การส่งออกทรายจากกัมพูชาไปสิงคโปร์กลับมาอีกครั้ง ท่ามกลางสัญญาณเตือนภัยด้านสิ่งแวดล้อม

ใช้เวลาอ่าน 7 นาที
Cambodian Sand Exports to Singapore Resume, Raising Environmental Alarms

การค้าทรายกลับสู่กัมพูชา

กัมพูชากลับมาส่งออกทรายธรรมชาติไปยังสิงคโปร์อีกครั้ง และชาวประมงในหมู่บ้านป่าโกงกางโคกสระลาวระบุว่าปริมาณจับปลาได้รับผลกระทบแล้ว ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงกันยายน 2026 มีทรายธรรมชาติประมาณ 694,000 เมตริกตัน มูลค่า 3.47 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ถูกส่งออกจากกัมพูชาไปยังสิงคโปร์ ตามสถิติการค้าสินค้าระหว่างประเทศ กัมพูชาห้ามค้าทรายในปี 2017 หลังจากบริษัทที่มีความเกี่ยวข้องทางการเมืองขุดและนำทรายออกไปมูลค่าหลายร้อยล้านดอลลาร์ อย่างไรก็ตาม เรือขนส่งทรายกลับมาในพื้นที่อีกครั้งในเดือนมิถุนายน 2026 ซึ่งถือเป็นการกลับมาของธุรกิจที่หยุดไปนานราวทศวรรษ ขณะนี้มีการขุดเหมืองห่างจากโคกสระลาว 10 กิโลเมตรต้นน้ำบนแม่น้ำตราเปียงรุงในจังหวัดเกาะกง มีชาวบ้านคนหนึ่งนับเรือขุดทรายได้ประมาณ 10 ลำที่ทำงานอยู่บนแม่น้ำ Mongabay ระบุว่ามีเรือ 14 ลำเดินทางไปสิงคโปร์นับตั้งแต่เดือนมิถุนายน เรือสองลำ คือ Swan ภายใต้ธงปานามา และ PVT Coral ถูกถ่ายภาพขณะบรรทุกทรายในทะเลเปิดนอกเกาะกงเครา ซึ่งเป็นเกาะที่ใหญ่ที่สุดของกัมพูชา ทั้งสองลำเดินทางต่อไปยังท่าเรือตูสของสิงคโปร์

สารบัญ
  1. การค้าทรายกลับสู่กัมพูชา
  2. ข้อกังวลด้านสิ่งแวดล้อมในพื้นที่คุ้มครอง
  3. ผลกระทบต่อชุมชนประมงท้องถิ่น
  4. การตอบโต้ของทางการและจุดยืนของรัฐมนตรี
  5. ขนาดของความต้องการทรายในภูมิภาค
  6. การเคลื่อนไหวและแรงกดดันจากรัฐบาล
  7. สรุปประเด็นสำคัญ

ข้อกังวลด้านสิ่งแวดล้อมในพื้นที่คุ้มครอง

ไซต์ขุดเหมืองตั้งอยู่ในเขตระบบนิเวศอ่อนไหว ซึ่งแม่น้ำไหลผ่านพื้นที่คุ้มครองสี่แห่งในเทือกเขาแก้ว และพื้นที่ชุ่มน้ำราซาร์เกาะกะปิกอยู่ห่างเพียงสามกิโลเมตรปลายน้ำ โคกสระลาวเองตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเปียมกระซาบ ซึ่งเป็นหนึ่งในป่าโกงกางที่ใหญ่ที่สุดในภาคพื้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แผ่นดินใหญ่ การสำรวจในปี 2023 บันทึกชนิดปลามากกว่า 70 ชนิดเพียงแค่ในปากน้ำโคกสระลาว พื้นที่ดังกล่าวยังเป็นที่อยู่ของสัตว์เสี่ยงสูญพันธุ์จำนวนมาก ได้แก่ โลมาอิรวดี โลมาหัวขวดอินโด-แปซิฟิก แมวปลา และนากจมูกขน ซึ่งถือเป็นชนิดนากที่หายากที่สุดในโลก Magdalena Smigaj นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลสังเกตการณ์โลก ทำการวิเคราะห์ภาพเรดาร์บนแม่น้ำตราเปียงรุงอย่างอิสระตั้งแต่เดือนมกราคม 2020 ถึงกรกฏาคม 2026 การวิเคราะห์ของเธอพบว่าเรือทำงานอย่างต่อเนื่องตลอดช่วงแม่น้ำที่ Mother Nature Cambodia ถ่ายภาพไว้ตั้งแต่ปลายเดือนเมษายน 2026 ซึ่งเป็นช่วงใกล้เคียงกับที่เจ้าหน้าที่จังหวัดเข้าร่วมงานสาธารณะประกาศเปิดตัวการดำเนินงานของ Catalyst เพื่อส่งออกทรายจากตำบลตราเปียงรุงไปสิงคโปร์ ช่วงแม่น้ำที่ถูกขุดลอกตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าตาตายและอุทยานแห่งชาติบุพุมศักดิ์

ผลกระทบต่อชุมชนประมงท้องถิ่น

ประมาณ 300 ครัวเรือนในโคกสระลาวพึ่งพาการทำประมง และประมงของหมู่บ้านลดลงมาหลายปีแล้ว เนื่องจากการผลิตถ่านไม้ การจับปลาเกินขนาด และมลพิษจากฟาร์มกุ้ง ชาวบ้านรายงานคราบน้ำมัน น้ำขุ่นขึ้น และกุ้งตาย นับตั้งแต่เรือคาเจมาถึง การสำรวจในปี 2016 และ 2017 พบว่าร้อยละ 61 ของครัวเรือนมีสมาชิกในครอบครัวอย่างน้อยหนึ่งคนที่ย้ายออกจากหมู่บ้านเพื่อไปหาทำงาน ชาวประมงคนหนึ่งเห็นรายได้เฉลี่ยต่อวันลดจาก 25 ดอลลาร์เหลือประมาณ 7.50 ดอลลาร์ในช่วงไม่กี่ปี Rithy ชาวประมงท้องถิ่นบรรยายผลกระทบต่อแหล่งจับปลาของเขากับ Mongabay ว่าตอนนี้ไปไม่ได้เพราะพวกเขาจะทำลายอวนของเขา และการดำเนินงานส่งผลกระทบต่อปลาที่จับได้ทั้งหมด Pich เพื่อนร่วมอาชีพเสริมว่าพวกเขาออกจากบ้านไปทำงานในโรงงานเสื้อผ้าเพราะไม่สามารถจับปลาได้พอเลี้ยงชีพ Chris Hackney อาจารย์อาวุโสแห่งมหาวิทยาลัยนิวคาสเซิล อธิบายความเสี่ยงที่กว้างขึ้นต่อสัตว์ทะเลว่า แหล่งอาหารและแหล่งเพาะพันธุ์ของสายพันธุ์สำคัญกำลังถูกนำออกไป ดังที่อธิบายไว้ใน การขนส่งทรายกลับสู่แม่น้ำ ที่เลี้ยงดู 300 ครัวเรือน ครอบครัวประมงต้องเผชิญแรงกดดันหลายอย่างพร้อมกัน ทั้งพื้นที่หาเลี้ยงชีพที่หดแคบลงและต้นทุนเชื้อเพลิงที่สูงขึ้นจากการเดินทางที่ไกลขึ้น

โฆษณา

การตอบโต้ของทางการและจุดยืนของรัฐมนตรี

เจ้าหน้าที่จังหวัดแย้งว่าการขุดลอกช่วยลดความเสี่ยงอุทกภัย และแม่น้ำที่ลึกขึ้นช่วยให้ประชากรปลาและกุ้งเติบโต Khlem Yonviseth ผู้อำนวยการแผนกเหมืองแร่จังหวัดเกาะกง กล่าวกับ Mongabay ว่าคำสั่งห้ามส่งออกทรายปี 2017 ถูกยกเลิกแล้ว และสำนักงานของเขาได้ออกใบอนุญาตให้การดำเนินงานขุดลอกและอนุมัติการส่งออกแล้ว Yonviseth ไม่ได้ตอบกลับคำขอให้ส่งเอกสารยืนยันการยกเลิกคำสั่งห้าม Mongabay ไม่สามารถพบประกาศทางการใด ๆ เกี่ยวกับคำสั่งห้าม และหน่วยงานระดับประเทศที่เกี่ยวข้องไม่ได้ตอบกลับคำขอให้แสดงความคิดเห็น Keo Rattanak รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานและเหมืองแร่ ออกมาปกป้องนโยบายการทำเหมืองทรายของรัฐบาลต่อสาธารณชน เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2026 เขาถูกอ้างคำพูดใน Phnom Penh Post ที่ฝักฝ่ายรัฐบาลว่า การดำเนินงานดังกล่าวมีความสำคัญต่อการเดินเรือ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และการขายให้ภาคการก่อสร้าง เขาระบุด้วยว่ามีข้อกังวลเกี่ยวกับผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมจากการทำเหมืองทราย Lisa Mean นักกิจกรรม ตั้งคำถาม Keo Rattanak รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานและเหมืองแร่เกี่ยวกับคำสั่งห้ามในวิดีโอที่เผยแพร่โดยกลุ่มเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม Mother Nature Cambodia เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2026 Cheryl Lee Yen Yong ระบุชื่อเป็นโฆษกกระทรวงพาณิชย์และอุตสาหกรรมของสิงคโปร์ แต่สายโทรเข้าไปที่ระบบฝากข้อความและอีเมลไม่ได้รับคำตอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาแห่งชาติของสิงคโปร์ระบุเพียงว่าผู้ส่งออกต้องปฏิบัติตามกฎหมายของประเทศต้นทาง

ขนาดของความต้องการทรายในภูมิภาค

สิงคโปร์เพิ่มพื้นที่กว่า 160 ตารางกิโลเมตรนับตั้งแต่เอกราช ส่วนใหญ่มาจากการถมทะเล ณ วันที่ได้รับเอกราชในปี 1965 สิงคโปร์มีพื้นที่ 581.5 ตารางกิโลเมตร ณ สิ้นปี 2025 ตัวเลขนี้เพิ่มเป็น 744.3 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 28 การวิเคราะห์ที่เชื่อมโยงกับสหประชาชาติในปี 2019 ประมาณการว่าสิงคโปร์นำเข้าทราย 517 ล้านตันในช่วงสองทศวรรษก่อนหน้า ทำให้เป็นผู้นำเข้าทรายใหญ่ที่สุดในโลก ทรายและกรวดเป็นทรัพยากรแข็งที่มีการบริโภคมากที่สุดในโลก โดยใช้ประมาณ 50 พันล้านตันต่อปี ตามข้อมูลโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ ความต้องการขับเคลื่อนโดยการก่อสร้าง การขยายตัวเมือง และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ในขณะที่การเติมทดแทนตามธรรมชาติใช้เวลาในระดับทางธรณีวิทยา อินโดนีเซียเคยเป็นผู้供应รายใหญ่ โดย Reuters รายงานว่าส่งออกทรายทะเลเฉลี่ยมากกว่า 53 ล้านตันต่อปีให้สิงคโปร์ระหว่างปี 1997 ถึง 2002 อินโดนีเซียห้ามส่งออกทรายทะเลในปี 2003 และยืนยันการห้ามอีกครั้งในปี 2007 มาเลเซียบังคับใช้คำสั่งห้ามส่งออกทรายทะเลของตนเองในปี 2018 ข้อมูลจากฐานข้อมูลสถิติการค้าระหว่างประเทศ Comtrade ของสหประชาชาติ แสดงว่าการส่งออกทรายของกัมพูชาซึ่งอยู่ในหมวดรวมทรายแม่น้ำและทะเล มีมูลค่าถึง 755 ล้านดอลลาร์ระหว่างปี 2017 ถึง 2025 โดยส่งออก 128 ล้านเมตริกตันไปจีน มาเลเซีย ไทย เวียดนาม และประเทศอื่น ๆ ในเอเชียในช่วงดังกล่าว

โฆษณา

การเคลื่อนไหวและแรงกดดันจากรัฐบาล

ความคืบหน้าล่าสุดเป็นไปตามความตึงเครียดหลายปีระหว่างนักกิจกรรมสิ่งแวดล้อมและรัฐบาลกัมพูชาเกี่ยวกับการแสวงประโยชน์จากทรัพยากรและการอนุรักษ์ Mother Nature Cambodia ประท้วงและจัดต่อต้านการทำเหมืองทรายในเกาะกงมานาน ซึ่งชุมชนประมงท้องถิ่นเห็นวิถีชีวิตถูกทำลายหลังจากการขุดลอกเริ่มขึ้นในปากน้ำทั่วจังหวัดในปี 2008 สมาชิกสามคนของ Mother Nature Cambodia เคยถูกจำคุก 10 เดือน หลังถูกกล่าวหาว่าขู่ทำลายเรือทำเหมืองทราย อีกห้าคนของกลุ่มถูกจำคุกในเดือนกรกฎาคม 2024 ได้รับโทษจำคุกหกถึงแปดปี ในข้อหาสมคบคิดต่อต้านรัฐบาลและดูหมิ่นพระมหากษัตริย์ ซึ่งเป็นข้อหาที่ถูกมองกันอย่างกว้างขวางว่ามีแรงจูงใจทางการเมือง Lisa Mean นักกิจกรรม ตั้งคำถามในวิดีโอของกลุ่มว่าคำสั่งห้ามปี 2017 ถูกยกเลิกอย่างเงียบ ๆ เมื่อไร และเรียกร้องให้ชาวกัมพูชาร่วมกันเรียกร้องยุติสิ่งที่เธอเรียกว่าการขโมยทรายของกัมพูชา Mongabay ระบุเรือบรรทุกสินค้าเทกองสี่ลำที่เกี่ยวข้องกับการค้าล่าสุด ได้แก่ Densa Dolphin ภายใต้ธงมอลตา Star Halifax ภายใต้ธงไลบีเรีย HPC Atlantic ภายใต้ธงปานามา และ Krait ภายใต้ธงหมู่เกาะมาร์แชลล์ เรือทั้งสี่ลำมีความยาวระหว่าง 185 ถึง 199 เมตร และจัดอยู่ในประเภทเรือบรรทุกสินค้าเทกอง เรือเหล่านี้ถูกติดตามไปยังท่าเรือตูสของสิงคโปร์ ซึ่งปัจจุบันมีโครงการถมทะเลที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐดำเนินการอยู่ โครงการโพลเดอร์ปูลาอูเต็กองครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 800 เฮกตาร์ และคาดว่าจะใช้ทรายน้อยกว่าการถมทะเลแบบดั้งเดิมประมาณร้อยละ 50 แสดงให้เห็นว่าสิงคโปร์กำลังหาทางลดการพึ่งพาการถมทรายแบบดั้งเดิม

สรุปประเด็นสำคัญ

  • กัมพูชาส่งออกทรายธรรมชาติประมาณ 694,000 เมตริกตัน มูลค่า 3.47 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ไปสิงคโปร์ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงกันยายน 2026
  • การขุดเหมืองดำเนินการห่างจากโคกสระลาว 10 กิโลเมตรต้นน้ำบนแม่น้ำตราเปียงรุง ภายในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและอุทยานแห่งชาติที่คุ้มครอง
  • เจ้าหน้าที่แผนกเหมืองแร่จังหวัดเกาะกงยืนยันว่าคำสั่งห้ามส่งออกปี 2017 ถูกยกเลิกและออกใบอนุญาตให้ Catalyst Marine and Resources แล้ว
  • เรือบรรทุกสินค้าเทกองสี่ลำ รวมถึง Densa Dolphin และ Star Halifax ถูกติดตามขณะขนส่งวัสดุจากกัมพูชาไปยังท่าเรือตูสของสิงคโปร์
  • ชาวประมงท้องถิ่นรายงานปริมาณจับปลาที่ลดลง น้ำขุ่น และอวนประมงเสียหาย นับตั้งแต่เรือขุดทรายมาถึงพื้นที่
แชร์บทความนี้

เรื่องที่คุณอาจชอบ