ชายสูงอายุเก็บอาหารเหลือจากศูนย์อาหารในสิงคโปร์ จุดประเด็นความปลอดภัยด้านอาหาร

อาหารที่เก็บจากโต๊ะอาจแฝงความเสี่ยง

ที่ศูนย์อาหาร Our Tampines Hub มีชายคนหนึ่งซึ่งคาดว่าอายุ 60 หรือ 70 ปี เก็บอาหารที่ลูกค้ากินเหลือจากโต๊ะทุกวัน แล้วบรรจุกลับบ้าน เขาบอกชาวบ้านคนหนึ่งว่าอยากลดการทิ้งอาหารและจะนำไปกินเป็นมื้อเย็น

พนักงานทำความสะอาดเล่าว่าพบพฤติกรรมคล้ายกันที่ศูนย์อาหาร People's Park ในย่านไชนาทาวน์ โดยมีชายสูงอายุสองหรือสามคนคอยเก็บอาหารจากโต๊ะและจุดคืนถาดเป็นประจำ รายงานก่อนหน้านี้ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2022 ระบุว่ามีผู้สูงอายุอย่างน้อยเจ็ดคนเก็บหรือกินอาหารเหลือที่นั่นเป็นประจำ

เรื่องราวเหล่านี้สะท้อนข้อกังวลสองประการ ได้แก่ เหตุใดผู้คนจึงกินอาหารที่คนแปลกหน้าทิ้งไว้ และจะดูแลสุขภาพของพวกเขาอย่างไรโดยไม่มองข้ามสถานการณ์เฉพาะของแต่ละคน หวัง ชายวัย 84 ปีจากปาซีร์ริส กล่าวว่าเขามีกำลังซื้ออาหาร แต่ไม่ชอบเห็นอาหารถูกทิ้ง ส่วนชายคนอื่น ๆ ไม่ได้อธิบายเหตุผลของตน

สำนักงานอาหารสิงคโปร์ (SFA) ระบุในคำแนะนำด้านความปลอดภัยอาหารว่าแบคทีเรียเติบโตเร็วที่สุดในช่วงอุณหภูมิ 5°C ถึง 60°C โดยแนะนำให้เก็บอาหารปรุงสุกที่ร้อนให้มีอุณหภูมิสูงกว่า 60°C จนกว่าจะเสิร์ฟ และเก็บอาหารแช่เย็นที่อุณหภูมิ 4°C หรือต่ำกว่า

อาหารที่วางทิ้งไว้บนโต๊ะในศูนย์อาหารมักอยู่นอกสภาพควบคุมดังกล่าว ผู้ที่เก็บไปอาจไม่รู้ว่าอาหารปรุงเมื่อใด วางทิ้งไว้นานแค่ไหน หรือเกิดอะไรขึ้นกับอาหารระหว่างที่ลูกค้าคนก่อนกำลังกิน

กิจวัตรประจำวันที่แทมปิเนส

ชาวบ้านที่ Our Tampines Hub เล่าว่าเห็นชายสูงอายุคนดังกล่าวบรรจุอาหารที่กินไม่หมดจากโต๊ะทุกวัน พนักงานศูนย์อาหารบางคนก็สังเกตเห็นเขาเก็บอาหาร แต่หลีกเลี่ยงการเข้าไปห้ามเพราะต้องการป้องกันไม่ให้เกิดความขัดแย้ง

พนักงานทำความสะอาดเล่าถึงชายสูงอายุอีกคนที่ทำเช่นนี้ทุกวันมาเป็นเวลาสี่ถึงห้าปี เธอบอกด้วยว่าเขาซื้อเครื่องดื่มที่ศูนย์อาหารเช่นกัน ระยะเวลาดังกล่าวบ่งชี้ว่าเป็นกิจวัตรที่ทำมานานสำหรับบุคคลนั้น แต่เรื่องราวไม่ได้ระบุว่าเริ่มตั้งแต่เมื่อใดหรืออธิบายสถานการณ์ของเขา

การนำอาหารกลับบ้านไปกินมื้อเย็นทำให้มีช่วงเวลาระหว่างเก็บกับกินเพิ่มขึ้นอีก ชายคนดังกล่าวไม่ได้บอกว่าเขาขนส่ง เก็บรักษา หรืออุ่นอาหารอย่างไร ขั้นตอนเหล่านี้สำคัญ เพราะแบคทีเรียเพิ่มจำนวนได้ขณะที่อาหารปรุงสุกยังอุ่น แทนที่จะร้อนหรือแช่เย็นอย่างเหมาะสม

ความลังเลของพนักงานที่จะเข้าไปพูดคุยยังสะท้อนปัญหาในทางปฏิบัติ พนักงานทำความสะอาดและพนักงานร้านอาจเห็นคนเดิมซ้ำ ๆ แต่การถามเรื่องอาหารหรือเงินโดยที่อีกฝ่ายไม่ได้เปิดประเด็น อาจทำให้เกิดสถานการณ์อึดอัดได้

หวังบอกว่าเก็บอาหารเพราะไม่อยากให้สิ้นเปลือง ไม่ใช่เพราะขัดสน

ที่ไชนาทาวน์ หวังอธิบายเหตุผลของพฤติกรรมตนเองอย่างตรงไปตรงมา ชายวัย 84 ปีรายนี้บอกว่าเขาอาศัยอยู่ที่ปาซีร์ริส มีครอบครัวและลูก ๆ และเริ่มมาไชนาทาวน์เมื่อไม่กี่เดือนก่อนให้สัมภาษณ์ เพราะชอบบรรยากาศที่คึกคัก เขากลับบ้านในช่วงเย็น

หวังบอกว่าเขามีกำลังซื้ออาหาร สิ่งที่ทำให้เขาไม่สบายใจคือการเห็นลูกค้าทิ้งอาหารไว้เป็นจำนวนมาก ทั้งปลาและอาหารในจานที่ดูเหมือนแทบไม่ได้แตะ

หวัง ลูกค้าสูงอายุที่ยอมรับว่ากินอาหารเหลือของผู้อื่น อธิบายเหตุผลของเขาว่า

อาหารยังอุ่นอยู่" เขากล่าว "ทิ้งไปก็น่าเสียดาย นั่นจึงเป็นเหตุผลที่ผมกิน

การที่อาหารยังอุ่นช่วยอธิบายได้ว่าเหตุใดเขาจึงมองว่าอาหารนั้นยังกินได้ อย่างไรก็ตาม คำแนะนำของ SFA ระบุอุณหภูมิที่ชัดเจนสำหรับการเก็บอาหารปรุงสุกให้ร้อน คือสูงกว่า 60°C อาหารที่สัมผัสแล้วรู้สึกอุ่นอาจอยู่ในช่วงอุณหภูมิที่แบคทีเรียเติบโตอย่างรวดเร็ว

หวังยังบอกด้วยว่าโดยทั่วไปคนที่เขาเห็นกินอาหารเหลือมักอยู่เงียบ ๆ ตามลำพัง เรื่องราวของเขาอธิบายการตัดสินใจของตนเอง ส่วนเหตุผลที่คนอื่นเก็บอาหารต้องให้แต่ละคนเป็นผู้บอก

การไปเยือนต่างช่วงเวลาเผยให้เห็นกิจวัตรที่หลากหลาย

ตู้ พ่อค้าอายุ 52 ปี ซึ่งเปิดร้านในย่าน People's Park มานานกว่า 10 ปี เล่าว่ามีคนประมาณสามคนมากินอาหารเหลือทุกวัน ขณะที่รายงานอีกฉบับระบุว่ามีผู้สูงอายุสามถึงสี่คน ตู้บอกว่าบางคนมาราว 20.00 หรือ 21.00 น. ส่วนอาฉวน พนักงานทำความสะอาด เล่าว่ามีคนมาเป็นประจำตั้งแต่ราว 10.00 น. และพนักงานคนอื่น ๆ กล่าวถึงช่วงพักกลางวัน

หม่า ผู้ช่วยร้านค้าอายุ 50 ปี บอกว่าเธอเคยเห็นชายคนหนึ่งเริ่มกินอาหารที่เหลือแทบจะทันทีหลังลูกค้าลุกไป ตู้กล่าวว่าบางครั้งลูกค้าก็ตอบสนองด้วยการซื้ออาหารให้คนที่เก็บอาหารเหลือ

รายงานเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2022 กล่าวถึงคนกลุ่มใหญ่กว่า โดยมีผู้เก็บอาหารเป็นประจำอย่างน้อยเจ็ดคน รวมถึงชายคนหนึ่งที่เก็บอาหารในตอนเช้า และชายสูงอายุอีกสี่คนที่พบว่าทำเช่นนั้นในช่วงบ่ายและเย็น บางคนกินที่ศูนย์อาหาร ส่วนคนหนึ่งนำกล่องหรือถุงมาใส่อาหารกลับไป

ข้อสังเกตเหล่านี้เป็นการบรรยายถึงคนที่พบในช่วงเวลาหนึ่ง ๆ ไม่ใช่การนับจำนวนอย่างต่อเนื่อง และยังแสดงให้เห็นว่าแนวทางเดียวอาจไม่เหมาะกับทุกคน บางคนเก็บอาหารไว้กินภายหลัง ขณะที่บางคนไปนั่งที่โต๊ะซึ่งยังไม่ได้เก็บกวาดและกินทันที

สิ่งที่ข้อสังเกตตามวันที่แสดงให้เห็น

ลำดับเหตุการณ์ที่ชัดเจนที่สุดมาจากการลงพื้นที่ในเดือนตุลาคม 2022 และรายงานต่อมาว่ากระทรวงการพัฒนาสังคมและครอบครัวดำเนินการอย่างไร ข้อสังเกตที่แทมปิเนสและการสัมภาษณ์หวังไม่ได้ระบุปี จึงอยู่นอกลำดับเหตุการณ์ที่มีวันที่กำกับนี้

• 21 ตุลาคม 2022: ราว 10.00 น. มีผู้พบชายคนหนึ่งกินอาหารจากจานบริเวณจุดคืนถาด ก่อนจะไปพบก๋วยเตี๋ยวที่เหลืออยู่บนโต๊ะ และราว 13.00 น. พบผู้เก็บอาหารเป็นประจำอีกคนกำลังหาอาหาร
• 22 ตุลาคม 2022: ชายวัย 68 ปีที่ระบุชื่อว่า ฮ่อง กินก๋วยเตี๋ยวที่เหลือโดยใช้ช้อนส้อมของลูกค้าคนก่อน พร้อมดื่มเบียร์
• 28 ตุลาคม 2022: พบชายอีกคนหนึ่งซึ่งพนักงานทำความสะอาดจำได้ว่าเก็บอาหารเหลือเป็นประจำ กำลังซื้อเบียร์สามขวด
• 3 พฤศจิกายน 2022: รายงานเหตุการณ์ระบุว่ากระทรวงฯ กำลังทำงานร่วมกับอาสาสมัครในชุมชนและผู้ประกอบการร้านอาหาร เพื่อระบุตัวผู้สูงอายุและให้ความช่วยเหลือตามความจำเป็น

จาง ผู้ช่วยร้านเครื่องดื่ม บอกว่านายฮ่องซื้อเบียร์จากร้านของเขา อาฉวน พนักงานทำความสะอาด ก็กล่าวถึงการเห็นชายคนหนึ่งที่กินอาหารเหลือซื้อเครื่องดื่มเช่นกัน ส่วนหวังบอกอย่างชัดเจนว่าเขามีเงินซื้ออาหาร

สถานะทางการเงินซับซ้อนกว่าการพิจารณาจากการซื้อของเพียงครั้งเดียว สำหรับเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ ขั้นตอนที่เป็นประโยชน์ต่อไปคือสอบถามว่าบุคคลนั้นเข้าถึงอาหารมื้อหลักได้หรือไม่ มีสภาพความเป็นอยู่อย่างไร และยินดีรับความช่วยเหลือหรือไม่ นายฮ่องปฏิเสธที่จะอธิบายว่าทำไมจึงกินอาหารเหลือ

เหตุใดเวลาและอุณหภูมิจึงสำคัญ

แพทย์ที่ให้ความเห็นเกี่ยวกับพฤติกรรมในศูนย์อาหารเตือนว่า การกินอาหารที่คนแปลกหน้าทิ้งไว้อาจเพิ่มความเสี่ยงต่ออาหารเป็นพิษและโรคติดเชื้อ แพทย์กล่าวว่าอาหารปรุงสุกที่วางทิ้งไว้นานกว่าสองชั่วโมงอาจเสีย และความเสี่ยงต่อสุขภาพจะสูงขึ้นสำหรับผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

คำแนะนำของ SFA อธิบายกระบวนการเบื้องหลังเรื่องนี้ แบคทีเรียเพิ่มจำนวนได้รวดเร็วในช่วง 5°C ถึง 60°C ซึ่งเป็นช่วงอุณหภูมิอันตรายสำหรับอาหาร การเก็บอาหารให้ร้อนหรือเย็นเพียงพอจะช่วยชะลอกระบวนการดังกล่าว การวางอาหารปรุงสุกไว้ในอุณหภูมิแวดล้อมทั่วไปเปิดโอกาสให้แบคทีเรียเติบโตมากขึ้น

เวลาที่เก็บอาหารเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการพิจารณา ผู้ที่หยิบก๋วยเตี๋ยวไปทันทีหลังลูกค้าลุกออกจากโต๊ะก็อาจไม่รู้ว่าก๋วยเตี๋ยววางอยู่บนโต๊ะมานานเท่าใดแล้วก่อนหน้านั้น การบรรจุอาหารกลับไปกินมื้อเย็นยิ่งทำให้ช่วงเวลายาวนานขึ้น

การจัดการอาหารยังเป็นอีกช่องทางหนึ่งที่ทำให้เกิดการปนเปื้อน ช้อนส้อมที่ใช้แล้ว มือ และการสัมผัสจากลูกค้าสามารถแพร่เชื้อได้ SFA แนะนำให้แบ่งอาหารปรุงสุกที่เก็บไว้ใส่จานสะอาด เพื่อป้องกันอาหารส่วนที่เหลือจากการปนเปื้อน

SFA แนะนำให้อุ่นอาหารปรุงสุกที่เก็บไว้ให้มีอุณหภูมิอย่างน้อย 75°C เป็นเวลาอย่างน้อยสองนาที และอุ่นซ้ำไม่เกินหนึ่งครั้ง คำแนะนำด้านการเก็บรักษายังระบุให้ใช้ภาชนะสะอาดที่มีฝาปิด และแช่เย็นหรือแช่แข็งหลังอาหารปรุงสุกเย็นลง ผู้ที่เก็บอาหารจากจานที่ถูกทิ้งมักไม่มีข้อมูลย้อนหลังมากพอจะทราบว่าอาหารถูกจัดการมาอย่างไร

ผู้สนับสนุนการแบ่งปันอาหารเตือนให้ระมัดระวัง

แดเนียล เตย์ ผู้ร่วมก่อตั้ง Freegan In Singapore เตือนไม่ให้กินอาหารที่คนแปลกหน้าทิ้งไว้ แนวทางฟรีแกนรวมถึงการรับอาหารและสิ่งของอื่น ๆ ที่ผู้อื่นไม่ต้องการโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เพื่อมุ่งลดขยะ

เตย์กล่าวว่าความไม่แน่ใจว่าอาหารวางทิ้งไว้นานเพียงใดเป็นเหตุผลหนึ่งที่เขาไม่สนับสนุนให้เก็บอาหารเหลือ:

"ผมไม่สนับสนุน [การกินอาหารเหลือ] เพราะเราไม่รู้ว่าอาหารวางทิ้งไว้นานแค่ไหนก่อนจะกิน" เตย์กล่าว

เตย์ยังเตือนถึงการปนเปื้อนจากสัตว์รบกวนหรือจากลูกค้าคนก่อน รวมถึงกรณีที่คนนั้นป่วย ความกังวลของเขาครอบคลุมทั้งเวลาที่อาหารถูกทิ้งไว้โดยไม่มีคนดูแลและการสัมผัสกับผู้อื่นก่อนหน้านั้น

เขาเสนอให้พูดคุยกับลูกค้าขณะที่ยังนั่งอยู่ที่โต๊ะ และสอบถามเรื่องอาหารที่กินไม่หมด แทนการไปเก็บหลังจากลูกค้าออกไปแล้ว เขากล่าวว่าการพูดคุยเช่นนั้นอาจทำให้ลูกค้าตระหนักถึงอาหารที่ตนทิ้งไปมากขึ้นด้วย

คำแนะนำของ SFA เรื่องการจัดการและอุณหภูมิยังใช้ได้กับอาหารทุกชนิดที่นำมาแบ่งปัน สำหรับลูกค้าที่ต้องการลดขยะ คำแนะนำของหน่วยงานที่ให้ซื้อเฉพาะปริมาณที่กินไหวเป็นจุดเริ่มต้นที่ง่ายกว่า นั่นคือหลีกเลี่ยงการสั่งมากกว่าที่คาดว่าจะกินหมด

การช่วยเหลือเริ่มจากทำความเข้าใจแต่ละคน

ตามคำชี้แจงที่รายงานในเดือนพฤศจิกายน 2022 กระทรวงการพัฒนาสังคมและครอบครัวกล่าวว่ากำลังทำงานร่วมกับอาสาสมัครในชุมชนและผู้ประกอบการร้านอาหาร เพื่อระบุตัวผู้สูงอายุที่เกี่ยวข้อง โดยจะให้ความช่วยเหลือทางการเงินหรือสนับสนุนอาหารหากจำเป็น

ขณะนั้นกระทรวงฯ แนะนำให้ประชาชนโทร. 1800-222-0000 ติดต่อศูนย์บริการสังคมครอบครัว (Family Service Centres) หรือสำนักงานบริการสังคม (Social Service Offices) หรือใช้ฟีเจอร์ Help Neighbour ในแอป OneService เพื่อเชื่อมโยงผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือกับบริการที่เกี่ยวข้อง ช่องทางเหล่านี้เป็นข้อมูลติดต่อที่ให้ไว้ในคำชี้แจงเมื่อปี 2022

ไม่มีการแจ้งผลการประเมินบุคคลเหล่านั้น หรือกำหนดเวลาที่จะมีการรายงานความคืบหน้าเพิ่มเติม เรื่องราวที่แทมปิเนสก็ไม่ได้ให้รายละเอียดว่าหน่วยงานบริการสังคมได้เข้าไปพูดคุยกับชายที่เก็บอาหารหรือไม่

คำอธิบายของหวัง ข้อสังเกตของพนักงาน และคำชี้แจงของกระทรวงฯ ชี้ให้เห็นแนวทางปฏิบัติที่เป็นไปได้ ได้แก่ ทำความเข้าใจเหตุผลที่แต่ละคนเก็บอาหาร เสนอความช่วยเหลือเมื่อจำเป็น และจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพโดยตรง การลดขยะและดูแลให้ผู้สูงอายุเข้าถึงอาหารที่จัดการอย่างปลอดภัยสามารถดำเนินควบคู่กันได้

ประเด็นสำคัญ

• พบชายสูงอายุเก็บหรือกินอาหารเหลือจากลูกค้าที่ Our Tampines Hub และศูนย์อาหาร People's Park
• หวัง วัย 84 ปี กล่าวว่าเขามีกำลังซื้ออาหาร และกินอาหารเหลือเพราะไม่ชอบการทิ้งอาหาร
• รายงานเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2022 กล่าวถึงผู้เก็บอาหารเป็นประจำอย่างน้อยเจ็ดคนที่ People's Park และความพยายามของกระทรวงฯ ในการระบุตัวและให้ความช่วยเหลือ
• SFA ระบุว่าแบคทีเรียเติบโตเร็วที่สุดในช่วง 5°C ถึง 60°C และแนะนำให้เก็บอาหารปรุงสุกที่ร้อนให้มีอุณหภูมิสูงกว่า 60°C จนกว่าจะเสิร์ฟ
• อาหารที่วางทิ้งไว้บนโต๊ะมีความไม่แน่นอนทั้งเรื่องระยะเวลาเก็บ การจัดการ และการปนเปื้อน โดยเฉพาะเมื่อนำกลับบ้านไปกินภายหลัง