กระแสนิกเกิลเฟื่องฟูในอินโดนีเซียขับเคลื่อนด้วยแรงงานจีน เผชิญบททดสอบด้านความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม

เบื้องหลังกระแสนิกเกิลเฟื่องฟูในอินโดนีเซีย

บนเกาะห่างไกลทางตะวันออกของอินโดนีเซีย การแข่งขันเพื่อป้อนโลหะสำหรับแบตเตอรี่ให้แก่ตลาดโลกได้ก่อกำเนิดพื้นที่อุตสาหกรรมแห่งใหม่ อินโดนีเซียมีแหล่งนิกเกิลที่ระบุแล้วมากกว่า 40 เปอร์เซ็นต์ของโลก และปัจจุบันผลิตนิกเกิลในสัดส่วนสูงของอุปทานทั่วโลก สถานะดังกล่าวสร้างขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยอาศัยแรงงานจีนอพยพหลายหมื่นคนที่เดินทางมาควบคุมเตาหลอมและเตาเผาอุณหภูมิสูงในนิคมอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ แรงงานของพวกเขาช่วยป้อนวัตถุดิบให้รถยนต์ไฟฟ้าและระบบพลังงานหมุนเวียนในตลาดที่อยู่ห่างไกล แต่การทำงานมักเกิดขึ้นท่ามกลางความร้อนจัด ตารางงานหนักหน่วง และความเสี่ยงด้านความปลอดภัยที่ยังคงมีอยู่

การเดินทางมักเริ่มต้นจากพื้นที่ห่างไกลในเขตร้อน คนงานจากมณฑลต่าง ๆ ทั่วภาคเหนือและภาคกลางของจีนเดินทางโดยเครื่องบินและเรือข้ามฟากมายังนิคมอุตสาหกรรมอินโดนีเซีย โมโรวาลี ในจังหวัดสุลาเวสีกลาง หรือนิคมอุตสาหกรรมอินโดนีเซีย เวดาเบย์ ในจังหวัดมาลูกูเหนือ หลายคนเคยมีงานมั่นคงในภาคเหล็กหรือก่อสร้าง ก่อนที่อุตสาหกรรมเหล่านั้นจะชะลอตัวลง ในอินโดนีเซีย พวกเขาทำงานกะละ 12 ชั่วโมงเพื่อผลิตเหล็กดิบผสมนิกเกิลสำหรับเหล็กกล้าไร้สนิม และนิกเกิลแมตต์สำหรับสารเคมีที่ใช้ในแบตเตอรี่ ค่าจ้างอาจสูงกว่าบ้านเกิดสองหรือสามเท่า มากพอจะเลี้ยงดูครอบครัวและชำระหนี้ แลกกับการต้องห่างบ้านและใช้ชีวิตแทบทั้งหมดในหอพักกับโรงงานภายในพื้นที่ปิดล้อมที่มีการรักษาความปลอดภัย

การเปลี่ยนแปลงของอินโดนีเซียเริ่มขึ้นหลังผู้กำหนดนโยบายให้ความสำคัญกับการแปรรูปภายในประเทศ การห้ามส่งออกแร่ที่ยังไม่ผ่านการแปรรูปในปี 2014 ซึ่งเข้มงวดขึ้นในปี 2020 ดึงดูดเงินลงทุนระลอกใหญ่จากบริษัทจีนที่นำโดย Tsingshan Holding Group ผลลัพธ์คือเครือข่ายนิคมอุตสาหกรรม ท่าเรือเอกชน และโรงไฟฟ้าถ่านหินที่เดินเครื่องตลอด 24 ชั่วโมง ในเมืองโรงงานเหล่านี้ มีกฎระเบียบเข้มงวดและเป้าหมายการผลิตสูง บริษัทต่าง ๆ ยึดหนังสือเดินทางของพนักงานชาวจีนเป็นปกติมานานหลายปี ซึ่งทางการอินโดนีเซียเพิ่งสั่งห้ามไม่นานนี้ และคนงานจำนวนมากยังรายงานว่าถูกจำกัดการเดินทางออกนอกประตูนิคม

การเติบโตนี้ทำให้เกิดเมืองใหม่และสร้างโอกาสให้ธุรกิจท้องถิ่น ขณะเดียวกันก็เปลี่ยนวิถีชีวิตประจำวันของหมู่บ้านใกล้เคียง ชาวบ้านร้องเรียนเรื่องฝุ่นจากกองแร่ รถบรรทุกที่วิ่งบ่อย และควันที่ปล่องโรงงาน คลินิกรายงานผู้ป่วยไอและโรคหืดเพิ่มขึ้น ชาวประมงกล่าวว่าจับปลาได้น้อยลง เพราะน้ำชายฝั่งใกล้จุดขนถ่ายและทางระบายน้ำจากโรงถลุงขุ่นมัวขึ้น แม้แต่ผู้ที่ได้รับประโยชน์ก็ยังรู้สึกถึงแรงกดดันจากการใช้ชีวิตติดกับอุตสาหกรรมหนัก

ชาวสุลาเวสีที่อาศัยอยู่มานานคนหนึ่ง ซึ่งรับงานก่อสร้างใกล้โรงถลุง สะท้อนความรู้สึกสองด้านที่เพื่อนบ้านจำนวนมากมีได้อย่างชัดเจน

อากาศไม่ดี แต่เรามีมาตรฐานความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

ความขัดแย้งนี้คือหัวใจของการเดิมพันกับนิกเกิลของอินโดนีเซีย ประเทศขยับขึ้นสู่ห่วงโซ่มูลค่าที่สูงขึ้นและก้าวขึ้นมามีบทบาทสำคัญในห่วงโซ่อุปทานพลังงานสะอาด ส่วนต้นทุนที่วัดจากอุบัติเหตุ มลพิษ และความขัดแย้งทางสังคมนั้นประเมินได้ยากกว่าและแก้ไขได้ช้ากว่า

อินโดนีเซียสร้างอุตสาหกรรมนิกเกิลยักษ์ใหญ่ได้อย่างไร

เมื่อสิบปีก่อน แร่นิกเกิลส่วนใหญ่ที่ขุดได้ในอินโดนีเซียถูกขนลงเรือบรรทุกเพื่อส่งไปจีนโดยตรง จากนั้นรัฐบาลจาการ์ตาเปลี่ยนแนวทาง โดยกำหนดให้บริษัทเพิ่มมูลค่าแร่ภายในประเทศ ข้อจำกัดการส่งออก ประกอบกับใบอนุญาตอุตสาหกรรมที่เอื้อประโยชน์และการสนับสนุนทางการเมือง กระตุ้นให้บริษัทจีนสร้างโรงถลุงและโรงกลั่นในอินโดนีเซีย จากข้อมูลล่าสุด มีโรงถลุงนิกเกิลในประเทศมากกว่า 40 แห่ง หลายแห่งกระจุกตัวอยู่ในนิคมอุตสาหกรรมที่มีรั้วรอบขอบชิด พร้อมท่าเรือและโรงไฟฟ้าเฉพาะของตน

จากการห้ามส่งออกสู่นิคมอุตสาหกรรม

นิคมอุตสาหกรรมอินโดนีเซีย โมโรวาลี ในจังหวัดสุลาเวสีกลางก่อตั้งขึ้นในปี 2013 และเติบโตจนเป็นหนึ่งในกลุ่มอุตสาหกรรมนิกเกิลและเหล็กกล้าไร้สนิมที่ใหญ่ที่สุดในโลก ต่อมามีนิคมอุตสาหกรรมอินโดนีเซีย เวดาเบย์ ในจังหวัดมาลูกูเหนือ ซึ่งเปลี่ยนแนวชายฝั่งที่เคยปกคลุมด้วยป่าให้กลายเป็นเขาวงกตของโรงงาน เตาหลอม และสายพานลำเลียงที่ป้อนวัตถุดิบเข้าเตา ปัจจุบันมีผู้ทำงานในอุตสาหกรรมนิกเกิลทั่วนิคมเหล่านี้รวมกันหลายแสนคน ส่วนแรงงานในแต่ละพื้นที่มีจำนวนหลายหมื่นคน โดยชาวจีนเป็นชนกลุ่มน้อย แต่กระจุกตัวอยู่ในตำแหน่งบริหารและเทคนิค พนักงานท้องถิ่นจำนวนมากที่เพิ่งเริ่มทำงานในอุตสาหกรรมหนักเรียนรู้งานไปพร้อมกับเผชิญแรงกดดันด้านการผลิตเช่นเดียวกับเพื่อนร่วมงานชาวจีน

โรงงานเหล่านี้ผลิตนิกเกิลหลายรูปแบบ เหล็กดิบผสมนิกเกิลป้อนโรงงานเหล็กกล้าไร้สนิม ส่วนนิกเกิลแมตต์และตะกอนผสมไฮดรอกไซด์จะนำไปผลิตวัสดุแคโทดสำหรับแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า โรงงานชะละลายด้วยกรดแรงดันสูง ซึ่งรู้จักกันในชื่อ HPAL สกัดนิกเกิลจากแร่ลูกรังเกรดต่ำ และก่อให้เกิดของเสียที่มีฤทธิ์เป็นกรดซึ่งต้องจัดการอย่างรอบคอบ นิคมอุตสาหกรรมเหล่านี้พึ่งพาโรงไฟฟ้าถ่านหินของตนเอง เป็นทางเลือกที่สะดวกและช่วยให้พลังงานมีราคาถูก แต่ก็เพิ่มมลพิษและการปล่อยก๊าซที่ส่งผลต่อสภาพภูมิอากาศ

เงินลงทุนจากจีนหลั่งไหลเข้ามาผ่านบริษัทอย่าง Tsingshan และกิจการร่วมทุนกับพันธมิตรอินโดนีเซีย นักวิเคราะห์ประเมินว่ามีการลงทุนไปแล้วหลายหมื่นล้านดอลลาร์นับตั้งแต่มีการห้ามส่งออก ส่งผลให้สัดส่วนการผลิตนิกเกิลทั่วโลกของอินโดนีเซียเพิ่มขึ้นเป็นราว 60 เปอร์เซ็นต์ อำนาจเหนือตลาดดังกล่าวทำให้จาการ์ตามีอิทธิพลต่อห่วงโซ่อุปทานโลก แต่ก็ยิ่งขยายผลกระทบเมื่อมาตรฐานความปลอดภัยหรือสิ่งแวดล้อมไม่เป็นไปตามเกณฑ์

ชีวิตในนิคมอุตสาหกรรม: งาน ค่าจ้าง และข้อจำกัด

ชีวิตประจำวันในโรงถลุงหมุนเวียนอยู่กับความร้อนและเวลา เตาหลอมต้องเดินเครื่องตลอด จึงต้องผลัดเปลี่ยนทีมทำงานเป็นกะยาว และมักทำงานล่วงเวลา คนงานระบุว่าโดยเฉลี่ยทำงานราว 56 ชั่วโมงต่อสัปดาห์และเข้าเวรกะกลางคืนบ่อยครั้ง มีการแจกอุปกรณ์ป้องกัน แต่ยังมีข้อร้องเรียนเรื่องอุปกรณ์ไม่เพียงพอ การฝึกอบรมไม่สม่ำเสมอ และแรงกดดันให้เดินสายการผลิตต่อแม้การซ่อมบำรุงล่าช้า ความเครียดจากความร้อน แผลไหม้ และปัญหาระบบทางเดินหายใจเป็นอันตรายที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ

ค่าจ้างและเงินส่งกลับบ้าน

ค่าจ้างที่สูงกว่าคือแรงดึงดูด คนงานจีนจำนวนมากมีรายได้มากกว่าค่าจ้างสุทธิที่คาดว่าจะได้รับในจีนถึงสามเท่า เพียงพอสำหรับปรับปรุงบ้าน จ่ายค่ารักษาพยาบาลให้พ่อแม่ หรือเป็นทุนการศึกษาให้ลูก ชาวอินโดนีเซียที่รับงานระดับเริ่มต้นมักมีรายได้เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับการทำเกษตรหรือประมง ช่องว่างค่าจ้างยังเป็นต้นตอของความไม่พอใจ ช่างเทคนิคและหัวหน้างานชาวจีนมักได้รับค่าจ้างสูงกว่า ขณะที่งานรับเหมาจำนวนมากสำหรับคนท้องถิ่นมีความมั่นคงน้อยกว่าและสวัสดิการก็น้อยกว่า

การเดินทางและเอกสารประจำตัว

ประเด็นอ่อนไหวอย่างยิ่งคือการควบคุมหนังสือเดินทางและเสรีภาพในการเดินทาง พนักงานชาวจีนรายงานมานานหลายปีว่าผู้จัดการเก็บหนังสือเดินทางไว้และจำกัดการเดินทางออกนอกนิคม ทางการอินโดนีเซียเริ่มดำเนินการห้ามยึดหนังสือเดินทาง และบริษัทต่าง ๆ ระบุว่าปฏิบัติตามแล้ว อย่างไรก็ดี คนงานยังกล่าวถึงข้อจำกัดในทางปฏิบัติ ตั้งแต่กฎบริษัทที่จำกัดการเดินทางเข้าเมืองใกล้เคียง ไปจนถึงนโยบายรักษาความปลอดภัยที่ให้พนักงานชาวจีนอยู่ภายในพื้นที่ปิดล้อมหลังเกิดเหตุไม่สงบ กลุ่มแรงงานและนักวิจัยเชิงสืบสวนยังบันทึกการละเมิดในรูปแบบอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นซ้ำอีกด้วย

• ยึดหนังสือเดินทางและคืนเอกสารล่าช้า
• ค้างจ่ายหรือจ่ายค่าจ้างล่าช้า
• จำกัดการเดินทางเข้าออกพื้นที่ทำงาน
• การฝึกอบรมและอุปกรณ์ด้านความปลอดภัยไม่เพียงพอ
• ใบอนุญาตทำงานมีข้อบกพร่องและสัญญาไม่ชัดเจน
• ข่มขู่ทางร่างกายเมื่อมีผู้โต้แย้งกฎระเบียบ

หากเกิดขึ้น แนวปฏิบัติเหล่านี้สอดคล้องกับตัวชี้วัดทั่วไปของการใช้แรงงานบังคับตามอนุสัญญาระหว่างประเทศ ทั้งยังบั่นทอนความไว้วางใจในสถานที่ทำงาน และทำให้คนงานแจ้งอันตรายก่อนเกิดอุบัติเหตุได้ยากขึ้น

บันทึกความปลอดภัยภายใต้แรงกดดัน

อุบัติเหตุร้ายแรงหลายครั้งทำให้ประเด็นความปลอดภัยถูกจับตามอง ปลายปี 2023 เตาหลอมระเบิดที่โรงงานแห่งหนึ่งในนิคมโมโรวาลี คร่าชีวิตคนงาน 21 คนและทำให้บาดเจ็บอีกหลายสิบคน มีรายงานอุบัติเหตุถึงชีวิตเพิ่มเติมในเดือนตุลาคม 2024 และต้นปี 2025 โดยสายการผลิตกลับมาเดินเครื่องอย่างรวดเร็วหลังการรับมือเหตุฉุกเฉิน กลุ่มภาคประชาสังคมที่ติดตามอุตสาหกรรมนี้นับผู้เสียชีวิตได้มากกว่า 100 คนและผู้บาดเจ็บกว่า 200 คนในโรงงานนิกเกิลที่ได้รับการสนับสนุนจากจีนทั่วอินโดนีเซียนับตั้งแต่ปี 2015 โดยเกือบครึ่งหนึ่งของผู้เสียชีวิตเกิดขึ้นที่โมโรวาลี

ช่องว่างด้านการสื่อสารและการฝึกอบรม

คนงานและสหภาพแรงงานมักบรรยายถึงสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว โดยให้ความสำคัญกับการผลิตเป็นอันดับแรก รายงานชี้ถึงสาเหตุหลักหลายประการ ทั้งอุปกรณ์ป้องกันมีจำกัด การฝึกซ้อมเหตุฉุกเฉินไม่เพียงพอ และความล้มเหลวในการสื่อสารระหว่างทีมอินโดนีเซียกับทีมจีน อุปสรรคด้านภาษาทำให้การตอบสนองช้าลงและขัดขวางการส่งมอบงานอย่างปลอดภัย ทีมงานร้องเรียนว่าการลาป่วยอาจทำให้ถูกลงโทษ และอุปกรณ์ที่เสียหายยังถูกใช้งานต่อจนกว่าจะหลีกเลี่ยงการหยุดเครื่องโดยสิ้นเชิงไม่ได้ คนงานรับเหมาช่วงกล่าวว่าตนเผชิญความเสี่ยงสูงที่สุด เพราะไม่มีสัญญาจ้างที่มั่นคงและมักเป็นกลุ่มสุดท้ายที่ได้รับค่าชดเชยเมื่อบาดเจ็บ

บริษัทต่าง ๆ ระบุว่ากำลังปรับปรุง หลังเหตุภัยพิบัติในปี 2023 ผู้บริหารระดับสูงได้พบผู้แทนแรงงานและเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น นิคมบางแห่งเพิ่มหน่วยจัดการของเสียและริเริ่มโครงการความปลอดภัยใหม่ โฆษกของนิคมโมโรวาลีปกป้องประวัติการปฏิบัติตามกฎระเบียบของนิคม และระบุว่าการป้องกันอุบัติเหตุเป็นเรื่องสำคัญ

โฆษกคนดังกล่าวกล่าวว่า

นิคมปฏิบัติตามกฎหมายอินโดนีเซียทุกฉบับ และพยายามลดอุบัติเหตุ

ช่องว่างระหว่างนโยบายกับการปฏิบัติยังคงกว้าง ผลสำรวจคนงานชี้ว่ามีเหตุเกือบเกิดอุบัติเหตุในแต่ละวัน แรงกดดันไม่ให้รายงานเหตุการณ์ และความกลัวว่าจะถูกตอบโต้หากเข้าร่วมสหภาพแรงงาน หากไม่มีการตรวจสอบอย่างเป็นระบบ การตรวจประเมินที่เป็นอิสระ และตัวแทนแรงงานที่เข้มแข็งขึ้น ครอบครัวต่าง ๆ กล่าวว่าแทบไม่มีความมั่นใจว่ากะถัดไปจะปลอดภัยกว่ากะที่ผ่านมา

ต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมและชุมชน

มลพิษมักเริ่มขึ้นนานก่อนโลหะจะเข้าสู่เตาหลอม การทำเหมืองแบบเปิดหน้าดินทำลายพืชพรรณบนไหล่เขา และพาตะกอนไหลลงแม่น้ำเมื่อฝนตกหนัก มีการวัดอัตราการตัดไม้ทำลายป่าใกล้พื้นที่ทำเหมืองนิกเกิลได้เกือบสองเท่าของพื้นที่ลักษณะคล้ายกัน ผลักดันสัตว์ป่าให้เหลือถิ่นอาศัยเล็กลงและเพิ่มความเสี่ยงน้ำท่วม เรือบรรทุกแร่แล่นผ่านร่องน้ำแคบไปยังท่าเรือใกล้โรงถลุง กวนน้ำตื้นในบริเวณที่เคยเป็นแหล่งประมงอุดมสมบูรณ์

หมู่บ้านใต้ลมและปลายน้ำ

ปล่องโรงถลุง เตาอบโค้ก และโรงไฟฟ้าถ่านหินพัดพาฝุ่นละอองไปทั่วเมืองใกล้เคียง ชาวบ้านรายงานอาการแสบตา ระคายเคืองผิวหนัง และไอเรื้อรัง เจ้าหน้าที่สาธารณสุขกล่าวว่าปัญหาระบบทางเดินหายใจกำลังเพิ่มขึ้น และภาวะขาดสารอาหารยังเกิดขึ้นในหมู่บ้านที่มลพิษทำให้เข้าถึงน้ำสะอาดและปลาได้น้อยลง เกษตรกรบางคนระบายน้ำออกจากนาข้าวได้ยากขึ้น หลังการก่อสร้างกำแพงโรงงานและถนนเปลี่ยนเส้นทางน้ำตามธรรมชาติ ผู้ที่อาศัยใกล้บ่อกากแร่กังวลว่าสารปนเปื้อนจะซึมลงดินและบ่อน้ำ โดยเฉพาะบริเวณโรงงานชะละลายด้วยกรดแรงดันสูงซึ่งก่อให้เกิดของเสียที่มีฤทธิ์เป็นกรด การตรวจสอบของรัฐบาลพบการฝ่าฝืนกฎสิ่งแวดล้อมร้ายแรงในบางพื้นที่ และยังอยู่ระหว่างสอบสวนเรื่องมลพิษกับการก่อสร้างที่ไม่ได้รับอนุญาต

ผลกระทบเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นเหมือนกันทุกพื้นที่ เมืองรอบนิคมเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยมีธุรกิจเล็ก ๆ ขายอาหารและสิ่งของให้พนักงาน ผู้อพยพเปิดร้านอาหารที่มีเมนูภาษาจีนกลาง ขณะที่พ่อครัวท้องถิ่นขยายครัวเพื่อรองรับลูกค้ากลุ่มใหม่ มีทั้งงานและร้านค้าเพิ่มขึ้น แต่ฝุ่น เสียงดัง และค่าเช่าที่สูงขึ้นก็ตามมาด้วย หลายครอบครัววางหน้ากากไว้ข้างประตูบ้านและเก็บยาแก้ไอไว้ในตู้ เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน

ความตึงเครียดและการอยู่ร่วมกันในพื้นที่อุตสาหกรรมชายขอบ

การทำงานในสายการผลิตร่วมกันไม่ได้ลบความแตกต่างด้านค่าจ้าง บทบาท และภาษา ในและรอบนิคม ผู้คนพูดถึงหมวกนิรภัยสีต่าง ๆ ที่บ่งบอกลำดับชั้น คนงานระดับเริ่มต้นส่วนใหญ่เป็นชาวอินโดนีเซีย สวมหมวกสีเหลืองสด ส่วนช่างเทคนิคอาวุโสและหัวหน้างานซึ่งมักเป็นชาวจีนสวมหมวกสีน้ำเงินหรือสีขาว คนท้องถิ่นจำนวนมากเห็นลำดับชั้นนี้บนถนนตอนเปลี่ยนกะ และไม่พอใจที่ตำแหน่งค่าตอบแทนสูงสุดดูเหมือนอยู่ไกลเกินเอื้อม บริษัทต่าง ๆ ตอบสนองด้วยโครงการฝึกอบรมและเพิ่มที่นั่งในโรงเรียนเทคนิค แต่ความขัดแย้งทางวัฒนธรรมยังคงอยู่

ใครได้งานที่ดีที่สุด

คนงานชาวจีนมักดำรงตำแหน่งหัวหน้างานและช่างเทคนิค เพราะมีประสบการณ์เฉพาะทางกับเตาหลอมและอุปกรณ์ที่ผู้ผลิตจีนติดตั้ง พนักงานท้องถิ่นเริ่มเข้าทำงานเหล่านี้มากขึ้นเมื่อนิคมมีความพร้อมมากขึ้น แต่ความแตกต่างด้านค่าจ้างและความรับผิดชอบยังคงอยู่ หลังเกิดเหตุร้ายแรงในปี 2023 การประท้วงและเหตุจลาจลทางเชื้อชาติในบางพื้นที่ของสุลาเวสีทำให้บริษัทจำกัดการเดินทางของพนักงานชาวจีนและนำไปสู่การส่งกองกำลังรักษาความปลอดภัยเข้าพื้นที่ ส่วนพื้นที่อื่น ๆ การค้าขายยังดำเนินต่อไป ร้านค้าและแผงขายอาหารคึกคักนอกประตูนิคม ที่ซึ่งภาษาจีนกลางและภาษาอินโดนีเซียปะปนกันระหว่างกินก๋วยเตี๋ยวและอาหารทะเลย่าง ผู้ที่ได้ประโยชน์จากเศรษฐกิจใหม่กังวลว่าความไม่สงบรอบใหม่จะทำให้ลูกค้าหายไป

กฎระเบียบ การกำกับดูแล และแรงกดดันจากทั่วโลก

หลังเหตุระเบิดที่โมโรวาลี ผู้บริหารจีนพบผู้นำแรงงานอินโดนีเซียและให้คำมั่นว่าจะปรับปรุง บางนิคมติดตั้งหน่วยบำบัดของเสียใหม่และจัดตั้งคณะกรรมการความปลอดภัยเพิ่มเติม กระทรวงต่าง ๆ ของอินโดนีเซียสอบสวนการละเมิดกฎสิ่งแวดล้อมและย้ำให้บริษัทปฏิบัติตามข้อกำหนดใบอนุญาตทำงาน มีการห้ามยึดหนังสือเดินทาง และเจ้าหน้าที่ระบุว่าการบังคับใช้เป็นเรื่องสำคัญ กลุ่มแรงงานกล่าวว่าความคืบหน้าไม่สม่ำเสมอและการบังคับใช้ยังอ่อนแอ การกำกับดูแลยังได้รับผลกระทบจากการที่โครงการระหว่างประเทศบางโครงการซึ่งสนับสนุนการตรวจสอบและการฝึกอบรมคนงานเผชิญการตัดงบประมาณ

อำนาจต่อรองด้านการค้าและห่วงโซ่อุปทาน

ประเทศที่พึ่งพานิกเกิลจากอินโดนีเซียกำลังพิจารณาข้อตกลงและมาตรฐานใหม่ จาการ์ตาและวอชิงตันหารือเรื่องข้อตกลงแร่สำคัญ ซึ่งอาจทำให้นิกเกิลอินโดนีเซียมีคุณสมบัติเข้าข่ายรับเงินอุดหนุนรถยนต์ไฟฟ้าได้มากขึ้น สมาชิกสภานิติบัญญัติแสดงความกังวลเกี่ยวกับการคุ้มครองแรงงาน ความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อม และการครอบงำตลาดอินโดนีเซียของบริษัทจีน ผู้ผลิตรถยนต์ถูกนักลงทุนและผู้บริโภคตรวจสอบเข้มงวดขึ้น โดยเรียกร้องหลักฐานว่านิกเกิลในแบตเตอรี่มาจากแหล่งที่รับผิดชอบ บริษัทที่ซื้อวัตถุดิบจากอินโดนีเซียกดดันซัพพลายเออร์ให้ตรวจสอบและจัดทำแผนแก้ไขปัญหา ราคายังเป็นปัจจัยซับซ้อนอีกประการหนึ่ง การผลิตที่เพิ่มขึ้นช่วยดันราคานิกเกิลให้ลดลงราวหนึ่งในห้าในปี 2024 และกดดันผู้ผลิตที่อ่อนแอกว่า เมื่อส่วนต่างกำไรลดลง แรงจูงใจให้ลดต้นทุนด้วยการละเลยมาตรฐานก็เพิ่มขึ้น เว้นแต่หน่วยงานกำกับดูแลและผู้ซื้อจะยืนหยัดในเรื่องกฎความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม

เหตุใดนิกเกิลจึงสำคัญต่อรถยนต์ไฟฟ้า และอะไรอาจเปลี่ยนแปลง

นิกเกิลเป็นส่วนประกอบหลักในแบตเตอรี่ลิเทียมไอออนหลายชนิด โดยเฉพาะเคมีแบตเตอรี่ที่ใช้กับรถยนต์วิ่งทางไกล ช่วยให้บรรจุพลังงานได้มากขึ้นในพื้นที่เท่าเดิม ซึ่งวิศวกรเรียกว่าความหนาแน่นพลังงานที่สูงขึ้น ผู้ผลิตรถยนต์บางรายเปลี่ยนรถยนต์บางส่วนในไลน์ผลิตไปใช้แบตเตอรี่ลิเทียมเหล็กฟอสเฟตที่ไม่ใช้นิกเกิลและโคบอลต์ เพื่อลดต้นทุนและการพึ่งพาโลหะหายาก แม้จะมีการเปลี่ยนแปลงเช่นนี้ ความต้องการนิกเกิลยังคงสูงสำหรับรถยนต์ระดับพรีเมียมและรถที่วิ่งทางไกล ตลอดจนเหล็กกล้าไร้สนิมและโลหะผสมสำหรับอุตสาหกรรม

นิกเกิลอินโดนีเซียจะเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้หรือไม่

การลดผลกระทบจากอุตสาหกรรมนิกเกิลของอินโดนีเซียต้องอาศัยพลังงานที่สะอาดขึ้น การควบคุมของเสียที่เข้มงวดขึ้น และมาตรฐานแรงงานที่ดีขึ้น นิคมบางแห่งกำลังเพิ่มระบบจัดการของเสียสำหรับโรงงาน HPAL และทดลองใช้อุปกรณ์ประสิทธิภาพสูงขึ้น การหารือเรื่องเชื่อมต่อบางส่วนของโครงข่ายไฟฟ้ากับโครงการพลังงานหมุนเวียนยังดำเนินอยู่ แต่โรงไฟฟ้าถ่านหินในพื้นที่ยังผลิตไฟฟ้าส่วนใหญ่ เพราะจ่ายพลังงานพื้นฐานได้สม่ำเสมอและไม่ต้องลงทุนโครงสร้างพื้นฐานใหม่มากนัก การปรับปรุงที่เห็นผลเร็วที่สุดอาจมาจากมาตรการที่ไม่ขึ้นกับโครงข่ายไฟฟ้า ได้แก่ การตรวจสอบความปลอดภัยโดยอิสระพร้อมเผยแพร่สรุปผล เพิ่มล่ามในแต่ละกะ กำหนดให้รายงานอุบัติเหตุ แจกและเปลี่ยนอุปกรณ์ป้องกันตามตารางที่ชัดเจน และตั้งคณะกรรมการคนงานที่มีอำนาจหยุดสายการผลิตเมื่ออุปกรณ์ไม่ปลอดภัยโดยไม่ต้องกลัวการตอบโต้ ตลาดก็มีส่วนช่วยได้ด้วยการให้รางวัลแก่ซัพพลายเออร์ที่ผ่านมาตรฐานเข้มงวดขึ้น และกำหนดให้ตรวจสอบย้อนกลับได้อย่างโปร่งใสตั้งแต่เหมืองจนถึงแคโทด

ประเด็นสำคัญ

• ปัจจุบันอินโดนีเซียผลิตนิกเกิลในสัดส่วนสูงของโลก และมีโรงถลุงมากกว่า 40 แห่งกระจุกตัวอยู่ในนิคมอุตสาหกรรมขนาดใหญ่
• แรงงานจีนอพยพหลายหมื่นคนควบคุมเตาหลอมและโรงกลั่นร่วมกับชาวอินโดนีเซียหลายแสนคน
• ค่าจ้างที่สูงกว่าดึงดูดแรงงานอพยพ แต่การทำงานกะละ 12 ชั่วโมง ความร้อนจัด และช่องโหว่ด้านความปลอดภัยทำให้ยังเสี่ยงบาดเจ็บและเสียชีวิตอย่างต่อเนื่อง
• มีการบันทึกผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 100 คนและผู้บาดเจ็บมากกว่า 200 คนในโรงงานนิกเกิลที่ได้รับการสนับสนุนจากจีน นับตั้งแต่ปี 2015
• บริษัทและเจ้าหน้าที่ระบุว่าห้ามยึดหนังสือเดินทางแล้ว แต่คนงานยังรายงานว่าถูกจำกัดการเดินทางและเผชิญการละเมิดอื่น ๆ
• มลพิษจากการทำเหมืองและโรงไฟฟ้าถ่านหินทำให้โรคทางเดินหายใจเพิ่มขึ้น กระทบการประมง และเปลี่ยนเส้นทางน้ำใกล้หมู่บ้าน
• บริษัทจีนครองตำแหน่งด้านเทคนิคและหัวหน้างานจำนวนมาก จุดชนวนความตึงเครียดเรื่องค่าจ้างและโอกาสเลื่อนตำแหน่ง
• หลังเหตุระเบิดร้ายแรงในปี 2023 และ 2024 บริษัทต่าง ๆ ให้คำมั่นว่าจะปรับปรุง และโฆษกนิคมอุตสาหกรรมแห่งหนึ่งระบุว่าพื้นที่ปฏิบัติตามกฎหมาย
• ผู้ซื้อทั่วโลกเผชิญแรงกดดันให้พิสูจน์ว่าจัดหาวัตถุดิบอย่างรับผิดชอบ ขณะที่ราคาต่ำเพิ่มความเสี่ยงที่จะลดต้นทุนด้านความปลอดภัย
• พลังงานสะอาด การจัดการของเสียอย่างเข้มงวด การตรวจสอบโดยอิสระ และการเพิ่มเสียงของคนงาน คือแนวทางที่ช่วยปรับปรุงสภาพการทำงานได้รวดเร็วที่สุด