรานกับกัวลาลัมเปอร์ครั้งล่าสุดเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน ขณะที่เที่ยวบินตามกำหนดการวันที่ 17 พฤศจิกายนไม่ได้ออกเดินทาง
มาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ สามารถอายัดทรัพย์สินภายใต้อำนาจศาลของสหรัฐฯ และสร้างความเสี่ยงให้ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรมบางประเภทกับฝ่ายที่ถูกขึ้นบัญชี






