เมื่อวัดมาแทนที่ร้านกาแฟ
ลืมเดตแรกแบบเดิม ๆ ที่ร้านกาแฟหรือจิบค็อกเทลไปได้เลย ในเกาหลีใต้ คนโสดวัยหนุ่มสาวจำนวนมากขึ้นกำลังเก็บกระเป๋าค้างคืนแล้วมุ่งหน้าไปยังวัดพุทธ ด้วยความหวังว่าจะพบรัก เจก ควอน ผู้สื่อข่าวบีบีซี ติดตามชายหญิง 24 คนระหว่างการปฏิบัติธรรม 30 ชั่วโมงที่วัดทงฮวาซา วัดเก่าแก่ตั้งแต่ศตวรรษที่ 8 ซึ่งซ่อนตัวอยู่ในป่าบนภูเขาพัลกงซาน ใกล้เมืองแทกู คำถามที่วนเวียนอยู่ตลอดสุดสัปดาห์นั้นเรียบง่าย: พระสงฆ์จะช่วยให้พวกเขาพบคู่ได้จริงหรือ?
สารบัญ
กิจกรรมนี้เป็นส่วนหนึ่งของกระแสที่ใหญ่กว่า วัดไม่ได้เป็นเพียงสถานที่สำหรับนั่งสมาธิและสวดมนต์อีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นพื้นที่จัดการทดลองจับคู่ที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐ เพื่อรับมือกับหนึ่งในปัญหาสังคมเร่งด่วนที่สุดของเกาหลีใต้ในปัจจุบัน เมื่ออัตราการเกิดต่ำเป็นประวัติการณ์ ประเทศจึงพยายามทุกวิถีทาง ตั้งแต่เงินอุดหนุนไปจนถึงที่อยู่อาศัยราคาพิเศษ และตอนนี้พระสงฆ์ก็เข้ามารับบทกามเทพ
บรรยากาศในช่วงเปิดกิจกรรมไม่เหมือนที่ไหน พระสงฆ์ในจีวรสีส้มไหม้บอกคนโสดที่มารวมตัวกันว่า พวกเขากำลังปฏิบัติภารกิจเพื่อช่วยประเทศ ด้วยการหาคู่และสร้างครอบครัวในที่สุด ผู้เข้าร่วมหัวเราะคิกคักและเหลือบมองกันไปมา ทั้งเขินอายและอยากรู้อยากเห็น บรรยากาศชวนให้นึกถึงรายการเรียลลิตีทีวีมากกว่าการรวมตัวทางศาสนา แต่สิ่งที่เดิมพันอยู่นั้นเป็นเรื่องจริง
กิจกรรมเหล่านี้ได้รับความสนใจอย่างล้นหลาม เฉพาะกิจกรรมที่วัดทงฮวาซามีผู้สมัครมากกว่า 1,600 คนเพื่อแย่งชิงที่นั่งราวสองโหล ทำให้การแข่งขันเข้มข้นพอ ๆ กับการสอบเข้ามหาวิทยาลัย ผู้สมัครต้องผ่านการคัดกรองด้วยแบบสอบถามและวิดีโอเซลฟี เพื่อยืนยันว่าตั้งใจจะแต่งงานและมีลูกจริง โครงการเปิดรับทุกคนโดยไม่จำกัดศาสนา จึงไม่น่าแปลกใจที่คนหนุ่มสาวซึ่งไม่ได้เคร่งศาสนาจำนวนมากยอมใช้เวลาสุดสัปดาห์ในวัด
เหตุใดพระสงฆ์จึงกลายเป็นแม่สื่อ
ความท้าทายด้านประชากรของเกาหลีใต้เป็นที่รับรู้กันอย่างกว้างขวาง ในปี 2023 อัตราเจริญพันธุ์รวม หรือจำนวนบุตรเฉลี่ยที่ผู้หญิงคนหนึ่งคาดว่าจะมีตลอดช่วงชีวิต ลดลงสู่ระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 0.72 ซึ่งต่ำกว่าระดับทดแทนประชากรที่ 2.1 มาก โดยระดับดังกล่าวเป็นจุดที่ประชากรสามารถทดแทนตัวเองจากรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นได้โดยไม่ต้องอาศัยการย้ายถิ่น ผลที่ตามมาคือแรงงานลดลง แรงกดดันต่อระบบบำนาญเพิ่มขึ้น และห้องเรียนว่างเปล่าเร็วกว่าที่โรงพยาบาลจะรองรับผู้ป่วยสูงวัยได้ทัน
ตั้งแต่ปี 2006 รัฐบาลใช้เงินราว 250,000 ล้านดอลลาร์กับโครงการที่มุ่งส่งเสริมการแต่งงานและการมีบุตร สิทธิประโยชน์มีทั้งการลาของพ่อแม่ที่ยาวนานขึ้น เงินช่วยเหลือสำหรับทารกแรกเกิด และอพาร์ตเมนต์ราคาพิเศษสำหรับคู่แต่งงานใหม่ หน่วยงานท้องถิ่นยังจัดกิจกรรมจับคู่มาตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2000 ตั้งแต่เวิร์กช็อปงานไม้ไปจนถึงปาร์ตี้ดีเจริมแม่น้ำ อย่างดีที่สุด ผลตอบแทนจากการลงทุนเหล่านี้ก็ยังมีจำกัด โดยจำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลงต่อเนื่องจนเริ่มฟื้นขึ้นเล็กน้อยในปี 2024
สำหรับคณะโจเกแห่งพุทธศาสนาเกาหลี ซึ่งเป็นนิกายพุทธที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ วิกฤตนี้ไม่ใช่แค่ปัญหาด้านนโยบาย ยู ชอลจู ผู้ดำเนินรายการและผู้ช่วยจัดกิจกรรมที่วัดทงฮวาซา อธิบายเรื่องนี้ด้วยถ้อยคำเกือบจะเป็นเชิงการทหาร เขาชี้ถึงประวัติของวัดในฐานะค่ายของกองกำลังพระสงฆ์ช่วงที่ญี่ปุ่นรุกรานในคริสต์ศตวรรษที่ 16 เมื่อชาวพุทธรวมตัวกันเพื่อปกป้องชาติ
เมื่อประเทศกำลังเดือดร้อน ชาวพุทธมักเป็นกลุ่มแรกที่ลงมือ อัตราการเกิดต่ำคือวิกฤติระดับชาติ เราจึงต้องทำอะไรสักอย่าง
สำนึกในหน้าที่เช่นนี้ทำให้พระสงฆ์กลายเป็นแม่สื่อที่คาดไม่ถึงที่สุดกลุ่มหนึ่งในเอเชีย
กิจกรรมตลอดสุดสัปดาห์เป็นอย่างไร
การปฏิบัติธรรม 30 ชั่วโมงเป็นกิจกรรมต่อเนื่องที่จัดลำดับไว้อย่างรอบคอบ ทั้งการพูดคุย กิจกรรมต่าง ๆ และการเปิดใจ ผู้เข้าร่วมได้รับคัดเลือกผ่านขั้นตอนสมัคร ซึ่งมีทั้งแบบสอบถามและวิดีโอเซลฟี เพื่อคัดคนที่ไม่ได้จริงจังกับการแต่งงานและการมีลูกออกไป เฉพาะกิจกรรมที่วัดทงฮวาซามีผู้สมัครมากกว่า 1,600 คนเพื่อแย่งชิงที่นั่งราวสองโหล ทำให้การแข่งขันเข้มข้นพอ ๆ กับการสอบเข้ามหาวิทยาลัย
เมื่อได้รับคัดเลือกแล้ว กฎเกณฑ์การเดตสมัยใหม่ก็ถูกพักไว้ ชายหญิงเดินทางมาถึงบริเวณวัด โดยว่าที่คู่เดตต่างรีบอาสาช่วยยกสัมภาระไปยังห้องพัก กิจกรรมละลายพฤติกรรมแรกคือการแนะนำตัว ควอน ซึงโอ ผู้เข้าร่วมคนหนึ่งนำขนมอบฝรั่งเศสที่ทำเองมาแจก ท่าทีดังกล่าวเรียกเสียงชื่นชมได้ทันทีและช่วยสร้างบรรยากาศสนุกสนาน
จากนั้นจึงถึงช่วงนัดเดต ผู้เข้าร่วมจับคู่เดินเล่นไปตามเส้นทางในป่ารอบวัด เปิดโอกาสให้พูดคุยกันเป็นการส่วนตัวโดยไม่ถูกรบกวนจากเสียงอึกทึกของร้านกาแฟในเมือง ต่อมา ผู้ชายจะมอบดอกกุหลาบพลาสติกให้ผู้หญิงที่อยากชวนไปกินมื้อกลางวัน ส่วนมื้อค่ำ ผู้หญิงจะเป็นฝ่ายเลือกคู่ที่ตนสนใจบ้าง รูปแบบเรียบง่าย แต่บีบให้ผู้เข้าร่วมต้องแสดงความสนใจอย่างตรงไปตรงมา ในวัฒนธรรมที่การเข้าไปทำความรู้จักคนแปลกหน้าในที่สาธารณะเป็นเรื่องพบได้ยาก
กิจกรรมไม่ได้มีแค่การเดินเล่นเงียบ ๆ ยังมีการแสดงความสามารถ ซึ่งผู้สังเกตการณ์คนหนึ่งบรรยายว่าเป็นช่วงไคลแมกซ์ที่ทั้งเก้ ๆ กัง ๆ และน่าอึดอัด ชายคนหนึ่งเต้นเพลงฮิตของบอยแบนด์ 2PM ซึ่งท่อนฮุกมีเนื้อร้องว่า “ฉันอยากพาคุณไปบ้าน” ผู้หญิงคนหนึ่งเต้นไปกับเพลงป๊อปใหม่เอี่ยม อีกคนร้องเพลงบัลลาด ส่วนรูบี นักออกแบบ สร้างความประทับใจให้คนร่วมโต๊ะด้วยการแนะนำตัวเป็นภาษาสเปนอย่างติดขัด บรรยากาศเหมือนค่ายฤดูร้อนผสมกับรายการแข่งขันหาคู่ทางโทรทัศน์
ผู้เข้าร่วมเป็นใคร
ผู้ที่ผ่านกระบวนการคัดเลือกไม่ได้จำเป็นต้องนับถือศาสนา กิจกรรมเปิดรับทุกคนโดยไม่จำกัดศาสนา สิ่งที่พวกเขามีร่วมกันคือปัญหาในทางปฏิบัติ: พวกเขาหาคู่ที่เหมาะสมในชีวิตประจำวันไม่ได้
คิม อาคยอง วัย 28 ปี ซึ่งใช้ชื่อทางพุทธศาสนาว่า ซุนฮเยจี ย้ายจากเขตกรุงโซลไปทำงานออฟฟิศในจังหวัดทางตะวันออกเฉียงใต้ เธออธิบายว่าการพบผู้ชายเป็นเรื่องยากเพียงใด เมื่อชีวิตวนเวียนอยู่ระหว่างที่ทำงานกับบ้าน
แทบไม่มีโอกาสได้พบผู้ชายเลย ฉันไปแค่ที่ทำงานกับบ้าน ไม่มีงานอดิเรก ฉันลองหาแล้ว แต่กิจกรรมที่เจอล้วนเป็นแบบตัวต่อตัว
เธอเสริมว่า เพื่อนร่วมงานส่วนใหญ่มีอายุมากกว่ามาก จึงยิ่งทำให้วงคนที่อาจพบเจอแคบลง
ควอน ซึงโอ วัย 30 ปี คนงานโรงงานที่รู้จักกันในชื่อ เอนโย เผชิญความโดดเดี่ยวอีกรูปแบบหนึ่ง ที่ทำงานของเขา ซึ่งเป็นโรงงานผลิตนมขนาดใหญ่ชานเมืองแทกู มีพนักงานชายถึง 97% เขาเคยลองนัดบอดที่เพื่อนจัดให้รวมราวสิบครั้ง แต่รู้สึกว่าผิวเผินและไม่ค่อยเกิดผล เช่นเดียวกับชาวเกาหลีใต้จำนวนมาก เขาระแวงแอปหาคู่ ซึ่งไม่เคยได้รับความนิยมเทียบเท่าในโลกตะวันตก ในปี 2015 ทินเดอร์ถึงกับปรับภาพลักษณ์ในประเทศให้เป็นแอปหาเพื่อน เพื่อดึงดูดผู้ใช้ที่ไม่สบายใจกับการพบคนแปลกหน้าทางออนไลน์
ประสบการณ์ของทั้งคู่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงที่ลึกซึ้งกว่าในสังคมเกาหลีใต้ ตามธรรมเนียมแล้ว ผู้คนพบคู่ผ่านโรงเรียน ที่ทำงาน หรือโซเกติง ซึ่งเป็นการนัดบอดที่เพื่อนหรือครอบครัวจัดให้ แต่เมื่อวงสังคมแคบลงและชั่วโมงทำงานยาวนานขึ้น ช่องทางเหล่านี้ก็ค่อย ๆ ปิดลง คนหนุ่มสาวออกไปข้างนอกน้อยลง ดื่มน้อยลง และมีปฏิสัมพันธ์กับคนแปลกหน้าน้อยลง ผลคือคนรุ่นหนึ่งที่ทั้งเหงาและลังเลต่อเรื่องความรัก
ได้ผลจริงหรือไม่
เมื่อกิจกรรมที่วัดทงฮวาซาสิ้นสุดลง มีคู่เกิดขึ้นแปดคู่ รวมถึงสองคู่ที่จับคู่ระหว่างเจ้าหน้าที่จัดงานกับผู้เข้าร่วม จากผู้เข้าร่วมทั้งหมด 24 คน หมายความว่า 16 คนกลับไปพร้อมคนที่อาจสานสัมพันธ์ต่อได้ ส่วนคนที่ไม่ได้จับคู่เชิงรักใคร่ก็ไม่ได้กลับไปมือเปล่า เอนโย คนงานโรงงาน รู้สึกผิดหวัง แต่บอกว่าจะลองอีกครั้งหากได้รับอนุญาต
ถ้าเขาให้ผมเข้าร่วมอีก ผมก็พร้อมลองอีกครั้ง
สำหรับเขา สุดสัปดาห์นั้นยังช่วยเพิ่มความมั่นใจและเป็นการพักจากกิจวัตรที่แทบไม่มีโอกาสพบผู้หญิง
กิจกรรมปฏิบัติธรรมที่วัดอื่นก็ให้ผลคล้ายกัน โครงการ “ฉันโสดที่วัด” ของคณะโจเก ซึ่งรู้จักกันในภาษาเกาหลีว่า “ไอแอมเจลโล” จัดกิจกรรมสองวันที่วัดนักซันซา ในเมืองยังยาง จังหวัดคังวอน มีผู้ได้รับเลือก 20 คนจากผู้สมัครสูงสุดเป็นประวัติการณ์ 4,225 คน คิดเป็นอัตราการแข่งขันราว 211 ต่อ 1 เมื่อจบสุดสัปดาห์ มีห้าคู่กลับไปในฐานะคู่รัก โครงการนี้ยังสร้างเรื่องราวความสำเร็จที่เป็นข่าวใหญ่ด้วย โดยคู่หนึ่งที่พบกันในการจัดกิจกรรมครั้งก่อนที่วัดนักซันซาได้แต่งงานกันในภายหลัง และกำลังตั้งครรภ์บุตร
ความนิยมของกิจกรรมเหล่านี้ยากจะมองข้าม กิจกรรมที่วัดนักซันซามีผู้สมัครชาย 1,655 คนและหญิง 2,570 คน สะท้อนทั้งความต้องการที่สูงมากและความไม่สมดุลทางเพศอย่างชัดเจน ซึ่งพบได้ทั่วไปในกิจกรรมหาคู่ของเกาหลีใต้ พระโดรยุน ประธานมูลนิธิสวัสดิการสังคมแห่งคณะโจเก กล่าวว่า การตอบรับอย่างล้นหลามทำให้มูลนิธิเพิ่มกิจกรรมอีกรอบสำหรับผู้พักอาศัยในเขตมหานครโซล ชเว ซองฮยอน ประธานมูลนิธิการท่องเที่ยวคังวอน แสดงความหวังว่ากิจกรรมเหล่านี้จะนำไปสู่ความรัก
ผมหวังว่าจะมีคู่รักเกิดขึ้นมากมายจากกิจกรรมนี้
ยังไม่แน่ชัดว่าคู่ที่พบกันจะลงเอยด้วยการแต่งงานและมีลูกหรือไม่ แต่ความสนใจที่เกิดขึ้นเพียงอย่างเดียวก็แสดงให้เห็นแล้วว่าคนหนุ่มสาวเกาหลีจำนวนมากกระตือรือร้นเพียงใดที่จะมีช่องทางใหม่ในการพบปะผู้คน
จากวัดสู่ประชากร: ประเด็นถกเถียงระดับชาติ
กิจกรรมจับคู่ที่วัดไม่ได้เกิดขึ้นอย่างโดดเดี่ยว แต่เป็นส่วนหนึ่งของการถกเถียงในวงกว้างว่าเหตุใดเกาหลีใต้จึงมีลูกน้อยลง นักวิเคราะห์บางคนชี้ไปที่ค่าที่อยู่อาศัยที่พุ่งสูง การสนับสนุนด้านการดูแลเด็กที่ไม่เพียงพอ และวัฒนธรรมการทำงานที่หนักหน่วงจนแทบไม่มีเวลาสำหรับครอบครัว ขณะที่อีกฝ่ายมองว่าผู้หญิงกำลังเลือกอาชีพและเสรีภาพส่วนบุคคลแทนบรรทัดฐานการแต่งงานแบบดั้งเดิม แรงกดดันทางเศรษฐกิจประกอบกับค่านิยมที่เปลี่ยนไป ทำให้หลายคนรู้สึกว่าการเป็นพ่อแม่เป็นสิ่งที่เอื้อมไม่ถึง
มีสัญญาณเล็ก ๆ ของการเปลี่ยนแปลง ในปี 2024 อัตราเจริญพันธุ์เริ่มขยับสูงขึ้นหลังจากลดลงมาหลายปี ปีนี้ผู้หญิงคาดว่าจะมีบุตรเฉลี่ย 1.0 คน เพิ่มจาก 0.8 คนในปีก่อน เจ้าหน้าที่ระมัดระวังที่จะไม่กล่าวอ้างว่าเป็นผลงานของตน โดยระบุว่าการฟื้นตัวส่วนหนึ่งมาจากงานแต่งงานและการเกิดที่เลื่อนออกไปเพราะโรคระบาด รวมถึงคนรุ่นลูกของกลุ่มเบบีบูมเมอร์จำนวนมากที่เข้าสู่วัยมีบุตร ผลสำรวจที่เผยแพร่ในเดือนมีนาคมพบว่า คนที่ยังไม่แต่งงานมีทัศนคติเชิงบวกต่อการแต่งงานและการมีลูกเพิ่มขึ้นเกือบ 10% เมื่อเทียบกับสองปีก่อน ผู้เข้าร่วมบางคนที่วัดกล่าวว่า พวกเขาเห็นโพสต์บนโซเชียลมีเดียของเพื่อนที่แต่งงานและเริ่มสร้างครอบครัวมากขึ้น ทำให้แนวคิดนี้ดูไม่ใช่เรื่องแปลกเหมือนเดิม
รัฐบาล องค์กรศาสนา และกลุ่มภาคประชาสังคมกำลังลองเสนอแนวทางหลากหลาย การจับคู่ที่วัดเป็นหนึ่งในวิธีที่สร้างสรรค์กว่าแนวทางอื่น โดยผสานอิทธิพลทางศีลธรรมของศาสนาเข้ากับความจำเป็นในทางปฏิบัติที่จะต้องมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม พร้อมมอบทางเลือกที่ไม่ให้ความรู้สึกเหมือนการแลกเปลี่ยนเชิงธุรกรรมแบบแอปหาคู่
ผู้เข้าร่วมได้อะไรกลับไป
ไม่ใช่ทุกคนที่ออกจากวัดพร้อมคู่รัก ที่จริงแล้ว ผู้เข้าร่วมกิจกรรมที่วัดทงฮวาซาส่วนใหญ่ไม่ได้จับคู่กัน แต่แทบทุกคนได้อะไรใหม่กลับไป ซุนฮเยจีนอนดึกถึงตี 3 พูดคุยเรื่องต่าง ๆ กับผู้หญิงคนอื่นในห้อง และกลับไปพร้อมแผนจะนัดกินบรันช์กันเป็นกลุ่ม
ฉันได้เพื่อนหลายคน พวกเราวางแผนจะไปกินบรันช์ด้วยกันแล้ว
เธอบอกว่ากิจกรรมนี้เหมือนการค้างคืนสนุก ๆ ที่ทำให้รู้สึกเหมือนกลับไปเป็นวัยรุ่นอีกครั้ง กล้าทำอะไรตามใจและตัดสินใจอย่างเด็ดขาด ผู้ชายโสดก็เห็นด้วย พวกเขายังคงนัดพบกันหลังจบกิจกรรม แม้วางแผนจะเปลี่ยนจากชาที่วัดไปเป็นเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และเนื้อสัตว์
สิ่งที่ผู้เข้าร่วมได้รับทางใจมีความสำคัญ เพราะปัญหาประชากรเกี่ยวข้องกับความโดดเดี่ยวทางสังคมไม่แพ้เรื่องอัตราการเกิด หากคนหนุ่มสาวเหนื่อยเกินไป เขินอายเกินไป หรือรู้สึกห่างเหินเกินกว่าจะพบปะกัน เงินช่วยเหลือจำนวนเท่าใดก็ไม่อาจทำให้มีเด็กเกิดมากขึ้นได้ วัดกำลังเข้ามาจัดการกับด้านอุปทานของความรัก ด้วยการสร้างพื้นที่ปลอดภัยและมีโครงสร้างชัดเจน ซึ่งคนแปลกหน้าสามารถกลายเป็นเพื่อนกัน และอาจพัฒนาไปไกลกว่านั้น
ประเด็นสำคัญ
- วัดพุทธในเกาหลีใต้จัดกิจกรรมปฏิบัติธรรมเพื่อหาคู่ช่วงสุดสัปดาห์ ช่วยให้คนโสดวัยหนุ่มสาวได้พบกัน และอาจนำไปสู่การแต่งงานและมีบุตรในที่สุด
- กิจกรรมที่วัดทงฮวาซามีผู้สมัครมากกว่า 1,600 คนเพื่อชิงที่นั่ง 24 ที่ ส่วนโครงการ “ฉันโสดที่วัด” ของคณะโจเกมีผู้สมัครเข้าร่วมกิจกรรมที่วัดนักซันซาสูงสุดเป็นประวัติการณ์ 4,225 คน
- มีคู่เกิดขึ้นแปดคู่ในการจัดกิจกรรมที่วัดทงฮวาซา ส่วนกิจกรรมที่วัดนักซันซามีห้าคู่กลับไปในฐานะคู่รัก และคู่ที่พบกันในการจัดงานครั้งก่อนคู่หนึ่งแต่งงานและกำลังตั้งครรภ์
- กิจกรรมจัดโดยมูลนิธิสวัสดิการสังคมแห่งคณะโจเก และได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงสาธารณสุขและสวัสดิการ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามแก้ปัญหาอัตราเจริญพันธุ์ต่ำเป็นประวัติการณ์ของเกาหลีใต้
- อัตราเจริญพันธุ์ของเกาหลีใต้ลดลงเหลือ 0.72 ในปี 2023 แม้เริ่มฟื้นตัวเล็กน้อย โดยคาดการณ์ว่าในปีนี้จะอยู่ที่ราว 1.0 คนต่อผู้หญิงหนึ่งคน
- ผู้เข้าร่วมกล่าวว่า ประโยชน์สำคัญที่สุดมักเป็นการได้มิตรภาพใหม่และความมั่นใจที่กลับคืนมา แม้จะไม่ได้พบคู่รักก็ตาม
