กองทัพอินโดนีเซียผลิตวิตามินรวมให้โครงการอาหารฟรี

เดินหน้าผสานงานด้านกลาโหมกับสาธารณสุข

อินโดนีเซียเปิดบทใหม่ในโครงการสังคม ด้วยการให้กองทัพผลิตวิตามินรวมสำหรับเด็กที่ได้รับอาหารฟรี ความเคลื่อนไหวนี้สะท้อนยุทธศาสตร์รัฐบาลในวงกว้างที่ผสานเป้าหมายด้านสาธารณสุขเข้ากับศักยภาพของภาคกลาโหม ในกรุงจาการ์ตา ดอนนี เออร์มาวัน ตูฟันโต รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม เป็นประธานในพิธีส่งมอบวิตามิน 4.8 ล้านเม็ดให้แก่ครัว 100 แห่งที่จัดเตรียมอาหารให้นักเรียนในแต่ละวัน นับเป็นจุดเริ่มต้นเชิงสัญลักษณ์ของแผนขยายโครงการทั่วประเทศ เจ้าหน้าที่ระบุว่าการแจกจ่ายจะขยายออกไปนอกกรุงจาการ์ตาเมื่อการผลิตเพิ่มขึ้น

โครงการวิตามินนี้ต่อยอดจากการที่ห้องปฏิบัติการของกองทัพเริ่มผลิตยาสามัญสำหรับประชาชนก่อนหน้านี้ โดยเชื่อมโยงกับเครือข่ายสหกรณ์ของรัฐบาลขนาดใหญ่ทั่วประเทศ ในพิธีเดียวกัน เจ้าหน้าที่ยังส่งมอบยา 17.4 ล้านเม็ด ซึ่งรวมถึงยาแก้ปวดและยาปฏิชีวนะให้แก่สหกรณ์เหล่านั้น พร้อมระบุว่างานผลิตรูปแบบใหม่นี้จะช่วยลดต้นทุนและเสริมความมั่นคงด้านอุปทาน

โครงการอาหารฟรี ซึ่งเป็นนโยบายสำคัญที่ประธานาธิบดีปราโบโว ซูเบียนโต ให้คำมั่นไว้ ถูกตรวจสอบอย่างเข้มข้นหลังเกิดเหตุอาหารเป็นพิษหลายครั้งนับตั้งแต่เริ่มโครงการในเดือนมกราคม ทางการยอมรับว่ามีเด็กป่วยหลายพันคน กลุ่มด้านสุขภาพเรียกร้องให้ระงับโครงการชั่วคราวเพื่อปรับปรุงความปลอดภัย รัฐบาลกล่าวขอโทษ แต่ยังคงเปิดครัวต่อไป โดยให้เหตุผลว่าความต้องการด้านโภชนาการของเด็กเร่งด่วนเกินกว่าจะพักโครงการ การที่กองทัพเข้ามาผลิตวิตามินและยาถูกนำเสนอว่าเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในวงกว้างเพื่อให้ประชาชนเข้าถึงผลิตภัณฑ์สุขภาพที่จำเป็นในราคาย่อมเยา

โครงการอาหารฟรีคืออะไร

โครงการอาหารฟรีของอินโดนีเซียเริ่มต้นเมื่อต้นปี โดยมีเป้าหมายครอบคลุมเด็กและหญิงตั้งครรภ์หลายสิบล้านคน งบประมาณที่จัดสรรไว้สำหรับปี 2025 อยู่ที่ราว 171 ล้านล้านรูเปียห์ ทำให้โครงการนี้เป็นหนึ่งในโครงการสังคมขนาดใหญ่ที่สุดในภูมิภาค ผู้วางแผนตั้งเป้าครอบคลุมผู้รับประโยชน์สูงสุด 83 ล้านคนภายในสิ้นปี โดยขณะนี้มีผู้ได้รับอาหารแล้วกว่า 20 ล้านคนในช่วงต่าง ๆ ของการทยอยดำเนินโครงการ

เป้าหมายคือการลดภาวะเตี้ยแคระแกร็นและภาวะผอมแห้งในเด็ก ซึ่งบั่นทอนสุขภาพและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนมาอย่างยาวนาน ข้อมูลของรัฐบาลและยูนิเซฟระบุว่า เด็กอินโดนีเซียอายุต่ำกว่า 5 ปีราว 1 ใน 5 มีภาวะเตี้ยแคระแกร็น และประมาณ 1 ใน 12 มีภาวะผอมแห้ง การขาดสารอาหารรองพบได้ทั่วไป จึงทำให้การเสริมวิตามินเป็นส่วนเพิ่มเติมที่น่าสนใจควบคู่กับอาหารที่สมดุล โครงการขนาดนี้ต้องอาศัยการจัดการอาหารอย่างรอบคอบ ระบบห่วงโซ่ความเย็นที่เชื่อถือได้สำหรับอาหารที่เน่าเสียง่าย และการฝึกอบรมบุคลากรในครัวหลายพันแห่งอย่างสม่ำเสมอ

เหตุใดกองทัพจึงผลิตยา

เจ้าหน้าที่นำเสนอโครงการนี้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของการปกป้องภาคเภสัชกรรมของประเทศ ด้วยการผลิตยาสามัญและวิตามินเม็ดในห้องปฏิบัติการของกองทัพ รัฐบาลหวังลดการพึ่งพาการนำเข้า รักษาเสถียรภาพของอุปทาน และจัดหาผลิตภัณฑ์ในราคาถูกลงให้ประชาชน กองทัพสามารถใช้ขีดความสามารถด้านโลจิสติกส์ที่สั่งสมมาหลายทศวรรษ ซึ่งผู้นำระบุว่าจะช่วยขนส่งผลิตภัณฑ์ราคาย่อมเยาและปลอดภัยไปยังโรงเรียนและชุมชนท้องถิ่นได้อย่างรวดเร็ว

การกระจายสินค้าดำเนินผ่านเครือข่ายสหกรณ์ที่รัฐสนับสนุนขนาดใหญ่ ซึ่งให้บริการในเมืองและหมู่บ้าน ในทางทฤษฎี วิธีนี้ช่วยลดต้นทุนจากการประหยัดต่อขนาดและขยายการเข้าถึงไปยังพื้นที่นอกเมืองใหญ่ แต่ในทางปฏิบัติ ความสำเร็จขึ้นอยู่กับระบบประกันคุณภาพที่เข้มแข็ง ยาเม็ดและยาทุกชุดต้องได้รับอนุมัติตามกฎระเบียบ ผ่านการทดสอบโดยหน่วยงานอิสระ และตรวจสอบย้อนกลับได้ ความเชื่อมั่นของประชาชนจะขึ้นอยู่กับการเปิดเผยผลตรวจความปลอดภัยและราคาอย่างโปร่งใส ไม่ใช่เพียงปริมาณการผลิต

ดอนนี เออร์มาวัน ตูฟันโต รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม กล่าวขณะแนะนำแผนว่า สายการผลิตวิตามินจัดตั้งขึ้นเพื่อสนับสนุนโครงการอาหารกลางวันในโรงเรียน และอาจผลิตได้หลายสิบล้านเม็ด นอกจากนี้ เขายังเน้นเรื่องราคาที่เข้าถึงได้เมื่อการผลิตขยายตัว

ดอนนี เออร์มาวัน ตูฟันโต รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม กล่าวว่า: "เมื่อห้องปฏิบัติการของกองทัพเพิ่มกำลังการผลิต เราก็จะลดต้นทุนการผลิตได้ และเสนอยาในราคาที่เข้าถึงได้มากขึ้น"

ข้อบกพร่องด้านความปลอดภัยและการตอบสนองของเจ้าหน้าที่

โครงการที่มีขนาดใหญ่ก่อให้เกิดความท้าทายด้านความปลอดภัยอย่างร้ายแรง นับตั้งแต่เดือนมกราคม มีเด็กทั่วประเทศกว่า 9,000 คนได้รับผลกระทบจากอาหารเป็นพิษที่เชื่อมโยงกับโครงการอาหารฟรี ตัวเลขที่รายงานต่อสมาชิกรัฐสภาในช่วงแรกต่ำกว่านี้ ก่อนจะเพิ่มขึ้นเมื่อมีรายงานการระบาดครั้งใหม่ เหตุการณ์ล่าสุดครั้งหนึ่งทำให้เด็กหลายร้อยคนในจังหวัดเดียวป่วย และนำไปสู่การทบทวนการกำกับดูแลในวงกว้าง

ผู้นำสำนักงานโภชนาการแห่งชาติ ซึ่งรับผิดชอบการดำเนินงาน ยอมรับว่ามีข้อบกพร่อง นานิก เดียง รองหัวหน้าสำนักงาน กล่าวขอโทษต่อสาธารณะและระบุว่าการปฏิบัติตามขั้นตอนมาตรฐานไม่สม่ำเสมอ เจ้าหน้าที่ได้เพิ่มความเข้มงวดในการกำกับดูแล ห้ามอาหารแปรรูปสูงในเมนู และสั่งปิดครัวที่ไม่มีใบรับรองด้านสุขอนามัยที่ถูกต้อง หน่วยงานท้องถิ่นระบุว่าปิดครัวที่ไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดหลายสิบแห่งแล้ว ขณะที่การตรวจสอบยังดำเนินต่อไป การสอบสวนร่วมกับหน่วยงานกำกับดูแลอาหารและตำรวจอยู่ระหว่างดำเนินการ และมีการเพิ่มข้อกำหนดการฝึกอบรมบุคลากรในครัว

นานิก เดียง รองหัวหน้าสำนักงานโภชนาการแห่งชาติ กล่าวว่า: "เราขอรับผิดชอบอย่างเต็มที่" โดยระบุว่าเหตุระบาดเกิดจากภาคีและทีมงานภายในไม่ปฏิบัติตามขั้นตอนมาตรฐาน พร้อมให้คำมั่นว่าจะเพิ่มการกำกับดูแล

ผู้นำสำนักงานยังชี้ให้เห็นภาพรวมทางสถิติของเหตุระบาด โดยระบุว่ามีการเสิร์ฟอาหารหลายล้านมื้อ และสัดส่วนกรณีต้องสงสัยมีค่อนข้างน้อย พวกเขาระบุว่าโครงการจะดำเนินต่อไป ขณะที่จะระงับเฉพาะจุดในพื้นที่ที่ยืนยันแล้วว่ามีการปนเปื้อน เจ้าหน้าที่ให้เหตุผลว่า สิ่งสำคัญคือการแก้ไขจุดอ่อนโดยไม่หยุดการสนับสนุนด้านโภชนาการแก่เด็กที่พึ่งพาอาหารเหล่านี้

นักวิจารณ์เตือนกองทัพอาจมีบทบาทขยายตัว

กลุ่มนักศึกษาและนักกิจกรรมภาคประชาสังคมแสดงความกังวลว่า การที่กองทัพเข้ามามีบทบาทในโครงการพลเรือนมากขึ้นอาจบั่นทอนบรรทัดฐานประชาธิปไตย ความกังวลนี้มีรากฐานจากประวัติศาสตร์ ในยุคซูฮาร์โต หลักนิยมทางทหารของอินโดนีเซียกำหนดให้กองทัพมีบทบาทสองด้านทั้งในการปกครองและความมั่นคง การปฏิรูปหลังปี 1998 จำกัดบทบาทดังกล่าว การที่กองทัพทำงานด้านความมั่นคงทางอาหาร โลจิสติกส์ และขณะนี้รวมถึงเภสัชกรรม ทำให้เกิดการถกเถียงอีกครั้งว่าควรขีดเส้นแบ่งไว้ตรงไหน

กลุ่มรณรงค์ด้านการศึกษาและสาธารณสุขเรียกร้องให้ระงับการดำเนินงานชั่วคราวในครัวที่เกิดปัญหาความปลอดภัยซ้ำ และเรียกร้องให้เพิ่มการกำกับดูแลจากภายนอก พวกเขาเห็นว่าความน่าเชื่อถือขึ้นอยู่กับการตรวจสอบโดยอิสระ ระบบข้อมูลสาธารณะที่ติดตามเหตุการณ์ และเกณฑ์ชัดเจนในการดำเนินการแก้ไข บางกลุ่มต้องการให้หน่วยงานกำกับดูแลด้านสุขภาพและรัฐสภาทบทวนบทบาทของกองทัพในการผลิตยา เพื่อคงความรับผิดรับชอบต่อฝ่ายพลเรือน

อูไบด มาตราจี หัวหน้าหน่วยงานเฝ้าระวังด้านการศึกษาแห่งชาติ กล่าวต่อสมาชิกรัฐสภาว่า: "รัฐบาลต้องหยุดโครงการเพื่อจัดให้มีการกำกับดูแลที่เข้มแข็งขึ้น" พร้อมระบุว่าพบปัญหาซ้ำ ๆ ในการเตรียมอาหารและความปลอดภัย

สมาชิกรัฐสภาที่กำกับดูแลประเด็นด้านสุขภาพให้คำมั่นว่าจะส่งต่อข้อเสนอของภาคประชาสังคมให้สำนักงานโภชนาการแห่งชาติ ขณะเดียวกัน ผู้นำฝ่ายนิติบัญญัติระบุว่าโครงการจะดำเนินต่อไป เพราะมองว่าเป็นโครงการยุทธศาสตร์ด้านโภชนาการเด็ก

ชาร์ลส์ โฮโนริส รองหัวหน้าคณะกรรมาธิการรัฐสภาด้านสุขภาพ กล่าวว่า: "โครงการนี้เป็นยุทธศาสตร์และจะดำเนินต่อไป" พร้อมระบุว่าจะเรียกร้องให้เพิ่มความเข้มงวดในการกำกับดูแล

วิตามินแก้ปัญหาโภชนาการได้หรือไม่

วิตามินรวมอาจช่วยเด็กที่ขาดสารอาหารรองที่จำเป็น แต่ยาเม็ดไม่อาจทดแทนอาหารที่ปลอดภัยและสมดุลได้ มาตรการป้องกันข้อแรกคือความปลอดภัยด้านอาหาร ครัวต้องมีสูตรอาหารมาตรฐาน สถานที่ถูกสุขลักษณะ น้ำที่เชื่อถือได้ และการควบคุมอุณหภูมิของวัตถุดิบอย่างเนื้อสัตว์ ไข่ และผลิตภัณฑ์นม วิตามินจะเพิ่มประโยชน์ได้ก็ต่อเมื่ออาหารมื้อนั้นปลอดภัยต่อการบริโภค

นักโภชนาการยังชี้ว่า ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดมาจากอาหารที่อุดมด้วยโปรตีน ธาตุเหล็ก สังกะสี โฟเลต ไอโอดีน และวิตามินเอ โดยปรับให้เข้ากับรสนิยมและแหล่งจัดหาวัตถุดิบในท้องถิ่น อาหารแปรรูปสูงมักมีราคาถูกและกระจายได้ง่าย แต่การพึ่งพาอาหารประเภทนี้มากเกินไปอาจบั่นทอนเป้าหมายด้านสุขภาพ มาตรฐานเมนูที่ชัดเจน การจัดซื้อในท้องถิ่น และการตรวจสอบสม่ำเสมอช่วยลดความเสี่ยงและยกระดับคุณภาพโภชนาการ

อาหารเสริมยังมีข้อควรระวังด้านความปลอดภัย วิตามินที่ละลายในไขมัน เช่น วิตามินเอและดี อาจเป็นอันตรายหากได้รับในปริมาณมากเกินไป แม้ว่าวิตามินเม็ดมาตรฐานสำหรับโรงเรียนมักออกแบบให้มีปริมาณต่ำกว่าระดับที่เป็นพิษมาก การใช้อย่างปลอดภัยยังขึ้นอยู่กับฉลากที่ถูกต้อง การฝึกอบรมบุคลากรที่แจกจ่าย และช่องทางให้ผู้ปกครองสอบถาม จำเป็นต้องมีขั้นตอนเรียกคืนผลิตภัณฑ์ที่โปร่งใส หากพบวิตามินเม็ดชุดใดมีข้อบกพร่อง

ประเด็นที่ต้องจับตาในช่วงหลายเดือนข้างหน้า

กระทรวงกลาโหมระบุว่าการจัดส่งวิตามินจะขยายออกไปนอกกรุงจาการ์ตาเมื่อห้องปฏิบัติการเพิ่มกำลังการผลิต เจ้าหน้าที่ยังวางแผนผลิตยาสำหรับโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคหัวใจ และความดันโลหิตสูง รูปแบบการผลิตจากห้องปฏิบัติการแล้วส่งผ่านสหกรณ์อาจทำให้ประชาชนในพื้นที่ห่างไกลเข้าถึงยาสามัญราคาถูกลงได้ หากการควบคุมคุณภาพเป็นไปอย่างเข้มงวดและห่วงโซ่อุปทานดำเนินไปอย่างราบรื่น

สำหรับโครงการอาหาร สำนักงานโภชนาการแห่งชาติได้วางมาตรการป้องกันเหตุระบาดเพิ่มเติม ได้แก่ การกำกับดูแลที่เข้มงวดขึ้น เพิ่มผู้ตรวจสอบ และกำหนดข้อกำหนดด้านใบรับรองสุขอนามัยให้ชัดเจนยิ่งขึ้น ครัวที่ไม่ผ่านการตรวจประเมินจะถูกสั่งปิดจนกว่าจะได้มาตรฐาน ผู้กำหนดนโยบายคาดว่างบประมาณปีหน้าจะสูงขึ้น แต่การประเมินภายในระบุว่าในปีนี้น่าจะใช้จ่ายได้เพียงราว 99 ล้านล้านรูเปียห์ เนื่องจากข้อจำกัดในการดำเนินงาน ทำให้จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับคุณภาพ ไม่ใช่เพียงขนาดของโครงการ

การติดตามตรวจสอบโดยอิสระจะมีส่วนกำหนดความเชื่อมั่นของประชาชน ประเด็นสำคัญที่ต้องจับตาคือ การรายงานเหตุการณ์จะเป็นแบบเรียลไทม์หรือไม่ ชุมชนสามารถตรวจสอบได้หรือไม่ว่าครัวใดได้รับการรับรอง และการฝึกอบรมเข้าถึงบุคลากรในทุกจังหวัดหรือไม่ หากวิตามินและยาจัดส่งได้อย่างสม่ำเสมอ และครัวดำเนินงานอย่างปลอดภัยพร้อมเมนูที่สมดุล โครงการนี้ก็อาจช่วยยกระดับโภชนาการเด็กทั่วประเทศโดยควบคุมความเสี่ยงไว้ได้

สิ่งที่ควรรู้

• กองทัพอินโดนีเซียเริ่มผลิตวิตามินรวมสำหรับเด็กในโครงการอาหารฟรี และส่งมอบวิตามิน 4.8 ล้านเม็ดให้ครัว 100 แห่งในกรุงจาการ์ตา
• ห้องปฏิบัติการของกองทัพยังจัดส่งยา 17.4 ล้านเม็ด ซึ่งรวมถึงยาแก้ปวดและยาปฏิชีวนะให้แก่สหกรณ์ของรัฐบาล และมีแผนผลิตยาสำหรับโรคเรื้อรัง
• เหตุอาหารเป็นพิษที่เชื่อมโยงกับโครงการอาหารฟรีทำให้เด็กป่วยกว่า 9,000 คนนับตั้งแต่เดือนมกราคม นำไปสู่การกล่าวขอโทษ การสอบสวน และการปิดครัว
• สำนักงานโภชนาการแห่งชาติระบุว่าจะเพิ่มการกำกับดูแล ห้ามอาหารแปรรูปสูงในเมนู และปิดครัวที่ไม่มีใบรับรองจนกว่าจะได้มาตรฐาน
• กลุ่มด้านสุขภาพเรียกร้องให้ระงับโครงการชั่วคราวในพื้นที่ที่เกิดการระบาด ขณะที่สมาชิกรัฐสภามองว่าโครงการนี้เป็นยุทธศาสตร์และระบุว่าจะดำเนินต่อไปพร้อมเพิ่มการกำกับดูแล
• โครงการอาหารฟรีตั้งเป้าครอบคลุมผู้รับประโยชน์หลายสิบล้านคน โดยมีงบประมาณปี 2025 ราว 171 ล้านล้านรูเปียห์ และเจ้าหน้าที่คาดว่างบประมาณปีหน้าจะสูงขึ้น
• เจ้าหน้าที่มองว่าบทบาทของกองทัพในการผลิตยาจะช่วยลดต้นทุนและรักษาเสถียรภาพด้านอุปทาน แต่ความสำเร็จขึ้นอยู่กับการควบคุมคุณภาพอย่างเข้มงวดและความโปร่งใส