เกาหลีใต้ชั่งใจคำขอระบบป้องกันภัยทางอากาศจากยูเครน ขณะเกาหลีเหนือเพิ่มการสนับสนุนรัสเซีย

โซลเผชิญทางเลือกที่ยากลำบาก

เกาหลีใต้กำลังเผชิญแรงกดดันมากขึ้นให้จัดหาระบบป้องกันภัยทางอากาศแก่ยูเครน คำขอนี้จะทดสอบขีดจำกัดของโซลในการส่งออกอาวุธและความสัมพันธ์กับมอสโกที่ตึงเครียดอยู่แล้ว ประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกีของยูเครนเรียกร้องอาวุธเพื่อการป้องกันโดยตรง พร้อมเตือนว่าการสนับสนุนทางทหารของเกาหลีเหนือต่อรัสเซียทำให้เปียงยางได้ประสบการณ์ในสนามรบและเข้าถึงเทคโนโลยีขั้นสูง

เกาหลีใต้สนับสนุนยูเครนผ่านความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม การคว่ำบาตรรัสเซีย และความช่วยเหลือทางทหารที่ไม่ใช่อาวุธร้ายแรงบางรูปแบบ การจัดหาระบบป้องกันขีปนาวุธขนาดใหญ่จะถือเป็นการเข้าไปมีบทบาทในสงครามโดยตรงมากขึ้น โซลยังต้องคำนึงถึงความต้องการด้านการป้องกันประเทศของตนเอง เพราะเกาหลีเหนือยังคงเป็นภัยคุกคามทางทหารหลัก และคลังอาวุธของเกาหลีใต้มีไว้เพื่อปกป้องคาบสมุทรเกาหลี

เซเลนสกีกล่าวว่ายูเครนสามารถแบ่งปันเทคโนโลยีโดรนกับเกาหลีใต้เพื่อแลกกับอุปกรณ์ป้องกันภัยทางอากาศ ข้อเสนอนี้สะท้อนคุณค่าในทางปฏิบัติจากประสบการณ์ช่วงสงครามของยูเครน โดยเฉพาะการใช้โดรนเพื่อสอดแนม กำหนดเป้าหมาย และโจมตีโครงสร้างพื้นฐานทางทหาร

ในแถลงการณ์บนสื่อสังคมออนไลน์ เซเลนสกียังอ้างว่ามีการมอบหมายทหารเกาหลีเหนือ 30,000 ถึง 50,000 นายให้ไปประจำการในดินแดนรัสเซีย เขาไม่ได้ให้รายละเอียดสนับสนุนในแถลงการณ์ ขณะที่การประเมินก่อนหน้านี้ระบุจำนวนไว้ที่ประมาณ 30,000 นาย

เขาให้เหตุผลว่าโซลและเคียฟควรร่วมมือกันใกล้ชิดยิ่งขึ้น เพราะกองกำลังเกาหลีเหนือกำลังเรียนรู้จากการรบสมัยใหม่ พร้อมได้รับผลประโยชน์ทางทหารและเศรษฐกิจจากรัสเซีย

เราต้องการได้รับการสนับสนุนจากเกาหลีใต้อย่างยิ่ง ในรูปแบบของสิ่งที่เราขาดแคลน นั่นคือระบบป้องกันภัยทางอากาศ

คำร้องขอนี้ทำให้เกาหลีใต้อยู่ในพื้นที่ทางการทูตที่จำกัด แม้จะนำเสนอว่าระบบป้องกันภัยทางอากาศเป็นขีดความสามารถเพื่อการป้องกัน แต่การส่งมอบให้ยูเครนก็ยังถือเป็นการสนับสนุนทางทหารโดยตรงแก่ประเทศที่กำลังทำสงคราม

เหตุใดยูเครนจึงต้องการระบบป้องกันขีปนาวุธของเกาหลีใต้

ยูเครนเผชิญการโจมตีอย่างต่อเนื่องด้วยขีปนาวุธร่อน ขีปนาวุธทิ้งตัว และโดรนจำนวนมาก เครือข่ายป้องกันภัยทางอากาศของประเทศอาศัยระบบยุคโซเวียตควบคู่กับอุปกรณ์ที่สหรัฐฯ และประเทศยุโรปจัดหาให้ ระบบที่มีขีดความสามารถสูงที่สุดมีอยู่อย่างจำกัด ขณะที่ขีปนาวุธสกัดกั้นมีราคาแพงและทดแทนได้ยากในเวลาอันสั้น

ระบบ KM SAM II ของเกาหลีใต้ หรือที่รู้จักในชื่อช็องกุง II ออกแบบมาเพื่อสกัดกั้นอากาศยานและขีปนาวุธที่กำลังเข้ามาในระยะปานกลาง ระบบนี้พัฒนาขึ้นสำหรับประเทศที่ต้องปกป้องเมืองสำคัญ ฐานทัพ และโครงสร้างพื้นฐานจากคลังขีปนาวุธขนาดใหญ่ ระบบประกอบด้วยแท่นยิงเคลื่อนที่ เรดาร์ และหน่วยบัญชาการ ทำให้เคลื่อนย้ายและปฏิบัติการร่วมกับเครือข่ายป้องกันที่กว้างขึ้นได้

ยูเครนพยายามขอรับระบบนี้ตั้งแต่รัสเซียเริ่มรุกรานเต็มรูปแบบ ความต้องการเพิ่มขึ้นเมื่อมอสโกใช้การโจมตีด้วยขีปนาวุธควบคู่กับการส่งโดรนราคาค่อนข้างถูกเป็นระลอก เครือข่ายป้องกันหลายชั้นใช้อาวุธต่างชนิดรับมือภัยคุกคามแต่ละแบบ โดยสงวนขีปนาวุธสกัดกั้นประสิทธิภาพสูงไว้รับมือขีปนาวุธทิ้งตัว และใช้ระบบที่ราคาถูกกว่าโจมตีโดรนเมื่อทำได้

รายงานจากสนามรบเมื่อไม่นานมานี้ยังชี้ว่ารัสเซียกลับมาใช้ขีปนาวุธทิ้งตัวของเกาหลีเหนืออีกครั้ง เจ้าหน้าที่ยูเครนระบุว่าขีปนาวุธเกาหลีเหนือลูกหนึ่งโจมตีหมู่บ้านใกล้เมืองครีวีริห์ ทำให้สมาชิกครอบครัวหนึ่งเสียชีวิต นักวิเคราะห์ทางทหารที่ถูกอ้างในรายงานระบุว่าเส้นทางที่เรดาร์ตรวจจับได้สอดคล้องกับขีปนาวุธ KN 23 หรือ KN 24 แม้การประเมินขั้นสุดท้ายจะต้องตรวจสอบชิ้นส่วนที่กู้คืนได้

เกาหลีเหนือจัดส่งกระสุนปืนใหญ่และขีปนาวุธให้รัสเซีย ขณะที่มีรายงานว่าทหารของเกาหลีเหนือเข้าไปสนับสนุนกองกำลังรัสเซีย เคียฟให้เหตุผลว่าเกาหลีใต้กำลังเผชิญความท้าทายด้านความมั่นคงที่เชื่อมโยงกับสงครามนี้อยู่แล้ว แม้การสู้รบจะเกิดขึ้นห่างออกไปหลายพันกิโลเมตร

ข้อจำกัดทางกฎหมายและการเมืองในการส่งมอบอาวุธ

เกาหลีใต้จำกัดการส่งออกอาวุธไปยังประเทศที่กำลังสู้รบมาโดยตลอด นโยบายนี้มีเป้าหมายลดโอกาสที่อาวุธเกาหลีใต้จะทำให้ประเทศเข้าไปพัวพันกับความขัดแย้งในต่างแดน หรือก่อให้เกิดการตอบโต้ทางการทูต โซลใช้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและอุปกรณ์ที่ไม่ใช่อาวุธร้ายแรงเป็นช่องทางสนับสนุนยูเครนโดยไม่ก้าวข้ามเส้นดังกล่าว

รัฐบาลยังไม่ได้ประกาศว่าจะส่งระบบ KM SAM II เจ้าหน้าที่เกาหลีใต้ย้ำหลายครั้งว่าการสนับสนุนยูเครนยังคงมุ่งเน้นไปที่ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและสิ่งของทางทหารอื่น ๆ ที่ไม่ใช่อาวุธร้ายแรง จุดยืนนี้เปิดทางให้มีการสนับสนุนทางการเงิน ความช่วยเหลือทางการแพทย์ อุปกรณ์เก็บกู้ทุ่นระเบิด และอุปกรณ์ป้องกัน ขณะเดียวกันก็ไม่รวมการส่งมอบระบบอาวุธขนาดใหญ่โดยตรง

ฝ่ายที่วิจารณ์ข้อจำกัดนี้ชี้ถึงการส่งออกอาวุธของเกาหลีใต้ไปยังประเทศที่เผชิญการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ใช้งานระบบ KM SAM II และมีรายงานว่าโซลจัดส่งขีปนาวุธสกัดกั้นจากคลังของตนเพื่อช่วยเหลือทางทหาร สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เผชิญการโจมตีที่เชื่อมโยงกับความขัดแย้งในภูมิภาค แม้สถานการณ์จะแตกต่างจากสงครามโดยตรงระหว่างยูเครนกับรัสเซีย

กรณีเหล่านี้เป็นเหตุผลทางการเมืองที่สนับสนุนให้มีความยืดหยุ่น แต่ก็ไม่ได้ขจัดความเสี่ยง การส่งมอบให้ยูเครนจะถูกมอสโกมองว่าเป็นการกระทำที่เป็นปฏิปักษ์ รัสเซียอาจตอบโต้ด้วยแรงกดดันทางการทูต จำกัดการค้าหรือเพิ่มความร่วมมือทางทหารกับเกาหลีเหนือ โซลกังวลเป็นพิเศษว่ามอสโกอาจมอบเทคโนโลยีที่เป็นประโยชน์ต่อขีปนาวุธ ดาวเทียม อากาศยาน หรือระบบป้องกันภัยทางอากาศแก่เปียงยาง

ระบบ KM SAM II ยังมีความเชื่อมโยงทางเทคนิคกับรัสเซียด้วย การพัฒนาในช่วงแรกอาศัยความร่วมมือกับองค์กรอัลมาซ-อันเตย์ของรัสเซีย และนำเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับขีปนาวุธตระกูล 9M96 มาใช้ ประวัติดังกล่าวอาจทำให้ทางการเกาหลีใต้ระมัดระวังมากขึ้นในการส่งระบบนี้เข้าสู่ความขัดแย้งที่มีกองกำลังรัสเซียและเทคโนโลยีอาวุธอ่อนไหวเกี่ยวข้อง

ทหารเกาหลีเหนือเพิ่มเดิมพัน

การเข้ามามีส่วนร่วมของเกาหลีเหนือเปลี่ยนมุมมองของโซลต่อสงคราม การสนับสนุนมอสโกของเปียงยางทำให้ทหารเกาหลีเหนือได้ประสบการณ์ด้านการประสานงานในสนามรบ การรับมือภัยจากโดรน ปฏิบัติการปืนใหญ่ และการเฝ้าตรวจการณ์สมัยใหม่ แม้ประสบการณ์การรบจะมีจำกัด ก็อาจช่วยให้เกาหลีเหนือพัฒนาการวางแผนและการฝึกได้

เจ้าหน้าที่เกาหลีใต้ยังเตือนว่ารัสเซียอาจตอบแทนเกาหลีเหนือด้วยความช่วยเหลือทางทหาร ผลประโยชน์ที่เป็นไปได้อาจรวมถึงขีดความสามารถด้านดาวเทียม ระบบนำวิถีขีปนาวุธ ความรู้ด้านการป้องกันภัยทางอากาศ และความช่วยเหลือในการผลิตอาวุธตามแบบ โซลมองว่าการแลกเปลี่ยนดังกล่าวเป็นข้อกังวลด้านความมั่นคงโดยตรง เพราะเกาหลีเหนืออาจนำบทเรียนจากสงครามยูเครนไปปรับใช้กับแผนทางทหารของตน

รายงานการใช้ขีปนาวุธเกาหลีเหนือในยูเครนทำให้ประเด็นนี้ซับซ้อนขึ้นอีก KN 23 และ KN 24 เป็นขีปนาวุธทิ้งตัวพิสัยใกล้ที่ออกแบบให้เปลี่ยนทิศทางระหว่างบิน และโจมตีเป้าหมายในระยะที่คุกคามสถานที่ทางทหารและเมืองต่าง ๆ ได้ ขนาดหัวรบและพิสัยที่มีรายงานทำให้ขีปนาวุธเหล่านี้เป็นความท้าทายร้ายแรง แม้ยังมีข้อสงสัยเรื่องความแม่นยำและความน่าเชื่อถือ

ยูเครนระบุว่ากำลังขาดแคลนระบบป้องกันภัยทางอากาศอย่างหนัก ขีปนาวุธทิ้งตัวของรัสเซียบางชนิดสกัดกั้นได้ด้วยระบบประสิทธิภาพสูงอย่าง Patriot เท่านั้น ขณะที่ภัยคุกคามประเภทอื่นต้องใช้ระบบป้องกันที่แตกต่างกัน การส่งระบบ KM SAM II จะไม่แก้ปัญหาทั้งหมด แต่สามารถช่วยปกป้องพื้นที่บางแห่งและลดภาระของระบบที่ประจำการอยู่แล้ว

โซลพิจารณาสนับสนุนทางอ้อมผ่าน NATO

เกาหลีใต้กำลังพิจารณาด้วยว่าจะเข้าร่วมกลไกที่ NATO สนับสนุน ซึ่งเรียกว่า Prioritized Ukraine Requirements List หรือ PURL หรือไม่ โครงการนี้เปิดให้ประเทศที่เข้าร่วมสมทบเงินเข้ากองทุนจัดซื้ออาวุธและอุปกรณ์จากสหรัฐฯ ให้ยูเครน โดยมีเป้าหมายเร่งการส่งมอบผ่านช่องทางจัดหาของสหรัฐฯ ที่มีอยู่แล้ว

กระทรวงการต่างประเทศเกาหลีใต้ยืนยันว่ากำลังหารือกับ NATO เกี่ยวกับแนวทางต่าง ๆ ในการสนับสนุนยูเครน เจ้าหน้าที่รายหนึ่งกล่าวว่าจุดยืนของโซลยังคงเน้นความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและอุปกรณ์ทางทหารที่ไม่ใช่อาวุธร้ายแรง โดยไม่ได้ระบุว่าประเทศจะเข้าร่วม PURL หรือไม่

NATO ระบุว่าเงินสนับสนุนจาก PURL ครอบคลุมอุปกรณ์ Patriot และขีปนาวุธป้องกันภัยทางอากาศอื่น ๆ ที่ส่งมอบให้ยูเครนไปแล้วเป็นส่วนใหญ่ การสนับสนุนในลักษณะนี้จะทำให้โซลช่วยยูเครนได้โดยไม่ต้องส่งมอบระบบขีปนาวุธของเกาหลีใต้โดยตรง อย่างไรก็ตาม มอสโกน่าจะยังมองว่าการดำเนินการดังกล่าวเป็นการสนับสนุนทางทหารแก่เคียฟ

สำหรับโซล PURL ยังอาจช่วยกระชับความสัมพันธ์กับรัฐบาลยุโรปที่ซื้ออาวุธเกาหลีใต้ เกาหลีใต้กลายเป็นผู้ส่งออกอาวุธรายใหญ่ โดยขายรถถัง ระบบปืนใหญ่ อากาศยาน และระบบขีปนาวุธให้ประเทศที่ต้องการรับมอบเร็วขึ้น ความร่วมมือที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้นกับสมาชิก NATO อาจช่วยสนับสนุนข้อตกลงทางการค้าในอนาคต รวมถึงโครงการจัดหาเรือรบขนาดใหญ่

ดู จินโฮ หัวหน้าศูนย์ยูเรเชียแห่งสถาบันวิเคราะห์กลาโหมเกาหลี อธิบายว่าการเข้าร่วมเป็นทางเลือกเชิงยุทธศาสตร์ที่ทำได้จริง พร้อมเตือนว่าความช่วยเหลือทางอ้อมก็ยังส่งผลต่อความสัมพันธ์กับรัสเซีย

แม้กลไกนี้จะจัดรูปแบบเป็นการสนับสนุนยูเครนทางอ้อม แต่คงยากที่จะกล่าวว่าจะไม่ส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ระหว่างเกาหลีใต้กับรัสเซีย

เกาหลีใต้เพิ่งพลาดสัญญาจัดหาเรือดำน้ำขนาดใหญ่ในยุโรปไปแล้ว และกำลังแข่งขันเพื่อชิงสัญญาขนาดใหญ่อื่น ๆ รัฐบาลต้องชั่งน้ำหนักว่าความสัมพันธ์ด้านกลาโหมที่ใกล้ชิดกับ NATO จะช่วยอุตสาหกรรมของตนได้หรือไม่ โดยต้องหลีกเลี่ยงการตอบโต้จากรัสเซียที่อาจกระทบผลประโยชน์ด้านความมั่นคงหรือการค้า

การป้องกันภัยทางอากาศกำลังกลายเป็นปัญหาการจัดหาทั่วโลก

การถกเถียงนี้เกิดขึ้นในช่วงที่สงครามในยุโรปและตะวันออกกลางกดดันคลังขีปนาวุธ สหรัฐฯ และประเทศพันธมิตรใช้งาน Patriot, THAAD และขีปนาวุธสกัดกั้นชนิดอื่นในอัตราสูงเพื่อป้องกันขีปนาวุธและโดรน ประสบการณ์ของยูเครนแสดงให้เห็นว่าเครือข่ายป้องกันสมัยใหม่อาจใช้กระสุนจำนวนมากระหว่างการโจมตีเพียงครั้งเดียว

ราคาสูงก็เป็นอีกข้อกังวล การใช้ขีปนาวุธสกัดกั้นประสิทธิภาพสูงยิงโดรนราคาถูกอาจช่วยปกป้องชีวิตและโครงสร้างพื้นฐาน แต่เมื่อการโจมตีเกิดขึ้นเป็นระลอกใหญ่ ก็อาจไม่คุ้มค่าในระยะยาว นักวางแผนทางทหารกำลังมองหาขีปนาวุธราคาถูกลง เครื่องมือสงครามอิเล็กทรอนิกส์ ปืน และอาวุธพลังงานนำวิถี เพื่อรับมือเป้าหมายขนาดเล็ก พร้อมสงวนขีปนาวุธสกัดกั้นขั้นสูงไว้สำหรับภัยคุกคามที่อันตรายที่สุด

เกาหลีใต้ต้องคำนวณเรื่องเดียวกันสำหรับการป้องกันภายในประเทศ กองกำลังของประเทศจำเป็นต้องมีขีปนาวุธสกัดกั้นเพียงพอเพื่อปกป้องกรุงโซล ศูนย์บัญชาการ ฐานทัพอากาศ และโรงงานอุตสาหกรรม ประเทศยังเผชิญความเป็นไปได้ที่จะเกิดวิกฤตกับเกาหลีเหนืออย่างฉับพลัน ทำให้การส่งมอบอาวุธจำนวนมากจากคลังภายในประเทศเป็นเรื่องยาก

กำลังการผลิตเป็นข้อจำกัดอีกประการหนึ่ง แม้โซลอนุมัติการขาย การผลิตแท่นยิง หน่วยเรดาร์ และขีปนาวุธสกัดกั้นก็ต้องใช้เวลา ยูเครนต้องการกำลังเสริมทันที ขณะที่มีรายงานว่าลูกค้าในตะวันออกกลางของเกาหลีใต้กำลังต้องการระบบเดียวกัน กาตาร์และคูเวตมีรายงานว่าเกี่ยวข้องกับสัญญาที่อาจเกิดขึ้นสำหรับ KM SAM II ส่วนซาอุดีอาระเบียและอิรักก็ถูกกล่าวถึงในฐานะผู้ใช้งานที่อาจเป็นไปได้

การตัดสินใจขั้นต่อไปอาจเป็นอย่างไร

โซลมีทางเลือกหลายทาง อาจคงข้อห้ามส่งอาวุธร้ายแรงในปัจจุบัน เข้าร่วม PURL จัดหาอุปกรณ์ที่ไม่ใช่อาวุธร้ายแรงเพิ่มเติม หรืออนุมัติการส่งมอบชิ้นส่วนระบบป้องกันภัยทางอากาศในวงจำกัด แต่ละทางเลือกมีความสมดุลระหว่างประโยชน์ทางทหาร ต้นทุนทางการทูต และโอกาสทางการค้าที่แตกต่างกัน

การส่งมอบโดยตรงจะตอบสนองคำขอเร่งด่วนที่สุดของยูเครน และแสดงให้เห็นว่าเกาหลีใต้มองการสนับสนุนรัสเซียของเกาหลีเหนือเป็นภัยคุกคามต่อความมั่นคงของตนเอง อีกทั้งอาจทำให้กองกำลังยูเครนเข้าถึงระบบที่ออกแบบมาเพื่อรับมือภัยคุกคามจากขีปนาวุธจำนวนมาก แต่จะแลกกับความตึงเครียดที่เพิ่มขึ้นกับมอสโกและความเสี่ยงที่ผลประโยชน์ของเกาหลีใต้จะถูกตอบโต้

การสนับสนุนทางการเงินโดยอ้อมจะเป็นที่สังเกตได้น้อยกว่าและอาจใช้สายการผลิตของสหรัฐฯ ได้ แม้จะยังถูกตีความว่าเป็นการสนับสนุนยูเครนก็ตาม ส่วนการให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมต่อไปจะช่วยให้โซลรักษาจุดยืนเชิงนโยบายเดิม แต่เคียฟอาจมองว่าไม่เพียงพอเมื่อภัยคุกคามจากขีปนาวุธเพิ่มขึ้น

อุตสาหกรรมป้องกันประเทศของเกาหลีใต้จะเป็นอีกปัจจัยกำหนดการตัดสินใจ โซลต้องการให้ถูกมองว่าเป็นผู้จัดหาที่เชื่อถือได้สำหรับยุโรปและตะวันออกกลาง การปฏิเสธยูเครนขณะที่ลงนามสัญญากับประเทศที่เผชิญการโจมตีในภูมิภาคอาจนำไปสู่เสียงวิจารณ์ แม้เจ้าหน้าที่เกาหลีใต้จะให้เหตุผลว่าแต่ละกรณีแตกต่างกันทั้งในทางกฎหมายและยุทธศาสตร์

สรุปประเด็นสำคัญ

• ยูเครนร้องขอระบบป้องกันภัยทางอากาศ KM SAM II จากเกาหลีใต้
• โซลจำกัดการส่งออกอาวุธไปยังประเทศที่กำลังทำสงคราม
• ทหาร ขีปนาวุธ และกระสุนจากเกาหลีเหนือที่ส่งให้รัสเซีย ทำให้เกาหลีใต้กังวลด้านความมั่นคงมากขึ้น
• เกาหลีใต้กำลังพิจารณาความเป็นไปได้ในการเข้าร่วมกลไกจัดหาเงินทุน PURL ของ NATO
• การส่งมอบโดยตรงอาจช่วยยูเครน แต่ก็อาจทำให้ความสัมพันธ์กับมอสโกแย่ลงและลดคลังอาวุธของเกาหลีใต้
• ความต้องการขีปนาวุธสกัดกั้นที่เพิ่มขึ้นกำลังกระทบการจัดหาอาวุธทางทหารทั่วทั้งยุโรป เอเชีย และตะวันออกกลาง