คดีทรัพย์สินของซารา ดูเตอร์เตเหลือข้อกล่าวหาเพียงข้อเดียว หลังฝ่ายจำเลยโต้แย้งการประเมิน 817.87 ล้านเปโซ

เหลือข้อกล่าวหาหนึ่งข้อ แต่ตัวเลขทรัพย์สินยังเป็นข้อพิพาท

คดีถอดถอนซารา ดูเตอร์เต รองประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ เหลือข้อกล่าวหาเพียงข้อเดียวเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2026 โดยมีการประเมินทรัพย์สินมูลค่า 817.87 ล้านเปโซที่เป็นข้อโต้แย้งเป็นประเด็นสำคัญในการพิจารณา วุฒิสภาในฐานะศาลถอดถอนรับคำขอถอนข้อกล่าวหาข้อ 1, 3 และ 4 ของฝ่ายกล่าวหา เหลือข้อ 2 ซึ่งเกี่ยวข้องกับข้อกล่าวหาเรื่องทรัพย์สินที่ไม่สามารถชี้แจงที่มาได้ การแจ้งรายการทรัพย์สินไม่ถูกต้อง และการถือผลประโยชน์ทางธุรกิจที่ต้องห้าม

การตัดสินใจดังกล่าวมีขึ้นหลังการซักค้านอเล็กซานเดอร์ คาเบรรา ผู้เชี่ยวชาญด้านนิติการเงินของฝ่ายกล่าวหา และประธานกิตติมศักดิ์ของ Isla Lipana & Co. ซึ่งเป็นบริษัทในเครือ PwC Philippines ระหว่างการให้การที่มีรายงานเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม ซึ่งเป็นวันที่ 38 ของการพิจารณาคดี คริสติน เฟร์เรร์ ทนายฝ่ายจำเลยตั้งคำถามว่าเอกสารธนาคารที่ไม่ครบถ้วน บันทึกเงินกู้ที่ขาดหาย และข้อสมมติเกี่ยวกับการแจ้งทรัพย์สิน จะเพียงพอรองรับข้อสรุปของเขาหรือไม่

คาเบรรายืนยันว่า การประเมินซารา ดูเตอร์เตและมาเนเซส คาร์ปิโอ สามีซึ่งเป็นทนายความ อ้างอิงจากเอกสารทางการเงินที่ทีมของเขาตรวจสอบ เขายังยอมรับด้วยว่า การตรวจสอบไม่ได้ครอบคลุมเอกสารธนาคารทั้งหมด ไม่มีเอกสารที่ทั้งคู่ส่งให้โดยตรง และไม่มีการสัมภาษณ์ทั้งคู่ นักบัญชี หรือผู้สอบบัญชีของพวกเขา

ขณะนี้มีตัวเลขสามชุดที่ต้องแยกพิจารณาให้ชัดเจน ได้แก่ ผลคำนวณเดิมของผู้เชี่ยวชาญที่ 817,874,867 เปโซ สำหรับช่วงปี 2022 ถึง 2025; เพดานประมาณการสมมุติที่ราว 1.5 พันล้านเปโซ; และจำนวน 463,046,459 เปโซ ซึ่งประธานศาลฟรานซิส “ชิซ” เอสกูเดโรระบุว่าจะยังคงเหลืออยู่ หากตัดองค์ประกอบของบริษัทออกจากการคำนวณเดิม ไม่มีตัวเลขใดเป็นคำวินิจฉัยขั้นสุดท้ายของศาล ดูเตอร์เตปฏิเสธข้อกล่าวหาและกล่าวหาฝ่ายกล่าวหาว่าสร้างหลักฐานขึ้น

เหตุใดฝ่ายกล่าวหาจึงถอนข้อกล่าวหาสามข้อ

เกอร์วิลล์ “จิงกี บิตริกส์” ลุยสโตร ผู้แทนราษฎรจังหวัดบาตังกัสและหัวหน้าทีมอัยการ กล่าวว่า ข้อกล่าวหาที่เหลือเพียงข้อเดียวสามารถรองรับคำขอของฝ่ายกล่าวหาให้ถอดดูเตอร์เตออกจากตำแหน่งได้ด้วยตัวเอง คำกล่าวนี้ชี้ชัดว่าฝ่ายกล่าวหามุ่งเน้นคดีไปที่หลักฐานทางการเงิน

ฝ่ายกล่าวหาเชื่อว่าได้นำเสนอหลักฐานเพียงพอให้ข้อกล่าวหาข้อ 2 ยืนได้ด้วยตัวเอง เราทุ่มเต็มที่กับข้อนี้

ศาลรับคำขอถอนข้อกล่าวหา และระบุว่าดูเตอร์เตไม่จำเป็นต้องนำหลักฐานแก้ต่างต่อข้อกล่าวหาข้อ 1, 3 และ 4 เพราะข้อเหล่านั้นจะไม่ถูกนำไปลงมติหรือตัดสินอีกต่อไป การตัดสินใจในขั้นตอนนี้ไม่ได้หมายความว่าศาลวินิจฉัยแล้วว่าข้อกล่าวหาข้อ 2 พิสูจน์ได้

ชีลา ซิสัน หัวหน้าทนายฝ่ายจำเลยคัดค้าน โดยให้เหตุผลว่าการถอนข้อกล่าวหาทำให้ดูเตอร์เตไม่มีโอกาสเพียงพอที่จะตอบโต้ข้อกล่าวหา ก่อนหน้านี้ฝ่ายกล่าวหาได้ลดจำนวนพยานที่วางแผนจะนำมาให้การ โดยไม่เรียกพยาน 15 คนจากทั้งหมด 27 คนที่เดิมระบุไว้ในข้อกล่าวหาเรื่องกองทุนลับ และยังเคยถอนข้อกล่าวหาติดสินบนตามมาตรา III มาก่อน คาเบรราเป็นพยานคนสุดท้ายที่ฝ่ายกล่าวหาเรียกมาให้การในช่วงนำเสนอคดี

คาเบรราตรวจสอบอะไร และขาดเอกสารใดบ้าง

ทีมของคาเบรราวิเคราะห์บัญชีแสดงทรัพย์สิน หนี้สิน และมูลค่าสุทธิ หรือ SALN สำหรับปี 2022 ถึง 2025 บันทึกของสภาต่อต้านการฟอกเงิน (AMLC) แบบแสดงรายการภาษีเงินได้ บันทึกธนาคาร และงบการเงินของบริษัทที่ทั้งคู่อาจมีผลประโยชน์อยู่ SALN เป็นเอกสารบันทึกทรัพย์สิน หนี้สิน และมูลค่าสุทธิของเจ้าหน้าที่รัฐ ซึ่งช่วยให้สามารถเปรียบเทียบข้อมูลการเงินที่แจ้งไว้กับเอกสารอื่นได้

ทีมเริ่มทำงานในเดือนมิถุนายน โดยใช้เอกสารที่รวมถึงบันทึกของ AMLC ฝ่ายกล่าวหาเริ่มส่งเอกสารธนาคารให้ตั้งแต่สัปดาห์ที่สองของเดือนกันยายน ทำให้มีเวลาประมาณสามสัปดาห์ในการตรวจสอบเอกสารที่ได้มาตามหมายเรียก ก่อนนำเสนอรายงาน

คาเบรรากล่าวว่า ทีมพยายามค้นหาเอกสารประกอบในคำชี้แจงของทั้งคู่ต่อคำร้องถอดถอน แต่ไม่พบ เขาจำไม่ได้ว่าเห็นหนังสือนำส่งเอกสารจากฝ่ายกล่าวหาหรือไม่ และไม่ได้จัดทำรายการบันทึกเอกสารที่ได้รับ การยอมรับดังกล่าวทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับความครบถ้วนและการจัดทำเอกสารประกอบการตรวจสอบ แต่ไม่ได้ยืนยันด้วยตัวเองว่ารายการธนาคารใดเป็นเท็จ

เฟร์เรร์ยังถามถึงเอกสาร Know Your Customer (KYC) ที่ไม่ครบถ้วน ซึ่งเป็นเอกสารที่ธนาคารใช้ระบุตัวลูกค้าและทำความเข้าใจบัญชีของลูกค้า คาเบรรายรับว่าได้รับเอกสารดังกล่าวจากธนาคารบางแห่ง แต่ไม่ครบทุกแห่ง เขาไม่ได้ส่งหนังสือขอให้ยืนยันบัญชีโดยตรง เพราะไม่มีอำนาจจากเจ้าของบัญชี แต่ชี้ไปยังคำให้การที่ตัวแทนธนาคารให้ไว้ก่อนหน้านี้

ประเด็นนี้สำคัญ เพราะพยานจากธนาคารอาจยืนยันได้ว่าเอกสารมาจากที่ใด ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินต้องอธิบายแยกต่างหากว่าเอกสารนั้นหมายถึงอะไร ทั้งการยืนยันความถูกต้องของเอกสารและการวิเคราะห์โดยผู้เชี่ยวชาญไม่ได้ทำให้ข้อสงสัยเรื่องเอกสารที่ขาดหาย การถือครองที่เป็นข้อพิพาท หรือวิธีจัดการกับหนี้สินหมดไปโดยอัตโนมัติ

ยอดเงินในบัญชีธนาคารไม่ได้หมายถึงสิ่งเดียวกันทั้งหมด

ฝ่ายกล่าวหาระบุว่า ดูเตอร์เตและคาร์ปิโอมีบัญชีที่ยังใช้งานอยู่ 30 บัญชีในธนาคาร 8 แห่ง ได้แก่ LandBank, Asia United Bank, PSBank, Metrobank, Security Bank, BPI, PNB และ BDO ระหว่างการนำเสนอหลักฐานเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม ซึ่งเป็นวันที่ 34 เจมส์ ไบรอัน อิบราฮิม อาลีห์ อัยการเอกชนกล่าวถึงยอดคงเหลือปลายปีรวมกันมากกว่า 190 ล้านเปโซตลอดช่วงปี 2022 ถึง 2025

คำให้การของธนาคารในเวลาต่อมาให้ตัวเลขที่ชัดเจนขึ้น ได้แก่ 59.02 ล้านเปโซในปี 2022, 71.38 ล้านเปโซในปี 2023, 22.24 ล้านเปโซในปี 2024 และ 39.09 ล้านเปโซในปี 2025 รวมเป็น 191.73 ล้านเปโซ การนำยอดคงเหลือของแต่ละปีมาบวกกันไม่ได้ยืนยันว่าทั้งคู่มีเงินจำนวนดังกล่าวอยู่พร้อมกัน ณ เวลาใดเวลาหนึ่ง เพราะเงินที่คงเหลือในบัญชีอาจปรากฏซ้ำในยอด ณ สิ้นปีหลายปี

รายงานต่างกันในการอธิบายตัวเลข 190 ล้านเปโซของฝ่ายกล่าวหา รายงานหนึ่งระบุว่าเป็นยอดรวมจากยอดปลายปีสี่ปี อีกรายงานอธิบายว่าอัยการกล่าวถึงยอดรวม ณ สิ้นปี 2025 ขณะเดียวกันก็รายงานคำให้การของธนาคารว่ายอดปีนั้นอยู่ที่ 39.09 ล้านเปโซ รายงานก่อนหน้านี้อีกฉบับระบุว่ายอดปี 2025 สูงกว่า 35 ล้านเปโซ

รายงานของคาเบรราใช้ตัวเลขอีกชุดหนึ่งสำหรับเงินสดที่ถูกกล่าวหาว่าไม่ได้แจ้งไว้ ได้แก่ 60.21 ล้านเปโซในปี 2022, 80.70 ล้านเปโซในปี 2023, 23.17 ล้านเปโซในปี 2024 และ 43.61 ล้านเปโซในปี 2025 โดยระบุว่ายอดรวมอยู่ที่ 207.70 ล้านเปโซ เมื่อนำตัวเลขรายปีที่ปัดเศษแล้วมาบวกกันจะได้ 207.69 ล้านเปโซ คำให้การที่มีรายงานยังไม่ได้ชี้แจงความแตกต่างที่มากขึ้นระหว่างการคำนวณเงินสดของคาเบรรากับยอดที่พยานธนาคารให้ไว้

การไม่ระบุเงินสดหมายถึงมีเงินสดเป็นศูนย์หรือไม่

ข้อโต้แย้งสำคัญของฝ่ายจำเลยเกี่ยวข้องกับวิธีที่คาเบรราจัดการข้อมูลใน SALN เขาเปรียบเทียบยอดเงินในบัญชีธนาคาร ณ สิ้นปีแต่ละปีกับเงินสดที่ระบุในเอกสารของดูเตอร์เต และกำหนดให้เงินสดเป็นศูนย์เพราะไม่ได้ระบุจำนวนเงินสดแยกไว้

คำอธิบายดังกล่าวมีขอบเขตแคบกว่าคำกล่าวของฝ่ายกล่าวหาที่ว่า ดูเตอร์เตแจ้งว่ามีเงินสดในมือและเงินสดในธนาคารเป็นศูนย์ คาเรน บาตู ผู้รักษาการหัวหน้าฝ่ายทะเบียนของสำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน ให้การว่า SALN ร่วมของทั้งคู่ไม่มีการแจ้งเงินสดในธนาคารหรือเงินสดในมือตั้งแต่ปี 2019 ถึง 2025

เฟร์เรร์ถามว่าเงินอาจถูกรวมไว้ในหมวดอื่นของ SALN หรือไม่ คาเบรรายอมรับว่าเป็นไปได้ แต่กล่าวว่าไม่มีการระบุการเปิดเผยข้อมูลในลักษณะนั้น ดังนั้น ข้อพิพาทจึงเกี่ยวข้องทั้งกับเนื้อหาในเอกสารแจ้งทรัพย์สินและวิธีบันทึกกรณีไม่มีรายการดังกล่าว โดยมีการยอมรับว่าอาจรวมไว้ในหมวดอื่นได้ แต่ยังไม่มีการพิสูจน์ว่าเป็นเช่นนั้น

ฝ่ายจำเลยยังตรวจสอบวิธีจัดกลุ่มบัญชีด้วย ตารางที่ 1 ของคาเบรราครอบคลุมบัญชีที่ระบุว่าเป็นของดูเตอร์เต ตารางที่ 2 ครอบคลุมของคาร์ปิโอ ตารางที่ 3 ครอบคลุมบัญชีร่วมของทั้งคู่ และตารางที่ 4 ครอบคลุม 888 Bistro ซึ่งเป็นกิจการเจ้าของคนเดียวของคาร์ปิโอ ตารางระบุเลขบัญชี แต่ไม่มีคอลัมน์แยกที่แสดงชื่อเจ้าของบัญชีตามใบแจ้งยอดธนาคาร คาเบรรายืนยันว่าดูเตอร์เตเป็นผู้ถือบัญชีที่ระบุไว้ในตารางของเธอ

เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม ยูนิซ ซูมาตรา หัวหน้าสาขาซานเปโดร-ดาเวาของ LandBank ยื่นบันทึกเงินเดือนและการถอนเงิน เอสกูเดโรมีคำสั่งว่า บันทึกธนาคารและประกันภัยที่ยื่นต่อศาลยืนยันการมีอยู่และที่มาของเอกสารได้โดยไม่ต้องมีคำให้การเพิ่มเติม แต่เปิดให้โต้แย้งความถูกต้องหรือความผิดปกติได้อย่างชัดเจน ซิสันยังขอให้เรียกบัญชีเหล่านี้ว่าเป็นบัญชีที่ถูกกล่าวหาไว้ก่อน จนกว่าฝ่ายจำเลยจะนำหลักฐานมาแสดง

เหตุใดตัวเลขประมาณการอาจเพิ่มเป็น 1.5 พันล้านเปโซ

เอสกูเดโรถามคาเบรราว่าการประเมินจะสูงขึ้นได้แค่ไหน หากผ่อนปรนข้อสมมติแบบระมัดระวังในรายงานฉบับเดิม คาเบรราระบุเพดานที่เป็นไปได้ราว 1.5 พันล้านเปโซ ซึ่งไม่ใช่รายงานฉบับใหม่หรือข้อสรุปขั้นสุดท้ายที่แก้ไขแล้ว

รายการที่อาจเพิ่มเข้ามาประกอบด้วยเงินกองทุนลับราว 475 ล้านเปโซในช่วงสองปี ความคลาดเคลื่อนเพิ่มเติมประมาณ 100 ล้านเปโซที่เกี่ยวข้องกับบันทึกของ AMLC และการปรับตัวเลขของ GenCorp Industries ซึ่งมีรายงานว่าประมาณ 250 ล้านเปโซ กองทุนลับเป็นเงินของรัฐ การจะนับเป็นทรัพย์สินส่วนบุคคลต้องมีข้อเท็จจริงและเหตุผลทางกฎหมายรองรับ นอกเหนือจากการแสดงให้เห็นว่าหน่วยงานได้รับเงินดังกล่าว

คาเบรราอ้างถึงคดี Martinez v. Sandiganbayan ระหว่างอภิปรายเรื่องเงินสาธารณะที่ไม่ได้ชำระบัญชีอย่างถูกต้อง ซึ่งหมายถึงการจัดทำเอกสารตามข้อกำหนดเพื่อแสดงการใช้จ่าย การอ้างคำวินิจฉัยดังกล่าวไม่ได้พิสูจน์ว่าเงิน 475 ล้านเปโซทั้งหมดควรถูกนับเป็นทรัพย์สินส่วนตัวของดูเตอร์เต

การคำนวณของ GenCorp ยังขึ้นอยู่กับข้อสมมติเกี่ยวกับการถือหุ้น ในเบื้องต้น คาเบรราระบุว่าดูเตอร์เตถือผลประโยชน์ 20% โดยอ้างอิงคำให้การเป็นลายลักษณ์อักษรและข้อตกลงทางธุรกิจก่อนหน้า การคำนวณในวงกว้างใช้สมมติฐานว่าถือหุ้น 45% พร้อมปรับตัวเลขรายได้ของบริษัทที่ถูกกล่าวหาว่าไม่ได้แจ้งไว้

รายงานอธิบายตัวเลข 250 ล้านเปโซต่างกัน บางฉบับระบุว่าเป็นจำนวนที่เพิ่มขึ้นจากการปรับ ขณะที่อีกฉบับอธิบายว่าเป็นจำนวนที่เกี่ยวข้องกับสมมติฐานการถือหุ้น 45% หากนำ 475 ล้านเปโซ, 100 ล้านเปโซ และ 250 ล้านเปโซไปบวกกับ 817.87 ล้านเปโซ จะได้ประมาณ 1.64 พันล้านเปโซ ไม่ใช่ 1.5 พันล้านเปโซ คำอธิบายที่รายงานไว้ไม่ได้แจกแจงการกระทบยอดอย่างครบถ้วน จึงควรเข้าใจตัวเลขเพดานนี้ว่าเป็นสถานการณ์ประมาณการ ไม่ใช่ยอดรวมที่ยุติแล้ว

รายได้จากบริษัทและหนี้สินที่ขาดหาย

การประเมินเดิมรวมรายได้ที่ระบุว่ามาจากผลประโยชน์ทางธุรกิจใน GenCorp, Cale88 Foods และบริษัทที่โดยทั่วไปเรียกว่า Metro City Chow Foods รายงานฉบับหนึ่งเรียกบริษัทหลังว่า Metro Chow King Foods ทำให้ชื่อบริษัทในข้อมูลที่รายงานไม่สอดคล้องกัน และไม่ควรถือว่าได้ข้อยุติแล้วโดยไม่มีการชี้แจง

คาเบรราระบุรายได้จาก GenCorp ราว 212.63 ล้านเปโซ และจากอีกสองบริษัทอีก 142.2 ล้านเปโซ เอสกูเดโรตรวจสอบการคำนวณโดยตัดองค์ประกอบของบริษัทออก เขากล่าวว่าจะยังเหลือเงิน 463,046,459 เปโซ หรือประมาณ 56.6% ของยอดเดิม 817,874,867 เปโซ จากองค์ประกอบอื่น ซึ่งรวมถึงบัญชีธนาคารและกรมธรรม์ประกันภัย คาเบรราเห็นด้วย

ประเด็นนี้สนับสนุนข้อโต้แย้งที่แคบกว่าของฝ่ายกล่าวหา กล่าวคือ ตามการคำนวณของคาเบรรา การปฏิเสธการระบุรายได้จากบริษัททั้งหมดจะไม่ทำให้ความคลาดเคลื่อนที่ถูกกล่าวหาหมดไปทั้งหมด อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ไม่ได้พิสูจน์ว่าจำนวนที่เหลือถูกต้อง หรือทำให้ศาลไม่ต้องตรวจสอบข้อสมมติที่เป็นพื้นฐานของตัวเลข

คาเบรราอธิบายแนวทางของตนว่าเป็นการเจาะทะลุม่านนิติบุคคล (piercing the corporate veil) หลักกฎหมายนี้เปิดทางให้ละเลยสถานะนิติบุคคลที่แยกจากเจ้าของได้ในกรณีที่มีการใช้สถานะนั้นในทางมิชอบ การที่ผู้เชี่ยวชาญระบุรายได้ของบริษัทเป็นรายได้ของบุคคล ไม่ได้หมายความว่าศาลวินิจฉัยแล้วว่าเข้าเงื่อนไขทางกฎหมายดังกล่าว

หนี้สินเป็นอีกประเด็นที่ยังไม่คลี่คลาย คาเบรรายอมรับว่ารายงานรวมทรัพย์สินและรายได้ที่ถูกกล่าวหาว่าไม่ได้แจ้งไว้ แต่ไม่ได้รวมหนี้สินที่ไม่ได้แจ้ง เขาไม่มีอำนาจสอบถามเกี่ยวกับเงินกู้ธนาคารที่ยังค้างชำระ และไม่ได้รับเอกสารเงินกู้ ในการแลกเปลี่ยนความเห็นครั้งนั้นไม่มีการยืนยันเงินกู้คงค้างหรือยอดบัญชีที่แก้ไขแล้วรายการใดเป็นการเฉพาะ

ถึงกระนั้น เขาเห็นด้วยว่าต้องหักหนี้สินที่ยืนยันได้ ซึ่งรวมถึงภาษีค้างชำระและเจ้าหนี้อื่น ออกจากประมาณการทั้งตัวเลขต่ำและตัวเลขสูง จนกว่าจะระบุและคำนวณหนี้สินเหล่านั้นได้ ประมาณการทั้งสองชุดก็ยังอาจต้องปรับแก้

การถอนเงิน เช็ค และค่าใช้จ่ายส่วนตัว

คาเบรราระบุว่ามีการถอนเงินสด 41 ล้านเปโซจากบัญชีของคาร์ปิโอเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2024 ภายในเวลาราวหนึ่งชั่วโมง 13 นาที เขามองว่าธุรกรรมนี้ผิดสังเกต เพราะการใช้เงินสดทำให้ติดตามเส้นทางภายหลังได้ยากกว่าการโอนผ่านธนาคารหรือเช็คผู้จัดการ

ฟรานซิส “กิโก” ปังกิลินัน วุฒิสมาชิก ตั้งข้อสังเกตว่าการถอนเงินเกิดขึ้นหกวันหลังมีการยื่นข้อหายาเสพติดต่อคาร์ปิโอ โดยเชื่อมโยงกับคดีเครื่องยกแม่เหล็ก (magnetic lifter case) เขายังกล่าวถึงการพ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีศึกษาธิการของดูเตอร์เตเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2024 คำให้การไม่ได้ยืนยันว่าการถอนเงินเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่ง

ฝ่ายจำเลยยังตั้งคำถามแยกต่างหากเกี่ยวกับเช็คผู้จัดการที่ฝ่ายกล่าวหาเชื่อมโยงกับความพยายามลดบัญชียอดเงินช่วงปลายปี การซักค้านกล่าวถึงบัญชีที่ดูเตอร์เตถือร่วมกับโรดริโก ดูเตอร์เต บิดาของเธอและอดีตประธานาธิบดี คาเบรรายรับว่าใบคำขอเช็คผู้จัดการไม่มีฉบับใดที่มีลายเซ็นของซารา ดูเตอร์เต

คาร์ปิโอยังปฏิเสธข้อกล่าวหาว่าการใช้จ่ายผ่านบัตรเครดิตในญี่ปุ่นและมาเลเซียเป็นค่าใช้จ่ายของดูเตอร์เตหรือเกี่ยวข้องกับหน้าที่ของเธอ เขากล่าวว่าใช้เงินส่วนตัวจ่ายค่าใช้จ่ายส่วนตัว และออกค่าใช้จ่ายระหว่างการเดินทางเป็นกลุ่มที่ญี่ปุ่น เพราะเพื่อนร่วมทางบางคนไม่มีเงินสด ก่อนที่สมาชิกในกลุ่มจะแบ่งค่าใช้จ่ายกัน

คาร์ปิโอ สามีของดูเตอร์เตและทนายความ กล่าวจุดยืนของตนอย่างชัดเจนว่า:

นี่คือค่าใช้จ่ายส่วนตัวที่ผมจ่ายด้วยเงินของตัวเองเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ ไม่ควรบิดเบือนให้เป็นค่าใช้จ่ายของซารา ดูเตอร์เต รองประธานาธิบดี หรือเชื่อมโยงกับหน้าที่อย่างเป็นทางการของเธอ

ฝ่ายกล่าวหายังอ้างรายงานของ AMLC ที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรมต้องสงสัยมูลค่า 4.4 พันล้านเปโซ ซึ่งเชื่อมโยงกับดูเตอร์เตและญาติ จำนวนธุรกรรมที่ถูกแจ้งเตือนไม่อาจใช้แทนตัวเลขทรัพย์สินส่วนบุคคลได้ คาเบรรากล่าวว่าการโอนเงินซ้ำผ่าน Cale88 ทั้งที่ยังขาดทุนต่อเนื่องอาจเป็นสัญญาณเตือน แต่ไม่ใช่หลักฐานการฟอกเงิน

การตรวจสอบที่ดินอีกเรื่องหนึ่งมาพร้อมคำปฏิเสธ

ควบคู่กับกระบวนการถอดถอน เมลวิน มาติบัก ผู้อำนวยการสำนักงานสอบสวนแห่งชาติ (NBI) นำเสนอผลตรวจสอบเบื้องต้นเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม เขากล่าวว่า ที่ดินเกษตรในเมืองดาเวาที่แจ้งมูลค่าไว้ 890,000 เปโซ ประเมินหลังการตรวจพื้นที่ได้ 50 ล้านถึง 60 ล้านเปโซ

ตัวเลขประเมินดังกล่าวสูงกว่ามูลค่าที่แจ้งไว้ราว 56 ถึง 67 เท่า ความแตกต่างนี้น่าสังเกต แต่การแถลงข่าวตามที่มีรายงานไม่ได้ยืนยันว่าการแจ้งมูลค่าและการตรวจพื้นที่ใช้หลักเกณฑ์หรือวันที่ประเมินเดียวกัน

มาติบักกล่าวว่า ครอบครัวดูเตอร์เตมีอสังหาริมทรัพย์ 121 แห่งในเมืองดาเวาและจังหวัดดาเวานอร์เต โดยมี 24 แห่งที่อยู่ระหว่างการตรวจสอบและระบุว่าเกี่ยวข้องกับซารา ดูเตอร์เต ในจำนวนทรัพย์สินที่พบจาก SALN ของเธอ มีประมาณ 14 แห่งที่ถูกเลือกให้ลงพื้นที่ตรวจสอบ ไม่ควรนำยอดรวมของครอบครัวไปปะปนกับทรัพย์สินที่ระบุว่าเกี่ยวข้องกับรองประธานาธิบดี

ดูเตอร์เตปฏิเสธว่าไม่ได้เป็นเจ้าของที่ดินในภาพที่นำเสนอโดย NBI โดยไม่ได้ระบุว่าหมายถึงแปลงใด ในแถลงการณ์ รองประธานาธิบดีกล่าวว่า:

ที่ดินในภาพที่เขาบอกว่าอยู่ในบัญชีแสดงทรัพย์สิน หนี้สิน และมูลค่าสุทธิของฉัน ไม่ใช่ของฉัน

การสอบสวนของ NBI ยังอาศัยข้อกล่าวหาของโรดุลโฟ กราซิโอโซ จูเนียร์ อดีตเจ้าหน้าที่ตำรวจที่ถูกให้ออกจากราชการ ซึ่งตำรวจยืนยันว่าเคยปฏิบัติหน้าที่ในทีมรักษาความปลอดภัยของลอร์ด อัลลัน เวลาสโก อดีตประธานสภาผู้แทนราษฎร กราซิโอโซกล่าวหาว่ามีการส่งมอบเงินให้ซารา ดูเตอร์เตมากกว่า 2 พันล้านเปโซ ผ่านธุรกรรมกว่า 20 ครั้ง ครั้งละ 20 ล้านถึง 50 ล้านเปโซ และมีการส่งมอบเงินให้เปาโลและโรดริโก ดูเตอร์เตในช่วงปี 2018 ถึง 2020 ซารา ดูเตอร์เตปฏิเสธว่ารู้จักเขาหรือได้รับเงินจากเขา

มาติบักปฏิเสธว่าการสอบสวนมีแรงจูงใจทางการเมือง และกล่าวว่าอาจส่งผลการตรวจสอบเบื้องต้นให้สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดินและกระทรวงยุติธรรมภายในสัปดาห์นั้น นี่เป็นกรอบเวลาที่เสนอไว้สำหรับการส่งรายงาน ไม่ใช่การยืนยันว่าได้ยื่นผลการตรวจสอบหรือดำเนินคดีแล้ว

ลำดับเหตุการณ์และคำถามที่ยังไม่มีคำตอบ

การตรวจสอบการเงินและกระบวนการในศาลดำเนินมาตลอดหลายเดือน การแยกความแตกต่างระหว่างการรวบรวมเอกสาร การให้การ และคำสั่งในขั้นตอนพิจารณา ช่วยอธิบายได้ว่าเหตุใดตัวเลขล่าสุดจึงยังเป็นข้อพิพาท

• เดือนมิถุนายน: ทีมของคาเบรราเริ่มตรวจสอบเอกสาร ซึ่งรวมถึงบันทึกของ AMLC
• สัปดาห์ที่สองของเดือนกันยายน: ฝ่ายกล่าวหาเริ่มส่งเอกสารธนาคาร ทำให้มีเวลาตรวจสอบประมาณสามสัปดาห์
• 6 ตุลาคม วันที่ 34: ฝ่ายกล่าวหานำเสนอหลักฐานธนาคารที่เกี่ยวข้องกับบัญชี 30 บัญชีในธนาคาร 8 แห่ง
• 12 ตุลาคม วันที่ 38: คาเบรราถูกซักค้านและกล่าวถึงเพดานสมมุติ 1.5 พันล้านเปโซ ในวันเดียวกัน NBI นำเสนอผลตรวจสอบอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้น
• 13 ตุลาคม 2026: วุฒิสภาในฐานะศาลถอดถอนรับคำขอถอนข้อกล่าวหาข้อ 1, 3 และ 4 เหลือข้อ 2

คดีที่เหลืออยู่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวเลขพาดหัวที่สูงที่สุดเพียงอย่างเดียว ศาลต้องประเมินว่าใครเป็นเจ้าของบัญชี ความแตกต่างระหว่างยอดเงินฝากธนาคารกับการคำนวณเงินสดของผู้เชี่ยวชาญ วิธีจัดการกับรายการที่ไม่ปรากฏใน SALN ข้อสมมติเกี่ยวกับการถือหุ้นในบริษัท และหนี้สินที่ยืนยันได้

ฝ่ายจำเลยยังตั้งคำถามว่าการส่งมอบเอกสารมีประเด็นภายใต้กฎหมายต่อต้านการฟอกเงิน กฎหมายรักษาความลับของธนาคาร และประมวลรัษฎากรแห่งชาติหรือไม่ คาเบรรากล่าวว่าหน้าที่ของเขาคือรับและวิเคราะห์เอกสาร และประเด็นนี้เคยมีการหารือในการพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรแล้ว คำตอบดังกล่าวไม่ใช่คำวินิจฉัยใหม่ของศาลต่อข้อโต้แย้งทางกฎหมายนี้

รายงานความคืบหน้าที่เผยแพร่ไม่ได้ระบุวันลงมติขั้นสุดท้าย การไต่สวนฝ่ายจำเลยเพิ่มเติม หรือการคำนวณหนี้สินให้เสร็จสมบูรณ์ มีเพียงกรอบเวลาที่ระบุไว้ว่าผลการตรวจสอบของ NBI อาจถูกส่งภายในสัปดาห์นั้น ข้อกล่าวหา คำปฏิเสธ และสถานการณ์การคำนวณจึงยังแยกต่างหากจากคำวินิจฉัยขั้นสุดท้ายว่าใครต้องรับผิด

ประเด็นสำคัญ

• หลังรับคำขอถอนข้อกล่าวหาเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2026 ข้อกล่าวหาข้อ 2 เป็นข้อเดียวที่เหลืออยู่ในคดีถอดถอน
• การประเมินเดิมของคาเบรรากล่าวหาว่ามีทรัพย์สินและรายได้ที่ไม่ได้แจ้งไว้ 817.87 ล้านเปโซในช่วงปี 2022 ถึง 2025
• ตัวเลข 1.5 พันล้านเปโซเป็นเพดานประมาณการสมมุติ ไม่ใช่ข้อสรุปฉบับใหม่
• ฝ่ายจำเลยโต้แย้งเรื่องเอกสารที่ไม่ครบ สมมติฐานเกี่ยวกับการแจ้งเงินสด การระบุเจ้าของบัญชี และหนี้สินที่ขาดหาย
• ยอดเงินธนาคารรายปี การคำนวณเงินสดสะสม และธุรกรรมที่ถูกแจ้งเตือนวัดคนละเรื่อง จึงไม่ควรถือเป็นยอดรวมที่ใช้แทนกันได้
• ดูเตอร์เตปฏิเสธข้อกล่าวหาและโต้แย้งว่าไม่ได้เป็นเจ้าของที่ดินที่ NBI นำเสนอ
• ยังไม่มีรายงานคำตัดสินขั้นสุดท้ายหรือการกระทบยอดตัวเลขที่เป็นข้อพิพาทให้เสร็จสมบูรณ์