กฎใหม่ปรับรูปแบบการใช้จ่ายในโครงการอาหารฟรี
สำนักงานโภชนาการแห่งชาติของอินโดนีเซียระบุว่า ได้ส่งเงินงบประมาณราว 44 ล้านล้านรูเปียห์ (2.4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) จากโครงการอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการฟรีคืนคลังหลวงแล้ว หลังปรับวิธีจ่ายเงินให้ครัวและเรียกคืนเงินที่พักไว้ในบัญชีของครัวที่ยังไม่เปิดดำเนินการ ซูดาร์โยโน หัวหน้าสำนักงาน เปิดเผยตัวเลขดังกล่าวระหว่างเยือนจังหวัดจัมบีเมื่อวันที่ 20 พ.ย. 2026 โดยระบุว่าการปฏิรูปนี้เป็นส่วนหนึ่งของการปรับโฉมโครงการ MBG 2.0
สารบัญ
การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวส่งผลต่อหน่วยบริการด้านโภชนาการหลายพันแห่ง หรือที่เรียกว่า SPPG ซึ่งเป็นผู้จัดเตรียมและแจกจ่ายอาหาร ครัวที่เคยได้รับเงินคงที่วันละ 6 ล้านรูเปียห์ ไม่ว่าจะจัดส่งถาดอาหารกี่ถาด ปัจจุบันจะได้รับเงินถาดละ 2,000 รูเปียห์ ส่วนเงินจูงใจอีกองค์ประกอบหนึ่ง ซึ่งก่อนหน้านี้สูงกว่า 3,000 รูเปียห์ ถูกกำหนดเพดานไว้ที่ 3,000 รูเปียห์
ซูดาร์โยโนกล่าวว่า กฎเงินจูงใจใหม่คาดว่าจะช่วยประหยัดงบประมาณได้ราว 5.5 ล้านล้านรูเปียห์ภายในสิ้นภาคการศึกษาในเดือนธันวาคม 2026 สำนักงานยังเรียกคืนเงินราว 480,000 ล้านรูเปียห์จากบัญชีของครัวที่ยังไม่ได้เริ่มดำเนินงาน ตัวเลขเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามประหยัดและเรียกคืนเงินในภาพรวม ไม่ควรนำไปบวกกับยอด 44 ล้านล้านรูเปียห์ที่ประกาศไว้ ราวกับเป็นยอดแยกต่างหาก
รัฐบาลระบุว่า การปฏิรูปมีเป้าหมายเพื่อให้เงินผูกโยงกับการให้บริการอาหารจริง และทำให้ตรวจสอบการใช้จ่ายได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ยังกดดันให้ผู้ประกอบการครัวบันทึกหลักฐานการซื้อและชี้แจงกรณีใช้จ่ายรวดเร็วผิดปกติ ขณะที่ยังไม่มีคำตอบชัดเจนว่าจะกระทบยอดงบประมาณโครงการทั้งหมดที่มีการเผยแพร่ไว้หลายชุดอย่างไร
สำนักงานคำนวณยอด 44 ล้านล้านรูเปียห์อย่างไร?
ซุลกิฟลี ฮาซัน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอาหาร อธิบายว่า ตัวเลขประสิทธิภาพการใช้จ่าย 44 ล้านล้านรูเปียห์ประกอบด้วยการปรับงบประมาณของสำนักงานเอง เงินจูงใจสำหรับมูลนิธิ เงินดำเนินงานของครัว และการจัดการบัญชีเสมือนที่มีปัญหาหรืออาจซ้ำซ้อน โดยแจกแจงเป็นการปรับงบประมาณภายในราว 38 ล้านล้านรูเปียห์ เงินจูงใจสำหรับมูลนิธิ 2.5 ล้านล้านรูเปียห์ ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานของครัว 3 ล้านล้านรูเปียห์ และเงิน 500,000 ล้านรูเปียห์จากการจัดการบัญชีเสมือน
การแจกแจงดังกล่าวแสดงให้เห็นขนาดของความพยายามเพิ่มประสิทธิภาพที่ประกาศไว้ ขณะที่คำชี้แจงของซูดาร์โยโนอธิบายถึงมาตรการบางส่วนที่ครัวจะได้รับผลโดยตรง การจ่ายเงินรายวันในอัตราคงที่ทำให้ครัวได้รับเงินจูงใจเท่ากัน ไม่ว่าจะจัดส่งถาดอาหารมากหรือน้อย ส่วนอัตราใหม่จะผูกการจ่ายเงินกับจำนวนถาดที่แจกจ่าย เพดานเงินจูงใจอีกส่วนหนึ่งยังจำกัดจำนวนเงินที่สามารถเบิกได้ภายใต้องค์ประกอบดังกล่าวด้วย
ซูดาร์โยโนกล่าวว่า การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ควรทำให้พันธมิตร SPPG ขาดทุน ขณะที่รัฐบาลจะไม่รับประกันผลกำไรที่สูงผิดปกติ พันธมิตรที่ดำเนินงานครัวเป็นผู้ลงทุนสร้างสถานที่และจัดหาอุปกรณ์ ดังนั้นโครงการจึงเกี่ยวข้องกับการลงทุนของภาคเอกชนด้วย ในเดือนพฤษภาคม สำนักงานระบุว่าเงินทุนของ MBG รวมถึงเงินราว 166,500 ล้านรูเปียห์ต่อวันที่คืนให้พันธมิตรมูลนิธิ สำหรับการลงทุนในสถานที่และอุปกรณ์ของครัว
เงินที่ส่งคืนคลังหลวงมีจำนวนมาก แต่จำเป็นต้องพิจารณาควบคู่กับค่าใช้จ่ายต่อเนื่องของโครงการ ตัวเลขการเบิกจ่ายงบประมาณ MBG อีกชุดหนึ่งอยู่ที่ 139.77 ล้านล้านรูเปียห์ ณ วันที่ 16 ก.ย. คิดเป็น 63.89% ของวงเงินจัดสรรปี 2026 ที่ระบุไว้ 218.77 ล้านล้านรูเปียห์ ส่วนในเดือนตุลาคม มีรายงานการใช้จ่ายอยู่ที่ 173.2 ล้านล้านรูเปียห์ ตัวเลขเหล่านี้เป็นภาพ ณ ช่วงเวลาต่างกัน ขณะที่โครงการยังดำเนินงานและขยายตัวต่อเนื่อง
เหตุใดยอดงบประมาณที่เผยแพร่จึงแตกต่างกัน
ในเดือนพฤษภาคม โซนี ซอนจายา รองหัวหน้า BGN กล่าวถึงงบประมาณของสำนักงานในปี 2026 จำนวน 268 ล้านล้านรูเปียห์ ส่วนตัวเลข 218.77 ล้านล้านรูเปียห์ที่ประกาศในภายหลัง ระบุว่าเป็นวงเงินจัดสรรสำหรับโครงการ MBG ในปี 2026 ตัวเลขทั้งสองเป็นยอดรวมที่ระบุไว้คนละชุด และข้อมูลที่เผยแพร่พร้อมกันไม่ได้อธิบายว่างบประมาณของสำนักงานกับวงเงินจัดสรรสำหรับโครงการเกี่ยวข้องกันอย่างไร
แถลงการณ์ในเดือนพฤษภาคมยังระบุถึงการเปลี่ยนแปลงการจัดส่งอาหาร โดยมีเป้าหมายลดต้นทุนโดยไม่ลดมูลค่าที่ระบุไว้ของอาหารแต่ละมื้อ การแจกจ่ายถูกปรับจากสัปดาห์ละ 6 วันเหลือ 5 วัน โดยงดจัดอาหารในวันหยุดและระหว่างกิจกรรมนอกโรงเรียน มูลค่าอาหารตามตัวเลขที่ระบุยังคงอยู่ที่ 10,000 รูเปียห์ต่อหนึ่งมื้อในเกาะชวาและพื้นที่ใกล้เคียง พร้อมปรับตามต้นทุนอาหารหลักในพื้นที่ด้อยโอกาส พื้นที่ชายขอบ และพื้นที่ห่างไกลที่สุด ซึ่งเรียกรวมว่าเขต 3T
โซนีกล่าวว่าได้ยกเลิกชุดอาหารสำหรับวันหยุดด้วย โดยระบุว่าโครงการจะจัดอาหารให้นักเรียนระหว่างอยู่ที่โรงเรียน ไม่ใช่ในช่วงวันหยุดหรือระหว่างกิจกรรมนอกโรงเรียน แถลงการณ์ของ BGN ในเดือนพฤษภาคมระบุว่าค่าใช้จ่ายดำเนินงาน MBG อยู่ที่ราว 942,000 ล้านรูเปียห์ต่อวัน รวมถึงเงิน 128,900 ล้านรูเปียห์สำหรับค่าตอบแทนอาสาสมัครและคนทำงานราว 1.28 ล้านคน และเงิน 58,700 ล้านรูเปียห์สำหรับค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน
สำนักงานระบุว่า เงินส่วนใหญ่ของการใช้จ่ายรายวันสนับสนุนห่วงโซ่อุปทานอาหาร ซึ่งรวมถึงข้าว ปลา ไก่ ไข่ ผัก และผลไม้ที่จัดหาโดยผู้ค้า สหกรณ์ ธุรกิจขนาดเล็ก และกิจการในหมู่บ้าน นั่นหมายความว่าการลดการสูญเปล่าหรือจัดการบัญชีที่ไม่มีการใช้งานอาจมีความสำคัญต่อการคลังสาธารณะ ขณะที่การให้บริการอาหารอย่างต่อเนื่องก็สร้างความต้องการสินค้าในท้องถิ่นอย่างสม่ำเสมอ
ใครเป็นผู้ได้รับอาหาร?
ณ วันที่ 31 ส.ค. โครงการครอบคลุมประชาชน 56.99 ล้านคน หรือ 76.45% ของเป้าหมาย 74.56 ล้านคน ตามตัวเลขที่ซูดาร์โยโนนำเสนอต่อคณะกรรมาธิการชุดที่ 9 ของสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 17 ก.ย. มีการระบุว่าจำนวนผู้ได้รับประโยชน์ดังกล่าวเป็นตัวเลขชั่วคราว ระหว่างที่เจ้าหน้าที่ตรวจสอบรายชื่อผู้รับและนำโรงเรียนหรือหน่วยรับอาหารอื่น ๆ ที่ไม่เข้าเกณฑ์โครงการแล้วออกจากบัญชี
การใช้จ่ายสำหรับเด็กนักเรียนคิดเป็น 125.45 ล้านล้านรูเปียห์ จากยอดใช้จ่าย 139.77 ล้านล้านรูเปียห์ที่รายงานจนถึงวันที่ 16 ก.ย. ขณะที่หญิงตั้งครรภ์ มารดาที่ให้นมบุตร และเด็กเล็ก คิดเป็น 14.32 ล้านล้านรูเปียห์ ส่วนของเด็กนักเรียนคิดเป็นราว 90% ของยอดทั้งหมด โดยคำนวณจาก 125.45 ล้านล้านรูเปียห์หารด้วย 139.77 ล้านล้านรูเปียห์
ยอดใช้จ่ายที่แจกแจงไว้ประกอบด้วย 55.13 ล้านล้านรูเปียห์สำหรับนักเรียนประถมศึกษา 25.34 ล้านล้านรูเปียห์สำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น 21.64 ล้านล้านรูเปียห์สำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายและสายอาชีพ และ 14.65 ล้านล้านรูเปียห์สำหรับการศึกษาปฐมวัย นอกจากนี้ยังมีการบันทึกการใช้จ่ายสำหรับเด็กเล็ก นักเรียนศาสนา มารดาที่ให้นมบุตร และหญิงตั้งครรภ์ ตัวเลขเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าอาหารสำหรับนักเรียนคิดเป็นสัดส่วนใหญ่ที่สุดของการใช้จ่ายที่รายงาน ขณะเดียวกันโครงการยังให้บริการครอบครัวที่มีเด็กเล็กและมารดาด้วย
จำนวนครัวที่ดำเนินงานในรายงานช่วงหลังต่ำกว่าตัวเลข ณ เดือนพฤษภาคม ในเดือนพฤษภาคม BGN ระบุว่ามีครัวเปิดดำเนินงาน 27,757 แห่ง ให้บริการประชาชน 62.5 ล้านคน ส่วนข้อมูลสถานะชั่วคราวในเวลาต่อมาระบุว่ามี SPPG ที่เปิดดำเนินงาน 26,885 แห่ง ให้บริการผู้ได้รับประโยชน์ 58,374,945 คน ตัวเลขเหล่านี้เผยแพร่ต่างเวลากันและใช้คำอธิบายสถานะโครงการต่างกัน ขณะที่สำนักงานกำลังตรวจสอบการดำเนินงานของครัวและข้อมูลผู้รับอาหาร
รายงานรายวันช่วยให้ BGN ตรวจสอบการใช้จ่าย
ครัวทุกแห่งต้องส่งรายงานการใช้เงินประจำวัน หรือที่เรียกตามอักษรย่อภาษาอินโดนีเซียว่า LPDH รายงานนี้มีจุดประสงค์เพื่อระบุว่าใช้จ่ายเงินไปเท่าไร ซื้ออะไร ซื้อจากที่ใด และจ่ายเงินจำนวนเท่าไร BGN สามารถใช้รายละเอียดเหล่านี้เปรียบเทียบการใช้จ่ายกับความต้องการในการดำเนินงานที่คาดไว้ของครัว
ซูดาร์โยโนยกตัวอย่างง่าย ๆ ว่า หากครัวใช้เงินที่ควรครอบคลุม 10 วันหมดภายในเวลาเพียง 7 วัน สำนักงานจะตรวจสอบเหตุผล การตรวจสอบเบื้องต้นอาจช่วยให้พบรูปแบบการซื้อที่ผิดปกติหรือเหตุผลอื่นที่ต้องชี้แจง ซุลกิฟลี ฮาซันกล่าวว่า SPPG ที่ไม่ส่งรายงานประจำวันอาจถูกระงับการจ่ายเงินงวดถัดไป
สำหรับครัว การรายงานจึงเป็นเงื่อนไขในการให้เงินทุนไหลต่อเนื่อง ไม่ใช่งานเอกสารที่ค่อยจัดทำภายหลัง ระบบนี้ยังขึ้นอยู่กับความถูกต้องของบันทึกจากผู้ดำเนินงาน และการที่ BGN มีเจ้าหน้าที่และขั้นตอนเพียงพอสำหรับติดตามกรณีที่การใช้จ่ายไม่เป็นไปตามที่คาด
ซูดาร์โยโนกล่าวว่า การปฏิรูปคำนึงถึงข้อเสนอแนะจากสำนักงานตรวจเงินแผ่นดินของอินโดนีเซีย หน่วยงานกำกับดูแลการเงินและการพัฒนา คณะกรรมการปราบปรามการทุจริต สำนักงานอัยการสูงสุด และสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เขายอมรับว่าการกำกับดูแลโครงการยังไม่เป็นระบบเรียบร้อยเต็มที่ พร้อมระบุว่ากำลังปรับปรุงให้ดีขึ้น
การกำหนดกลุ่มเป้าหมายและการกำกับดูแลครัวกำลังเปลี่ยนแปลงเช่นกัน
BGN ระบุว่า MBG 2.0 ครอบคลุมการทบทวนว่าใครมีสิทธิได้รับอาหาร ไม่ใช่เพียงวิธีที่ครัวใช้จ่ายเงิน สำนักงานมีแผนปรับปรุงข้อมูลผู้รับประโยชน์และนำรายชื่อที่ไม่มีอยู่จริงออก พร้อมคำนึงถึงสภาพเศรษฐกิจของสถานศึกษา โดยระบุว่าการขยายโครงการควรให้ความสำคัญกับพื้นที่ 3T พื้นที่ที่มีอัตราเด็กเตี้ยแคระแกร็นสูง และหญิงตั้งครรภ์ มารดาที่ให้นมบุตร และเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ซึ่งมักเรียกรวมย่อ ๆ ว่า 3B
การอนุมัติครัวชั่วคราวในระยะต่อไปคาดว่าจะใช้ข้อมูลการศึกษาที่ปรับปรุงแล้วเพื่อตรวจสอบนักเรียนผู้ได้รับประโยชน์ อีกระยะหนึ่งมีเป้าหมายยืนยันผู้รับประโยชน์กลุ่ม 3B โดยใช้ข้อมูลที่ผ่านการตรวจสอบและระบุชื่อกับที่อยู่ของแต่ละคน การตรวจสอบเหล่านี้มีจุดประสงค์เพื่อช่วยให้รัฐบาลจัดส่งอาหารแก่ผู้มีสิทธิและระบุพื้นที่ที่ยังขาดบริการ
สำหรับพื้นที่ 3T และกลุ่มพื้นที่เมือง BGN เปิดใช้งาน SPPG ไปแล้ว 2,413 แห่งในสามระยะ แต่มีเพียง 31 แห่งที่ระบุว่าพร้อมดำเนินงาน ส่วนที่เหลือยังต้องปรับปรุงสถานที่และอุปกรณ์ รัฐบาลวางแผนเปิดหน่วยที่พร้อมแล้วในสัปดาห์ที่สองของเดือนธันวาคม 2026
สำนักงานยังเตรียมระบบจัดซื้อแบบดิจิทัลสำหรับครัวร่วมกับกระทรวงประถมศึกษาและมัธยมศึกษา โดยตั้งเป้าเริ่มใช้ทั่วประเทศในเดือนมกราคม 2027 ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความพร้อมของระบบและผลการทดลองใช้ มาตรการอื่นที่อยู่ระหว่างหารือ ได้แก่ การตรวจสอบในพื้นที่ กล้องวงจรปิดที่เชื่อมโยงกับเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ และการจัดอาหารแบบบุฟเฟต์ในโรงเรียน แผนเหล่านี้มีเป้าหมายเพื่อเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบการดำเนินงานของครัวและความปลอดภัยด้านอาหาร โดยรายละเอียดการเริ่มใช้และการตรวจสอบยังอยู่ระหว่างการจัดทำ
วันสำคัญของการปฏิรูป
พฤษภาคม 2026: BGN ระบุตารางจัดอาหารให้นักเรียนห้าวันต่อสัปดาห์ และเปิดเผยตัวเลขค่าใช้จ่ายดำเนินงานรายวันกับจำนวนครัวที่เปิดดำเนินงาน
31 ส.ค. 2026: จำนวนผู้ได้รับประโยชน์อยู่ที่ 56.99 ล้านคน เทียบกับเป้าหมาย 74.56 ล้านคน
16 และ 17 ก.ย. 2026: ยอดใช้จ่ายที่รายงานอยู่ที่ 139.77 ล้านล้านรูเปียห์ และซูดาร์โยโนนำเสนอตัวเลขโครงการต่อฝ่ายนิติบัญญัติในวันถัดมา
ตุลาคม 2026: มีการระบุยอดใช้จ่าย MBG อยู่ที่ 173.2 ล้านล้านรูเปียห์
20 พ.ย. 2026: ซูดาร์โยโนประกาศการส่งเงิน 44 ล้านล้านรูเปียห์คืนคลังหลวงที่จังหวัดจัมบี
ธันวาคม 2026 และมกราคม 2027: รัฐบาลวางแผนเปิด SPPG ที่พร้อมดำเนินงานในสัปดาห์ที่สองของเดือนธันวาคม และตั้งเป้าเริ่มใช้ระบบจัดซื้อดิจิทัลทั่วประเทศในเดือนมกราคม
สิ่งที่ควรรู้
BGN ระบุว่า MBG 2.0 ส่งเงินราว 44 ล้านล้านรูเปียห์คืนคลังหลวง ผ่านการปรับงบประมาณและการควบคุมโครงการที่เข้มงวดขึ้น
เงินจูงใจครัวเปลี่ยนจากวันละ 6 ล้านรูเปียห์เป็นถาดละ 2,000 รูเปียห์ โดยเงินจูงใจอีกองค์ประกอบหนึ่งกำหนดเพดานไว้ที่ 3,000 รูเปียห์
BGN เรียกคืนเงินราว 480,000 ล้านรูเปียห์จากบัญชีของครัวที่ยังไม่เปิดดำเนินงาน และคาดว่าจะประหยัดเงินได้อีก 5.5 ล้านล้านรูเปียห์ภายในเดือนธันวาคม
ครัวต้องรายงานการใช้จ่ายทุกวัน โดยซุลกิฟลี ฮาซันกล่าวว่าอาจระงับการจ่ายเงิน หากครัวไม่ส่งรายงาน
โครงการให้บริการประชาชน 56.99 ล้านคน ณ วันที่ 31 ส.ค. ขณะที่เจ้าหน้าที่ยังคงทบทวนรายชื่อผู้รับอาหารและขยายบริการไปยังพื้นที่สำคัญ






