ศูนย์หลอกลวงในเมียนมาขยับลึกเข้าไปในป่า ขณะที่การปราบปรามยังหยุดการขยายตัวไม่ได้

เบื้องหลังชุนดาพาร์ก ปฏิบัติการช่วยเหลือเผยอุตสาหกรรมที่ยังเติบโต

มีผู้ทำงานอยู่ภายในอาคารอพาร์ตเมนต์ที่มีระบบรักษาความปลอดภัยแน่นหนาของชุนดาพาร์กราว 3,000 คน เมื่อกองทัพปลดปล่อยแห่งชาติกะเหรี่ยง (KNLA) บุกเข้าไปในพื้นที่รัฐกะเหรี่ยงของเมียนมา หลังยึดดินแดนคืนจากกองกำลังติดอาวุธแห่งหนึ่ง ภายใต้แนวป่าทึบและลวดหนาม ทหารพบโทรศัพท์ ซิมการ์ด และฮาร์ดไดรฟ์หลายพันชิ้น รวมถึงคู่มือสอนคนงานให้ทำกลโกงหลอกให้รัก ผู้รอดชีวิตเล่าว่าถูกล่ามโซ่ กักขัง และทุบตีเมื่อขโมยเงินได้ไม่ถึงเป้า

การค้นพบครั้งนี้เผยให้เห็นการละเมิดมากกว่าปฏิบัติการเดียว นักวิจัยที่ติดตามพื้นที่ชายแดนของเมียนมาระบุว่า ธุรกิจหลอกลวงกำลังแพร่ไปยังสถานที่ขนาดเล็กและห่างไกลมากขึ้น แม้ทางการจะประกาศบุกตรวจค้นและรื้อถอนสถานที่ที่เป็นที่รู้จักกว่าเดิม อินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม เครื่องปั่นไฟ และพลังงานแสงอาทิตย์ช่วยให้ผู้ประกอบการย้ายออกจากชายแดนไทยได้ โดยยังติดต่อเหยื่อทั่วโลกได้เช่นเดิม

รายงานของ สำนักงานสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2026 บันทึกการทรมาน การล่วงละเมิดทางเพศ การบังคับให้ทำแท้ง การงดให้อาหาร และการขังเดี่ยวในอุตสาหกรรมที่กว้างขวางกว่านี้ รายงานอ้างอิงการสัมภาษณ์ผู้รอดชีวิตจาก 9 ประเทศ ซึ่งถูกค้ามนุษย์ไปยังปฏิบัติการใน 5 ประเทศ ระหว่างปี 2021 ถึง 2025

ชุนดาพาร์กแสดงให้เห็นว่าการละเมิดเหล่านั้นเกิดขึ้นในชีวิตประจำวันอย่างไร คาเมรอน เจ้าหน้าที่ด้านมนุษยธรรมของ Free Burma Rangers ซึ่งใช้นามสมมติเพื่อความปลอดภัย ช่วยให้ความช่วยเหลือทางการแพทย์หลังยึดพื้นที่ได้ เขาเล่าว่าคนงานถูกปล่อยให้อยู่ในสภาพเสี่ยงภัยใกล้แม่น้ำ และมีห้องลงโทษอยู่ชั้นล่างของอาคาร

อีวาน ผู้รอดชีวิตชาวมาเลเซียซึ่งถูกค้ามนุษย์ผ่านไทยเข้าไปในเมียนมา กล่าวว่า หากทำยอดหลอกลวงไม่ถึงเป้า ก็จะถูกลงโทษอย่างรุนแรง:

เมื่อเราหลอกคนได้ไม่ถึงเป้า เราจะถูกแขวนด้วยโซ่และขังไว้ในห้องมืด

ปัญหาสำคัญในขณะนี้คือช่องว่างระหว่างการนำคนออกจากอาคารบางแห่ง กับการรื้อถอนเครือข่ายที่จัดหาคน กักขัง และแสวงหาประโยชน์จากพวกเขา อาคารหนึ่งแห่งอาจถูกยึดได้ ขณะที่ผู้ดำเนินการ เงินทุน และกองกำลังคุ้มกันยังคงอยู่ที่อื่น

เศรษฐกิจการหลอกลวงมีขนาดใหญ่แค่ไหน?

บทวิเคราะห์เรื่องการหลอกลวงตามแนวชายแดนของ Global Initiative Against Transnational Organized Crime ประเมินว่า กองกำลังพิทักษ์ชายแดน หรือที่รู้จักในชื่อกองทัพแห่งชาติกะเหรี่ยง และกองทัพพุทธกะเหรี่ยงประชาธิปไตย ร่วมมือกับกลุ่มอาชญากรชาวจีนเปิดปฏิบัติการในอาคารราว 40 แห่งตลอดแนวชายแดนเมียนมา-ไทยระยะทาง 200 กิโลเมตร มีรายงานว่าสถานที่เหล่านี้มีคนอยู่รวมกันระหว่าง 50,000 ถึง 100,000 คน

ตัวเลขดังกล่าวกล่าวถึงเครือข่ายชายแดนแห่งหนึ่งโดยเฉพาะ ไม่ใช่เมียนมาทั้งประเทศ ตัวเลขประมาณการของสหประชาชาติที่ถูกอ้างถึงอย่างแพร่หลายระบุว่า มีคนอย่างน้อย 120,000 คนในเมียนมาอยู่ในสถานการณ์ที่อาจถูกบังคับให้ทำการหลอกลวงออนไลน์ ส่วนอีกประมาณการหนึ่งระบุว่า มีคนมากกว่า 100,000 คนอยู่ในสถานการณ์เช่นนี้ในกัมพูชา ขณะที่ตัวเลขประมาณการระดับภูมิภาคที่กว้างกว่านั้นระบุว่า มีคนทำงานราว 300,000 คนในอาคารลักษณะนี้ทั่วเมียนมา กัมพูชา และลาว แต่ไม่ได้ยืนยันว่าคนทำงานทุกคนถูกค้ามนุษย์

ตัวเลขประเมินทางการเงินก็วัดคนละเรื่อง รายงานของสำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ (UNODC) เมื่อเดือนเมษายน 2025 ประเมินว่า ศูนย์หลอกลวงรายใหญ่หลายร้อยแห่งทำกำไรได้เกือบ 40,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี สถาบันสันติภาพแห่งสหรัฐฯ ประเมินว่า กลุ่มอาชญากรที่ตั้งอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ขโมยเงินได้มากกว่า 43,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี หรือเกือบ 40 เปอร์เซ็นต์ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศอย่างเป็นทางการรวมกันของลาว กัมพูชา และเมียนมา

ตัวเลขอื่น ๆ ที่ประเมินมูลค่าการโจรกรรมรายปีในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขงอยู่ระหว่าง 18,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐถึงกว่า 40,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ตัวเลขเหล่านี้ไม่ควรถูกนำมารวมเป็นยอดเดียวที่แม่นยำ เพราะกำไรไม่เท่ากับเงินที่ถูกขโมย และขอบเขตทางภูมิศาสตร์ก็แตกต่างกัน อย่างไรก็ดี ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าอุตสาหกรรมมีขนาดใหญ่พอที่จะหล่อเลี้ยงกองกำลังคุ้มกัน เส้นทางค้ามนุษย์ และบริการทางการเงินที่ครอบคลุม

การบุกตรวจค้นและช่วยเหลือยังไม่ยุติการจัดหาคน

กรณีหวังซิง นักแสดงชาวจีน ถูกค้ามนุษย์ในช่วงต้นปี 2025 ทำให้สาธารณชนกดดันอย่างหนักให้ดำเนินการ นายหน้าของกลุ่มอาชญากรใช้ข้อเสนอบทภาพยนตร์ที่ดูน่าเชื่อถือเพื่อล่อเขาไปไทย ก่อนส่งตัวเข้าเมียนมา แคมเปญประชาสัมพันธ์ของแฟนสาวช่วยให้เขาได้รับการช่วยเหลือและกระตุ้นให้มีการบังคับใช้กฎหมายในวงกว้างขึ้น

เหตุการณ์หลายอย่างหลังจากนั้นแสดงให้เห็นทั้งขนาดของการตอบสนองและข้อจำกัด:

• ต้นปี 2025: การช่วยเหลือหวังซิงทำให้จีนกดดันมากขึ้น และไทยจำกัดการส่งไฟฟ้า อินเทอร์เน็ต และเชื้อเพลิงไปยังปฏิบัติการตามแนวชายแดน
• มีนาคม 2025: จีนจัดตั้งกลไกความร่วมมือระดับรัฐมนตรีกับไทยและเมียนมา เพื่อมุ่งเป้าไปที่กลุ่มหลอกลวงตามแนวชายแดน
• 13 เมษายน 2025: ผู้คนกว่า 270 คนที่ได้รับการปล่อยตัวจากอาคารหลอกลวงพยายามออกจากสถานที่กักตัวในเมียนมา หลังรอการเดินทางกลับบ้านเป็นเวลานาน
• มิถุนายน 2025: Global Initiative ระบุว่า จง ห่าวปิน นายแบบวัย 25 ปี ถูกค้ามนุษย์ไปยังเมียวดีด้วยแผนการจัดหางานลักษณะคล้ายกัน
• ตุลาคม 2025: กองทัพเมียนมาประกาศยึด KK Park ซึ่งมีอาคารหลายร้อยหลังและอุปกรณ์อินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม
• 20 กุมภาพันธ์ 2026: สำนักงานสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติเผยแพร่หลักฐานเพิ่มเติมเกี่ยวกับการละเมิดอย่างกว้างขวาง และเรียกร้องให้คุ้มครองเหยื่อค้ามนุษย์แทนการลงโทษ

Global Initiative ประเมินว่า หลังกรณีหวังซิง กองกำลังติดอาวุธย้ายคนราว 10 เปอร์เซ็นต์ที่ถูกกักอยู่ในอาคารของตนไปยังสถานที่กักตัว ต่อมามีคนหลายพันคนจาก 38 ประเทศรอการส่งกลับประเทศ ขณะที่คนส่วนใหญ่ซึ่งอยู่ในปฏิบัติการยังคงอยู่ที่เดิม และยังมีคนหน้าใหม่ถูกส่งเข้ามาอย่างต่อเนื่อง

การรื้อถอนอาคารไม่ได้แปลว่าปิดกิจการเสมอไป

กองทัพเมียนมาและทางการไทยเผยแพร่ข่าวการดำเนินการกับชเวโก๊กโก่และ KK Park ซึ่งเป็นอาคารขนาดใหญ่กว่าชุนดาพาร์กมาก มีการประเมินว่า ครั้งหนึ่ง KK Park อาจมีคนทำงานหลอกลวงมากถึง 25,000 คน แม้เจ้าหน้าที่ไทยเตือนว่าจำนวนจริงอาจสูงกว่านั้น

ตามประกาศของกองทัพ การยึด KK Park ที่อ้างว่าดำเนินการได้ในเดือนตุลาคม 2025 เกี่ยวข้องกับอาคารราว 200 หลัง ผู้ถูกควบคุมตัวกว่า 2,000 คน และเครื่องรับสัญญาณ Starlink 30 เครื่อง นี่เป็นคำกล่าวอ้างเกี่ยวกับปฏิบัติการหนึ่ง ไม่ใช่หลักฐานว่าทั้งอาคารหรือเครือข่ายหลอกลวงโดยรอบหยุดทำงานอย่างถาวรแล้ว

รายงานต่าง ๆ ให้ข้อมูลไม่ตรงกันเกี่ยวกับขอบเขตการปิดกิจการ กองทัพนำเสนอการบุกตรวจค้นและรื้อถอนเป็นหลักฐานการยุติปฏิบัติการ แต่นักวิจัยรายงานภายหลังว่าอาคารบางแห่งยังเปิดดำเนินการ และธุรกิจย้ายไปที่อื่น มิเชล มัวร์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการต่อต้านการค้ามนุษย์ของ Global Alms Inc. เรียกการทำลายดังกล่าวว่า "การรื้อถอนเพื่อสร้างภาพ" โดยอาคารที่มองเห็นได้ชัดถูกทำลาย ขณะที่ธุรกิจเบื้องหลังยังคงอยู่

เจสัน ทาวเวอร์ นักวิเคราะห์อาวุโสของ Global Initiative Against Transnational Organized Crime กล่าวถึงการเปลี่ยนแปลงในภาพรวมว่า:

ปัญหาไม่ได้หายไป แต่มันกำลังเปลี่ยนรูปแบบ

ประวัติของชเวโก๊กโก่ช่วยอธิบายว่าเหตุใดการจับกุมนักลงทุนคนสำคัญอาจยังไม่เพียงพอ โครงการเริ่มต้นจากข้อตกลงระหว่าง Yatai International Holdings กับซอชิตตู ผู้บัญชาการกองกำลังพิทักษ์ชายแดน ในปี 2016 ถึง 2017 โครงการซึ่งโฆษณาว่ามีมูลค่า 15,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เติบโตจนกลายเป็นแหล่งคาสิโนและการฉ้อโกงออนไลน์ ในปี 2020 ปักกิ่งปฏิเสธคำกล่าวอ้างที่ว่าโครงการนี้เป็นส่วนหนึ่งของข้อริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางของจีน

เชอจื้อเจียง ผู้มีบทบาทใน Yatai ถูกจับกุมที่กรุงเทพฯ ในเดือนสิงหาคม 2022 และต่อมาถูกส่งตัวเป็นผู้ร้ายข้ามแดนไปจีน กิจกรรมที่ยังดำเนินต่อไปรอบเมียวดีบ่งชี้ว่า การนำตัวเขาออกไปไม่ได้ทำให้นักลงทุนรายอื่น พันธมิตรติดอาวุธ และผู้ให้บริการที่หล่อเลี้ยงอุตสาหกรรมนี้หายไปด้วย

สถานที่ขนาดเล็กกำลังย้ายออกจากพื้นที่ชายแดนที่มองเห็นได้ง่าย

เนธาน รูเซอร์ นักวิเคราะห์จากสถาบันนโยบายยุทธศาสตร์ออสเตรเลีย ซึ่งติดตามอาคารเหล่านี้ผ่านภาพถ่ายดาวเทียม ระบุว่า มีสถานที่แห่งใหม่เกิดขึ้นขณะที่ทางการประชาสัมพันธ์การปราบปรามในพื้นที่อื่น คาเมรอนยังรายงานด้วยว่า ระหว่างเดินทางไปชุนดาพาร์ก เขาเห็นอาคารหลายแห่งที่น่าจะเป็นศูนย์หลอกลวงกำลังก่อสร้าง

Global Initiative ระบุว่ามีการย้ายสถานที่ออกไป 100 ถึง 200 กิโลเมตรจากชายแดนจีนและไทย ในรัฐฉานและรัฐกะเหรี่ยง อินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียมและพลังงานแสงอาทิตย์ที่มีประสิทธิภาพดีขึ้นทำให้ระยะทางดังกล่าวเป็นอุปสรรคน้อยลง แทนที่จะพึ่งพาเสบียงที่ข้ามพรมแดนระหว่างประเทศเพียงอย่างเดียว ผู้ประกอบการสามารถหาไฟฟ้าและการเชื่อมต่อจากช่องทางอื่นได้

ข้อจำกัดการส่งเชื้อเพลิงของไทยยังก่อแรงกดดันต่อชุมชนท้องถิ่นโดยไม่ตั้งใจ ตามข้อมูลของ Global Initiative กองกำลังติดอาวุธและกลุ่มอาชญากรดึงเชื้อเพลิงจากตลาดภายในประเทศ ทำให้ราคาในรัฐกะเหรี่ยง รัฐมอญ และรัฐฉานสูงขึ้น การจำกัดช่องทางจัดหาเพียงช่องทางเดียวไม่ได้ขจัดความต้องการหรือความสามารถในการจ่ายเงินของผู้ประกอบการ

ไท่ชาง ซึ่งเขียนอีกแบบว่าไท่ชางพาร์ก แสดงให้เห็นภูมิศาสตร์รูปแบบใหม่ ภาพถ่ายดาวเทียมชี้ว่าสถานที่แห่งนี้ปรากฏขึ้นในปี 2024 ขณะที่กลุ่มสิทธิมนุษยชนได้รับคำร้องขอความช่วยเหลือที่บรรยายถึงการปฏิบัติอย่างโหดร้ายภายใน Global Initiative ระบุว่าสถานที่นี้เกี่ยวข้องกับการทรมานคนที่เพิ่งถูกจัดหามา และการเรียกค่าไถ่

รูเซอร์ให้ความเห็นว่า สถานที่ห่างไกลต้องพึ่งพาแรงงานที่ถูกค้ามนุษย์มากขึ้น และมีบริการทางการแพทย์กับโครงสร้างพื้นฐานน้อยกว่า ทาวเวอร์กล่าวถึงรูปแบบปฏิบัติการในป่าที่เคลื่อนย้ายได้ ซึ่งใช้สิ่งปลูกสร้างชั่วคราว ผนังแบบเคลื่อนย้ายได้ เครื่องปั่นไฟ และการเชื่อมต่อผ่านดาวเทียม สถานที่เหล่านี้ประกอบขึ้นและย้ายได้ง่ายกว่าอาคารขนาดใหญ่ที่มองเห็นได้จากฝั่งไทย

การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีมีความสำคัญ เพราะพื้นที่ทางกายภาพที่เล็กลงไม่ได้หมายความว่าจะมีเหยื่อหลอกลวงที่เป็นไปได้น้อยลง อินเทอร์เน็ตเชื่อมสถานที่ทำงานที่ซ่อนอยู่กับผู้คนในต่างประเทศ ขณะที่ความห่างไกลอาจทำให้การหลบหนี การติดตามตรวจสอบ และการเข้าถึงความช่วยเหลือทางการแพทย์ทำได้ยากขึ้น

เหยื่อฉ้อโกงกับแรงงานที่ถูกบังคับเชื่อมโยงกันด้วยการข่มขู่

คนจำนวนมากที่ส่งข้อความหลอกลวงเป็นเหยื่อค้ามนุษย์เสียเอง แม้จะมีคนทำงานบางส่วนเข้าร่วมโดยสมัครใจ การจัดหาคนมักเริ่มจากข้อเสนองานแปล งานบริการลูกค้า หรืองานเทคโนโลยีที่ดูน่าเชื่อถือ ก่อนพาข้ามพรมแดน ยึดเอกสาร และบังคับให้ก่อการฉ้อโกง

หลิน ผู้รอดชีวิตชาวไต้หวันที่ระบุชื่อด้วยนามสมมติ กล่าวว่า ข้อเสนองานแปลพาเขาไปกรุงเทพฯ ก่อนจะถูกค้ามนุษย์เข้าเมียนมา เขาเล่าว่าเมื่อแจ้งตำรวจไต้หวันและส่งอีเมลแจ้งตำแหน่งที่อยู่ เขาก็ถูกลงโทษ ในคำร้องขอความช่วยเหลือต่อองค์กรด้านมนุษยธรรม เขาบรรยายถึงการถูกกักขังว่า:

ผมถูกขังในกรง และถูกบังคับให้ยืนตากแดดโดยใส่กุญแจมือเป็นเวลาหลายชั่วโมงในแต่ละวัน

กลโกงที่มักเรียกว่า "เชือดหมู" เริ่มจากสร้างมิตรภาพหรือความสัมพันธ์รักปลอม ๆ ก่อนชักชวนให้เหยื่อลงทุน อาชญากรอาจคืนเงินจำนวนเล็กน้อยในช่วงแรกเพื่อทำให้แพลตฟอร์มลงทุนปลอมดูน่าเชื่อถือ จากนั้นจึงชักชวนให้ฝากเงินก้อนใหญ่ขึ้น การโอนคริปโทเคอร์เรนซีอาจช่วยเคลื่อนย้ายเงินที่ได้มา แต่หัวใจของการหลอกลวงคือความสัมพันธ์และโอกาสลงทุนที่ถูกสร้างขึ้นมา

ผู้รอดชีวิตจากชุนดาพาร์กระบุว่า ชาวอเมริกันเป็นเป้าหมายหลัก และมีการติดต่อชาวออสเตรเลียด้วย คาเมรอนเล่าว่า ชั้นบนสงวนไว้สำหรับคนงานที่ทำรายได้สูง ส่วนคนที่ทำไม่สำเร็จจะถูกขังไว้ด้านล่างในห้องแยกเดี่ยวที่มีอินเทอร์เน็ต เพื่อให้หลอกลวงต่อไปจนกว่าจะหาเงินมาแลกกับการปล่อยตัวได้

สำนักงานสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติพบการบังคับในลักษณะคล้ายกันในหลายประเทศ ผู้รอดชีวิตชาวไทยคนหนึ่งรายงานว่าได้รับเป้าหมายฉ้อโกงรายวันราว 9,500 ดอลลาร์สหรัฐ หากทำไม่ถึงเป้าอาจถูกปรับ ทุบตี หรือย้ายไปยังอาคารที่เข้มงวดกว่า ผู้รอดชีวิตทุกคนที่ให้สัมภาษณ์ถูกหักเงินเดือน และไม่มีใครได้รับค่าจ้างเต็มจำนวนตามที่สัญญาไว้ การได้รับค่าจ้างบางส่วนไม่ได้หมายความว่าพวกเขาทำงานโดยสมัครใจ

การออกจากอาคารอาจนำไปสู่การกักขังอีกรูปแบบหนึ่ง

เมื่อวันที่ 13 เมษายน 2025 มีผู้คนกว่า 270 คน ซึ่งส่วนใหญ่มาจากเอธิโอเปียและประเทศอื่น ๆ ในแอฟริกา พยายามเดินออกจากสถานที่กักตัวในเมียนมา หลังรอเดินทางกลับบ้านราวสองเดือน ผู้รอดชีวิตกล่าวว่า พวกเขากลัวว่าจะถูกส่งกลับไปทำงานหลอกลวง หลังผู้คุมบอกว่าอาจต้องกลับไปทำงาน

พวกเขาออกไปพร้อมข้าวของ แต่พบกับทหารติดอาวุธและท้ายที่สุดก็กลับเข้าไปหลังมีการเจรจา ในรายงานดังกล่าวระบุว่ากองกำลังที่ควบคุมตัวพวกเขาคือกองทัพพุทธกะเหรี่ยงประชาธิปไตย ซึ่งใช้ชื่อเรียกต่างจากคำว่า กองทัพพุทธกะเหรี่ยงเมตตาธรรมประชาธิปไตย ที่ใช้ในรายงานอื่นเกี่ยวกับ DKBA

ในเวลานั้น กระทรวงการต่างประเทศไทยระบุว่า มีคนราว 7,200 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวจีน เดินทางกลับบ้านแล้ว ขณะที่อีกราว 1,700 คนยังอยู่ในเมียนมา นั่นหมายความว่าประมาณหนึ่งในห้าของคนทั้งหมด 8,900 คนยังคงรออยู่ หลายคนถูกกักไว้ในค่ายทหารหรืออาคารหลอกลวงที่ถูกดัดแปลงเป็นสถานที่กักตัว

ไทยระบุว่ากำลังเพิ่มรายชื่อคนกลุ่มนี้ลงในบัญชีทางการสำหรับการส่งกลับประเทศ เอธิโอเปียรายงานว่าพลเมือง 130 คนจากกลุ่มก่อนหน้าเดินทางกลับแล้ว และกล่าวว่าคาดว่าจะมีการส่งกลับเพิ่มเติมภายใน 10 วัน นั่นเป็นเพียงการคาดการณ์ ณ เดือนเมษายน 2025 ไม่ใช่การยืนยันว่าผู้ถูกกักตัวทุกคนได้กลับบ้านในเวลาต่อมา

Global Initiative รายงานภายหลังว่า ในปี 2025 มีชาวเอธิโอเปียกว่า 700 คนถูกนำออกจากเครือข่ายหลอกลวงในเมียวดี และยังพบว่าเครือข่ายเหล่านี้มุ่งเป้าไปยังผู้คนจากประเทศที่มีทรัพยากรทางการทูตจำกัด ดังนั้น การช่วยเหลือไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเปิดประตูเพียงอย่างเดียว ผู้รอดชีวิตต้องมีการยืนยันตัวตน ได้รับอนุญาตให้ข้ามพรมแดน มีเอกสารเดินทาง การขนส่ง และสถานที่ปลอดภัยให้ไป

ค่าไถ่สร้างตลาดอีกแห่งจากการกักขัง

เครือข่ายเดียวกันนี้อาจทำเงินจากครอบครัวที่พยายามหาทางให้คนในครอบครัวได้รับการปล่อยตัว Global Initiative ประเมินว่า ในปี 2025 มีครอบครัวชาวจีนกว่า 100 ครอบครัวจ่ายค่าพาตัวออกมาครอบครัวละ 30,000 ถึง 50,000 ดอลลาร์สหรัฐ หากมีครอบครัวเพียง 100 ครอบครัวจ่ายในอัตราดังกล่าว ยอดเงินจะอยู่ที่ 3 ล้านถึง 5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

คนกลางที่มีสายสัมพันธ์กับกลุ่มติดอาวุธหรือบุคคลในวงการอาชญากรรมก่อตั้งสิ่งที่สถาบันแห่งนี้เรียกว่าอุตสาหกรรมช่วยเหลือผู้ถูกกักขัง ครอบครัวที่เผชิญคำข่มขู่อาจแทบไม่มีทางแยกแยะได้ว่า ช่องทางใดจะช่วยให้คนในครอบครัวปลอดภัยจริง หรือเป็นเพียงแผนรีดไถอีกรูปแบบหนึ่ง

สำนักงานสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติบันทึกกรณีที่ผู้ค้ามนุษย์ใช้วิดีโอคอลบังคับให้ญาติดูการทารุณกรรม เพื่อกดดันให้จ่ายค่าไถ่ นอกจากนี้ยังพบผู้รอดชีวิตที่ถูกบังคับให้เห็นหรือใช้ความรุนแรงกับคนงานรายอื่น วิธีการเหล่านี้เปลี่ยนทั้งความสัมพันธ์ในครอบครัวและความหวาดกลัวให้กลายเป็นเครื่องมือควบคุม

หลักฐานจากชุนดาพาร์กถึงมือนักสืบสวนระหว่างประเทศ

การยึดชุนดาพาร์กทำให้ได้หลักฐานนอกเหนือจากคำบอกเล่าของผู้รอดชีวิต เจ้าหน้าที่เอฟบีไอทำงานร่วมกับทางการไทยเพื่อตรวจสอบโทรศัพท์และฮาร์ดไดรฟ์ที่กู้คืนมา และสัมภาษณ์อดีตคนงาน นักสืบสวนระบุตัวผู้ประกอบการชาวจีนและช่วยสร้างคดีต่อผู้นำที่ถูกกล่าวหาสองคน

หวง ซิงซาน ถูกกล่าวหาว่าทำหน้าที่เป็นผู้จัดการและผู้คุมกฎ และมีส่วนลงโทษแรงงานที่ถูกค้ามนุษย์ด้วยตนเอง ส่วนเจียง เหวินเจี๋ย ถูกกล่าวหาว่าควบคุมทีมที่มุ่งเป้าหมายไปยังชาวอเมริกัน อัยการระบุว่า คนงานคนหนึ่งภายใต้คำสั่งของเจียงได้เงินจากเหยื่อรายเดียวมากกว่า 3 ล้านดอลลาร์สหรัฐผ่านแพลตฟอร์มลงทุนปลอม

ต่อมาชายทั้งสองถูกจับกุมในไทย ขณะถูกกล่าวหาว่าพยายามเดินทางจากกัมพูชากลับเข้าเมียนมา ข้อกล่าวหาเหล่านี้ยังไม่ใช่คำตัดสินว่ามีความผิด และรายงานคดีดังกล่าวไม่ได้ระบุวันพิจารณาคดีหรือผลคดีขั้นสุดท้าย

การสอบสวนในภาคเหนือของเมียนมาโดยจีนแสดงให้เห็นการบังคับใช้กฎหมายในอีกระดับหนึ่ง สารคดีที่กระทรวงความมั่นคงสาธารณะของจีนร่วมผลิตกับสถานีโทรทัศน์ของรัฐระบุว่า เจ้าหน้าที่เจรจากับตระกูลไป่ เว่ย หลิว และหมิงแห่งโกก้างสามรอบ ก่อนจับกุมในปี 2023 ทางการจีนระบุว่า ปฏิบัติการร่วมส่งตัวผู้ต้องสงสัยก่อการฉ้อโกงกลับประเทศ 59,000 คน และประหารสมาชิกแกนนำเครือข่าย 15 คน

ตัวเลขเหล่านี้เกี่ยวข้องกับพื้นที่และกระบวนการบังคับใช้กฎหมายที่แตกต่างจากการสอบสวนชุนดาพาร์ก จึงไม่อาจใช้ยืนยันได้ว่ามีคนถูกกักขังเหลืออยู่ใกล้ไทยกี่คน หรือทุกคนที่ถูกส่งกลับในฐานะผู้ต้องสงสัยเข้าร่วมโดยสมัครใจหรือไม่ ความแตกต่างนี้มีความสำคัญเมื่อนักสืบสวนต้องแยกผู้จัดการเครือข่ายและผู้ร่วมกระทำโดยสมัครใจออกจากคนที่ถูกบังคับให้ก่ออาชญากรรม

มุ่งเป้าเครือข่ายพร้อมคุ้มครองผู้รอดชีวิต

UNODC ระบุว่า การบังคับใช้กฎหมายต้องเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินที่หล่อเลี้ยงอาคารเหล่านี้ รายงานเดือนเมษายน 2025 กล่าวถึงระบบธนาคารใต้ดิน การโอนคริปโทเคอร์เรนซี นายหน้าข้อมูล มัลแวร์ ดีปเฟก และบริการที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ ระบบธนาคารใต้ดินเคลื่อนย้ายมูลค่าโดยอยู่นอกช่องทางกำกับดูแลตามปกติ ทำให้ติดตามเส้นทางเงินจากอาชญากรรมได้ยากขึ้น

หน่วยงานดังกล่าวแนะนำให้เพิ่มความเข้มข้นในการสืบสวนทางการเงิน ประสานงานด้านข่าวกรองทางการเงิน และร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อยึดคืนทรัพย์สิน รายงานยังระบุว่าอุตสาหกรรมขยายออกนอกเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไปยังแอฟริกา เอเชียใต้ ตะวันออกกลาง และหมู่เกาะแปซิฟิก การปิดปฏิบัติการตามชายแดนแห่งหนึ่งอาจเพียงผลักให้กิจกรรมย้ายที่ แทนที่จะกำจัดให้หมดไป

ทาวเวอร์เห็นว่า สหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยง (KNU) ซึ่งเป็นองค์กรทางการเมืองที่เกี่ยวข้องกับกองทัพปลดปล่อยแห่งชาติกะเหรี่ยง มีความรู้ในพื้นที่และพร้อมเผชิญหน้ากับอาคารหลอกลวง อย่างไรก็ดี การประเมินดังกล่าวต้องมีข้อควรระบุเพิ่มเติม: รายงานก่อนหน้านี้ระบุว่า การพัฒนา KK Park ในระยะแรกเริ่มจากสัญญาเช่าในปี 2020 ภายใต้อำนาจของ KNU ปฏิบัติการที่ชุนดาพาร์กแสดงให้เห็นการเข้าแทรกแซงเฉพาะกรณี ไม่ใช่การแบ่งฝ่ายอย่างเรียบง่ายว่าเป็นผู้ต่อต้านทั้งหมดกับผลประโยชน์ของกองกำลังติดอาวุธทั้งหมด

โวลเคอร์ เติร์ก ข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ เรียกร้องให้กฎหมายต่อต้านการค้ามนุษย์ยอมรับการถูกบังคับให้ก่ออาชญากรรม และคุ้มครองเหยื่อไม่ให้ถูกลงโทษจากความผิดที่ถูกบังคับให้กระทำ เขาระบุข้อเรียกร้องนี้อย่างชัดเจนว่า:

มาตรการตอบสนองที่มีประสิทธิภาพต้องยึดกฎหมายและมาตรฐานสิทธิมนุษยชนเป็นหลัก สิ่งสำคัญคือการยอมรับอย่างชัดแจ้งในกฎหมายและระเบียบต่อต้านการค้ามนุษย์ว่าการถูกบังคับให้ก่ออาชญากรรมเป็นรูปแบบหนึ่งของการค้ามนุษย์ และต้องรับประกันหลักการไม่ลงโทษเหยื่อการค้ามนุษย์

เติร์กยังเรียกร้องให้มีการช่วยเหลืออย่างปลอดภัย การฟื้นฟู การคุ้มครองไม่ให้กลับไปเผชิญอันตราย การกำกับดูแลการจัดหางาน และการจัดการกับการทุจริต มาตรการเหล่านี้ตอบโจทย์ความล้มเหลวที่ปรากฏตลอดเรื่อง ตั้งแต่การหลอกลวงด้วยข้อเสนองาน การกักขังและทารุณกรรม ความล่าช้าในการส่งกลับ ไปจนถึงความสามารถของผู้ดำเนินการอาชญากรรมในการรักษาความคุ้มครองไว้

ผลระยะยาวจากการยึดชุนดาพาร์กยังไม่ชัดเจน นักสืบสวนมีหลักฐานและควบคุมตัวผู้จัดการเครือข่ายที่ถูกกล่าวหาแล้ว แต่การก่อสร้างและการย้ายสถานที่แห่งใหม่ยังดำเนินต่อไป ยังไม่มีการระบุกำหนดเวลาปิดกิจการอย่างครอบคลุม และสงครามที่ยังดำเนินต่อในเมียนมาทำให้ผู้ช่วยเหลือและผู้รอดชีวิตเสี่ยงต่อการสู้รบที่อาจปะทุขึ้นอีกบริเวณอาคารเหล่านี้

ประเด็นสำคัญ

• พบคนทำงานราว 3,000 คนที่ชุนดาพาร์ก โดยผู้รอดชีวิตเล่าว่าถูกทรมานเมื่อทำยอดหลอกลวงไม่ถึงเป้า
• Global Initiative ประเมินว่ามีอาคารราว 40 แห่ง ซึ่งมีคนอยู่ 50,000 ถึง 100,000 คนตลอดแนวชายแดนระยะทาง 200 กิโลเมตร
• ผู้ประกอบการกำลังย้ายเข้าไปด้านใน โดยใช้อินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม พลังงานแสงอาทิตย์ และสถานที่ขนาดเล็กลง
• การบุกตรวจค้น การรื้อถอน และการจับกุมทำให้สถานที่บางแห่งหยุดชะงัก แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าเครือข่ายในวงกว้างหยุดดำเนินการแล้ว
• แรงงานที่ได้รับการปล่อยตัวต้องเผชิญการกักตัวเป็นเวลานาน ความล่าช้าในการส่งกลับประเทศ และความกลัวว่าจะถูกส่งกลับไปทำงานหลอกลวง
• หลักฐานที่กู้คืนจากชุนดาพาร์กช่วยสนับสนุนการสอบสวนผู้จัดการเครือข่ายชาวจีนสองคนที่ถูกกล่าวหา
• หน่วยงานของสหประชาชาติเรียกร้องให้สกัดกั้นธุรกรรมการเงิน เพิ่มความร่วมมือระหว่างประเทศ และคุ้มครองเหยื่อค้ามนุษย์ที่ถูกบังคับให้ก่ออาชญากรรมไม่ให้ถูกลงโทษ