การค้าช่วยให้ดุลการชำระเงินกลับมาเกินดุล ขณะที่เงินทุนไหลเข้าอ่อนแรงลง
อินโดนีเซียมียอดเกินดุลการชำระเงิน 100 ล้านดอลลาร์ในไตรมาส 3 ปี 2026 พลิกจากยอดขาดดุล 900 ล้านดอลลาร์ในไตรมาส 2 การปรับตัวดีขึ้นเกิดขึ้นขณะที่ยอดขาดดุลบัญชีเดินสะพัดลดลงอย่างมาก ส่วนยอดเกินดุลจากธุรกรรมเงินทุนและการเงินลดลงจาก 11,900 ล้านดอลลาร์ เหลือ 2,100 ล้านดอลลาร์
สารบัญ
ตัวเลขที่ธนาคารอินโดนีเซียเปิดเผยเมื่อวันศุกร์ที่ 20 พฤศจิกายน แสดงให้เห็นแรงขับเคลื่อนสองด้านที่แตกต่างกัน รายการด้านการค้าและรายการอื่น ๆ ในบัญชีเดินสะพัดปรับตัวดีขึ้น โดยเฉพาะรายได้จากการส่งออกที่ไม่รวมน้ำมันและก๊าซซึ่งเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกัน กระแสเงินลงทุนจากต่างประเทศอ่อนแรงลง ท่ามกลางความไม่แน่นอนในตลาดการเงินโลกและการเมืองภายในประเทศ
บัญชีเดินสะพัดติดตามการเคลื่อนย้ายเงินระหว่างอินโดนีเซียกับประเทศอื่น ๆ ผ่านสินค้า บริการ รายได้ และเงินโอน ส่วนบัญชีการเงินบันทึกการลงทุนและกระแสเงินทางการเงินอื่น ๆ กล่าวอย่างง่าย ๆ คือ อินโดนีเซียมีรายรับจากธุรกรรมปัจจุบันมากกว่ารายจ่าย แต่เงินทุนจากต่างประเทศช่วยรองรับได้น้อยกว่าไตรมาสก่อน
ยอดเกินดุลนี้มีขนาดเล็กเมื่อเทียบกับความผันผวนของบัญชีต่าง ๆ ที่อยู่เบื้องหลัง ยอดขาดดุลบัญชีเดินสะพัดลดลง 10,600 ล้านดอลลาร์ จาก 12,600 ล้านดอลลาร์ หรือคิดเป็น 3.4% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศในไตรมาส 2 เหลือ 2,000 ล้านดอลลาร์ หรือ 0.5% ของ GDP ในไตรมาส 3 การปรับตัวดีขึ้นนี้ช่วยชดเชยยอดเกินดุลบัญชีการเงินที่ลดลงมาก
อะไรทำให้ยอดขาดดุลบัญชีเดินสะพัดลดลง?
การส่งออกและราคาสินค้าโภคภัณฑ์ของอินโดนีเซียที่สูงขึ้นช่วยเพิ่มยอดเกินดุลการค้าที่ไม่รวมน้ำมันและก๊าซ รายรับจากการขายที่เพิ่มขึ้นทำให้มีเงินไหลเข้าประเทศมากขึ้น การปรับตัวดีขึ้นนี้เกิดขึ้นพร้อมกับยอดขาดดุลการค้าน้ำมันและก๊าซที่ลดลง เนื่องจากการนำเข้าเชื้อเพลิงดังกล่าวลดลง
ภาคบริการและรายได้ก็มีส่วนช่วยเช่นกัน จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เพิ่มขึ้นทำให้ยอดขาดดุลภาคบริการลดลง ซึ่งรวมถึงค่าใช้จ่ายด้านการเดินทาง ยอดขาดดุลรายได้ปฐมภูมิลดลง เพราะการจ่ายผลตอบแทนให้นักลงทุนต่างชาติต่ำกว่าในไตรมาส 2 ส่วนรายได้ทุติยภูมิ ซึ่งรวมถึงการโอนเงินระหว่างผู้พำนักในประเทศกับผู้ที่อยู่ต่างประเทศ ยังคงเกินดุลในระดับใกล้เคียงเดิม
การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้มีความสำคัญ เพราะบัญชีเดินสะพัดครอบคลุมมากกว่าการส่งออกและนำเข้าสินค้า ประเทศหนึ่งอาจขายสินค้าไปต่างประเทศได้มากขึ้น แต่ยังขาดดุลหากมีค่าใช้จ่ายด้านบริการหรือรายได้จากการลงทุนสูงกว่ารายรับ ไตรมาส 3 ของอินโดนีเซียแสดงให้เห็นการปรับตัวดีขึ้นในองค์ประกอบหลายด้าน แม้บัญชียังคงขาดดุล
เหตุใดยอดเกินดุลบัญชีการเงินจึงลดลง?
ยอดเกินดุล 2,100 ล้านดอลลาร์จากธุรกรรมเงินทุนและการเงินได้รับแรงหนุนจากการลงทุนโดยตรงและการลงทุนอื่น ๆ การลงทุนโดยตรงยังคงเกินดุล โดยธนาคารอินโดนีเซียระบุว่าสะท้อนถึงความเชื่อมั่นของนักลงทุนที่ยังมีต่อแนวโน้มเศรษฐกิจและบรรยากาศการลงทุนของประเทศ
การลงทุนอื่น ๆ กลับมาเกินดุลเช่นกัน หลังขาดดุลในไตรมาส 2 ปัจจัยหนึ่งที่ช่วยหนุนคือการถอนเงินสดและเงินฝากที่ถือครองในต่างประเทศสุทธิของผู้พำนักในอินโดนีเซีย การเคลื่อนไหวดังกล่าวนำเงินกลับเข้าประเทศ แต่ไม่ได้แสดงถึงการลงทุนระยะยาวในลักษณะเดียวกับการสร้างโรงงานแห่งใหม่หรือการลงทุนทางธุรกิจอื่น ๆ
การลงทุนในหลักทรัพย์ ซึ่งรวมถึงการถือครองหุ้นและพันธบัตร ยังคงขาดดุล ธนาคารอินโดนีเซียชี้ว่าเงินทุนไหลเข้าพันธบัตรรัฐบาลในประเทศจากต่างชาติลดลง ขณะที่ความไม่แน่นอนในตลาดการเงินโลกเพิ่มสูงขึ้น ความแตกต่างนี้ช่วยอธิบายได้ว่าเหตุใดบัญชีการเงินจึงยังเป็นบวก แม้การลงทุนจากต่างประเทศประเภทสำคัญประเภทหนึ่งจะอ่อนแรงลง
การเปลี่ยนแปลงมีขนาดมาก โดยยอดเกินดุลบัญชีการเงินลดลงราว 9,800 ล้านดอลลาร์จากไตรมาสก่อน ตัวเลขไตรมาส 2 ที่ใช้เปรียบเทียบหลักอยู่ที่ 11,900 ล้านดอลลาร์ ขณะที่บางบัญชีปัดเศษเป็น 12,000 ล้านดอลลาร์ รายงานฉบับหนึ่งระบุยอดขาดดุลการชำระเงินในไตรมาส 2 ไว้ที่ 9 ล้านดอลลาร์ แทนที่จะเป็น 900 ล้านดอลลาร์ โดยตัวเลข 900 ล้านดอลลาร์เป็นตัวเลขเปรียบเทียบที่ใช้ในรายงานของธนาคารกลางซึ่งกล่าวถึงในที่นี้
ตัวเลขตลาดหุ้นสอดคล้องกับภาพรวมอย่างไร?
ข้อมูลการซื้อขายในสัปดาห์วันที่ 16-20 พฤศจิกายนแสดงให้เห็นว่านักลงทุนต่างชาติขายหุ้นอินโดนีเซียสุทธิ ยอดขายสุทธิสะสมของนักลงทุนต่างชาติในตลาดหลักทรัพย์อินโดนีเซียในปี 2026 อยู่ที่ 100.235 ล้านล้านรูเปียห์ รวมถึงยอดขายสุทธิ 947.41 พันล้านรูเปียห์เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน
ตลอดสัปดาห์ดังกล่าว ดัชนีราคาหุ้นรวมจาการ์ตา หรือ IHSG ลดลง 3.71% มาอยู่ที่ 5,146.326 มูลค่าตลาดของตลาดหลักทรัพย์ลดลง 3.56% มาอยู่ที่ 8,725 ล้านล้านรูเปียห์ จาก 9,047 ล้านล้านรูเปียห์ในสัปดาห์ก่อนหน้า มูลค่าการซื้อขายเฉลี่ยต่อวันลดลง 47.90% เหลือ 12.347 ล้านล้านรูเปียห์ แม้จำนวนธุรกรรมเฉลี่ยเพิ่มขึ้น 3.60% เป็น 1.39 ล้านรายการ
การขายหุ้นไม่ใช่สิ่งเดียวกับบัญชีการเงินทั้งหมด เพราะบัญชีนี้ยังรวมพันธบัตร การลงทุนโดยตรง และกระแสเงินอื่น ๆ อย่างไรก็ตาม แนวโน้มการขายหุ้นเกิดขึ้นควบคู่กับข้อมูลของธนาคารกลางที่ระบุว่าเงินทุนต่างชาติไหลเข้าพันธบัตรในประเทศลดลง แรงกดดันต่อตลาดเกิดขึ้นหลังจากการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในเดือนพฤศจิกายนเป็น 6% และการแทรกแซงตลาดรูเปียห์ก่อนหน้านี้ ขณะที่อินโดนีเซียเผชิญแรงกดดันทั้งต่อตลาดเงินตราและตลาดการเงิน
เงินทุนสำรองบอกอะไรเกี่ยวกับกันชนของประเทศ?
ทุนสำรองเงินตราต่างประเทศของอินโดนีเซียอยู่ที่ 146,300 ล้านดอลลาร์ ณ สิ้นเดือนกันยายน จำนวนดังกล่าวครอบคลุมการนำเข้าได้ 5.4 เดือน หรือครอบคลุมการนำเข้าบวกการชำระหนี้ต่างประเทศของรัฐบาลได้ 5.2 เดือน ทั้งสองมาตรวัดสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานสากลที่ใช้กันทั่วไป ซึ่งอยู่ที่ราวสามเดือนของการนำเข้า
ทุนสำรองเป็นแหล่งเงินตราต่างประเทศที่ประเทศสามารถนำมาใช้รองรับการชำระเงินในต่างประเทศและช่วยรักษาเสถียรภาพเมื่อตลาดผันผวน ตัวเลขนี้เป็นมาตรวัดระดับการคุ้มครองที่มีอยู่ ขณะที่ดุลการชำระเงินแสดงกระแสเงินที่ไหลเข้าและออกในช่วงเวลาหนึ่ง ดังนั้นยอดเกินดุลเพียงเล็กน้อยในไตรมาส 3 กับปริมาณทุนสำรองจึงสะท้อนคนละแง่มุมของสถานะภายนอกประเทศของอินโดนีเซีย
ธนาคารอินโดนีเซียระบุว่าคาดว่าดุลการชำระเงินจะยังได้รับแรงหนุนจนถึงสิ้นปี 2026 โดยคาดว่ายอดขาดดุลบัญชีเดินสะพัดจะอยู่ในระดับต่ำ จากแรงหนุนของอุปสงค์จากประเทศคู่ค้าและราคาสินค้าส่งออกสำคัญ นอกจากนี้ยังคาดว่าบัญชีการเงินจะยังเกินดุล โดยผลตอบแทนทางการเงินในประเทศและแนวโน้มเศรษฐกิจจะยังดึงดูดเงินทุนจากต่างประเทศ
ผู้อ่านควรจับตาอะไรต่อไป?
การคาดการณ์ของธนาคารกลางขึ้นอยู่กับเงื่อนไขสองประการที่ต้องเป็นไปในทิศทางที่เอื้อต่ออินโดนีเซีย ได้แก่ อุปสงค์ต่อสินค้าส่งออกและความสนใจลงทุนในสินทรัพย์ทางการเงินภายในประเทศที่ยังมีต่อเนื่อง หากราคาสินค้าโภคภัณฑ์ลดลงหรืออุปสงค์จากประเทศคู่ค้าอ่อนแรงลง รายได้จากการส่งออกก็อาจลดลง ความไม่แน่นอนในตลาดโลกที่ยังดำเนินต่อไปอาจจำกัดการลงทุนจากต่างประเทศ โดยเฉพาะในพันธบัตร
แรงกดดันเหล่านี้เชื่อมโยงผลการค้ากับเสถียรภาพทางการเงิน การส่งออกสินค้าที่แข็งแกร่งขึ้นช่วยนำเงินตราต่างประเทศเข้าประเทศ ขณะที่การตัดสินใจของนักลงทุนส่งผลต่อความต้องการสินทรัพย์ที่มีมูลค่าเป็นรูเปียห์และการไหลเวียนของเงินทุนข้ามพรมแดน ไตรมาส 3 แสดงให้เห็นว่าการค้าสามารถช่วยให้ดุลการชำระเงินของประเทศดีขึ้นได้ แม้กระแสเงินลงทุนในหลักทรัพย์จะเผชิญแรงกดดัน แต่ยอดเกินดุลโดยรวมที่มีเพียงเล็กน้อยทำให้มีพื้นที่รองรับไม่มาก หากแนวโน้มด้านใดด้านหนึ่งพลิกกลับ
ธนาคารอินโดนีเซียระบุว่าจะเสริมสร้างการประสานงานด้านนโยบายกับรัฐบาล เพื่อสนับสนุนดุลการชำระเงินและความสามารถในการรับมือกับแรงกดดันจากภายนอก ตัวเลขที่เปิดเผยเมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายนไม่ได้ระบุวันประชุมหรือลำดับเวลาของนโยบายในอนาคตไว้โดยเฉพาะ
ประเด็นสำคัญ
- อินโดนีเซียมียอดเกินดุลการชำระเงิน 100 ล้านดอลลาร์ในไตรมาส 3 หลังขาดดุล 900 ล้านดอลลาร์ในไตรมาส 2
- ยอดขาดดุลบัญชีเดินสะพัดลดลงจาก 12,600 ล้านดอลลาร์เหลือ 2,000 ล้านดอลลาร์ โดยได้รับแรงหนุนจากการส่งออกสินค้า การนำเข้าน้ำมันและก๊าซที่ลดลง การท่องเที่ยว และการจ่ายรายได้ที่ลดลง
- ยอดเกินดุลบัญชีการเงินลดลงจาก 11,900 ล้านดอลลาร์เหลือ 2,100 ล้านดอลลาร์ โดยการลงทุนในหลักทรัพย์ยังขาดดุล ขณะที่เงินทุนจากต่างชาติที่ไหลเข้าพันธบัตรอ่อนแรงลง
- นักลงทุนต่างชาติขายหุ้นสุทธิ 100.235 ล้านล้านรูเปียห์ตลอดปี 2026 จนถึงวันที่ 20 พฤศจิกายน
- ทุนสำรองแตะ 146,300 ล้านดอลลาร์ ณ สิ้นเดือนกันยายน ครอบคลุมการนำเข้าได้ 5.4 เดือน หรือครอบคลุมการนำเข้าและการชำระหนี้ต่างประเทศของรัฐบาลได้ 5.2 เดือน






