วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซตัดเส้นทางการค้าของอัฟกานิสถาน ขณะความอดอยากและต้นทุนความช่วยเหลือพุ่งสูง

เส้นทางที่ถูกปิดสองสายซ้ำเติมวิกฤตความอดอยากในอัฟกานิสถาน

วิกฤตด้านอุปทานของอัฟกานิสถานขยับจากตู้สินค้าที่ติดค้างไปสู่คลินิกโภชนาการที่ไม่มีอาหารเหลือ เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2026 คาร์ล สเกา รักษาการผู้อำนวยการบริหารโครงการอาหารโลก (WFP) กล่าวว่า ประชาชนในอัฟกานิสถานอีก 2.3 ล้านคนต้องเผชิญกับภาวะหิวโหยเฉียบพลัน หลังราคาสินค้าสูงขึ้น การส่งมอบสินค้าสะดุด และการตัดลดงบประมาณ ทำให้เข้าถึงอาหารได้น้อยลง

ประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลแห่งนี้สูญเสียช่องทางการค้าสำคัญที่เชื่อถือได้สองสายต่อเนื่องกัน การสู้รบตามแนวชายแดนกับปากีสถานทำให้ด่านต่าง ๆ ปิดในเดือนตุลาคม 2025 ส่งผลให้ตู้สินค้านับพันตู้ที่มุ่งหน้าไปอัฟกานิสถานติดค้างในปากีสถาน และจำกัดการเข้าถึงท่าเรือการาจี ผู้ค้าและหน่วยงานบรรเทาทุกข์จึงเปลี่ยนเส้นทางขนส่งไปยังท่าเรือบันดาร์อับบาสของอิหร่าน แต่สงครามและข้อจำกัดในช่องแคบฮอร์มุซกลับทำให้เส้นทางสำรองนี้หยุดชะงัก

รายงานสรุปสถานการณ์ของสหประชาชาติเมื่อวันที่ 4 มิถุนายนระบุว่า เรือหลายร้อยลำและลูกเรือหลายหมื่นคนติดค้าง ท่ามกลางความไม่แน่นอนที่ยังดำเนินอยู่ การหยุดยิงที่เปราะบางระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านช่วยคลายความกังวลเรื่องการยกระดับปฏิบัติการทางทหารในทันที แต่การสู้รบเป็นระยะและการขนส่งที่หยุดชะงักยังคงส่งผลกระทบต่อการส่งมอบสินค้าในพื้นที่ห่างไกลจากอ่าวเปอร์เซีย

ผลกระทบต่ออัฟกานิสถานรุนแรงเป็นพิเศษ เพราะการหยุดชะงักเกิดขึ้นกับปฏิบัติการบรรเทาทุกข์ที่ขาดแคลนเงินทุนอยู่แล้ว WFP ระบุว่าขณะนี้ช่วยเหลือประชาชนได้เดือนละ 2 ล้านคน ลดลงจาก 4 ล้านคนเมื่อฤดูหนาวที่ผ่านมา ค่าขนส่งที่แพงขึ้นทำให้งบประมาณเท่าเดิมจัดหาความช่วยเหลือได้น้อยลง ขณะที่สินค้าที่มาถึงล่าช้าทำให้คลินิกขาดอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ ซึ่งจำเป็นต่อแม่และเด็กกลุ่มเปราะบาง

ดังนั้น วิกฤตนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงการขาดแคลนกำลังการขนส่ง สินค้าเชิงพาณิชย์ ความช่วยเหลือด้านอาหาร และเวชภัณฑ์โภชนาการเฉพาะทางต่างเผชิญอุปสรรคซ้อนทับกัน และแม้จะเปิดเส้นทางหนึ่งได้อีกครั้ง ก็ไม่อาจแก้ปัญหาการขาดแคลนเงินทุนที่จำกัดความช่วยเหลืออยู่ก่อนสงครามครั้งล่าสุดจะเริ่มขึ้น

การปิดด่านของปากีสถานทำให้อัฟกานิสถานต้องพึ่งพาอิหร่านอย่างไร

ก่อนหน้านี้ ปากีสถานเป็นเส้นทางหลักที่ WFP ใช้ขนส่งสิ่งของเข้าอัฟกานิสถาน ท่าเรือของปากีสถานยังเปิดทางให้ธุรกิจอัฟกานิสถานเข้าถึงสินค้าที่ขนส่งทางทะเลด้วย เมื่อการสู้รบทำให้ด่านสำคัญปิดในเดือนตุลาคม 2025 ทั้งหน่วยงานด้านมนุษยธรรมและผู้ค้าจึงต้องหาเส้นทางอื่นแทนเส้นทางเดิมที่ใช้งานมานาน

การปิดด่านชายแดนในเดือนตุลาคมส่งผลกระทบต่อด่านโทรคัมและชามัน รวมถึงด่านขนาดเล็กอย่างคาร์ลาชี แองกูร์อัดดา และกูลัมข่าน เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นหลังการปะทะนองเลือดตามแนวชายแดน และการที่กองทัพปากีสถานกับรัฐบาลตอลิบานต่างกล่าวอ้างตัวเลขผู้เสียชีวิตและความรับผิดชอบที่ขัดแย้งกัน

ความสัมพันธ์ยิ่งเลวร้ายลงหลังการโจมตีทางอากาศในกรุงคาบูลซึ่งมีรายงานในข่าวที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2026 ปากีสถานยังโจมตีเป้าหมายในกันดาฮาร์และปักเตีย ขณะที่รัฐบาลตอลิบานอ้างว่าได้ตอบโต้ด้วยการโจมตีด้วยโดรนภายในปากีสถาน การยกระดับความขัดแย้งทำให้การฟื้นฟูเส้นทางการค้ากลายเป็นทั้งประเด็นการเมืองและความมั่นคง ไม่ใช่แค่ปัญหาการขนส่ง

ในช่วงแรก อิหร่านเข้ามาเป็นเส้นทางทดแทน สินค้าสามารถผ่านดูไบและบันดาร์อับบาสก่อนเดินทางต่อไปยังอัฟกานิสถาน อย่างไรก็ตาม บันดาร์อับบาสตั้งอยู่ริมช่องแคบฮอร์มุซ ทำให้เส้นทางใหม่นี้ต้องเผชิญความขัดแย้งในภูมิภาคที่ทวีความรุนแรงเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์

ผลที่ตามมาคือสินค้าติดค้างในขั้นตอนต่าง ๆ ของการขนส่ง ทั้งตู้สินค้าที่รอผ่านแดนจากปากีสถาน สินค้าบนเรือที่ไม่สามารถผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และสิ่งของบรรเทาทุกข์ที่ต้องเปลี่ยนเส้นทางผ่านประเทศอื่นซ้ำแล้วซ้ำเล่า เส้นทางตอนเหนือผ่านเอเชียกลางยังใช้งานได้ แต่ไม่อาจทำให้การขนส่งกลับมารวดเร็วหรือมีต้นทุนต่ำเท่าเส้นทางที่หยุดชะงักไป

ลำดับเหตุการณ์ที่นำไปสู่อุปทานขาดแคลน

การขาดแคลนไม่ได้เริ่มต้นจากวิกฤตการขนส่งทางเรือครั้งล่าสุด การตัดลดงบประมาณทำให้ความช่วยเหลือด้านโภชนาการลดลงไปก่อนแล้ว ส่วนการหยุดชะงักของเส้นทางชายแดนและทางทะเลที่ตามมายิ่งซ้ำเติมขีดความสามารถที่ลดลงนั้น

• พฤษภาคม 2025: WFP ระงับการแจกจ่ายอาหารเฉพาะทางที่ใช้ป้องกันภาวะทุพโภชนาการโดยสิ้นเชิง เนื่องจากเงินทุนไม่เพียงพอ
• ตุลาคม 2025: การปิดด่านชายแดนกับปากีสถานทำให้เส้นทางการค้าและการส่งสิ่งของบรรเทาทุกข์ที่ใช้งานกันมานานหยุดชะงัก
• 28 กุมภาพันธ์ 2026: ความขัดแย้งในภูมิภาคเริ่มทวีความรุนแรง ตามมาด้วยการหยุดชะงักอย่างหนักบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ
• กลางเดือนเมษายน 2026: เวชภัณฑ์โภชนาการที่จำเป็นสำหรับปฏิบัติการของ WFP ในอัฟกานิสถานหมดลง
• 15 พฤษภาคม 2026: WFP ประเมินว่า ความล่าช้าและค่าขนส่งที่สูงขึ้นทำให้ไม่สามารถช่วยเหลือเด็กอีกประมาณ 1 ล้านคนที่เสี่ยงต่อภาวะทุพโภชนาการได้
• 4 มิถุนายน 2026: สเกากล่าวว่า ประชาชนในอัฟกานิสถานอีก 2.3 ล้านคนต้องเผชิญภาวะหิวโหยเฉียบพลัน

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนปัญหาคนละด้าน เด็กที่ WFP อาจเข้าถึงได้หากไม่มีอุปสรรค ไม่ใช่กลุ่มเดียวกับผู้ที่เพิ่งเผชิญภาวะหิวโหยเฉียบพลัน และไม่ควรนำตัวเลขใดไปบวกกับประมาณการความไม่มั่นคงทางอาหารระดับประเทศก่อนหน้าโดยตรง หากยังไม่ทราบช่วงเวลาที่ใช้ประเมินและไม่แน่ใจว่ากลุ่มคนเหล่านี้ทับซ้อนกันหรือไม่

คลินิกไร้อาหาร ท่ามกลางความต้องการโภชนาการสูงเป็นประวัติการณ์

การประเมินภาวะฉุกเฉินในอัฟกานิสถานของ WFPคาดการณ์ว่า ประชาชน 13.8 ล้านคน หรือเกือบหนึ่งในสามของประชากร จะเผชิญความไม่มั่นคงทางอาหารเฉียบพลัน ซึ่งหมายถึงการเข้าถึงอาหารที่เพียงพอถูกคุกคามอย่างรุนแรงจนต้องเร่งดำเนินการช่วยเหลือ

หน่วยงานคาดว่า ในปี 2026 ผู้หญิงและเด็ก 4.9 ล้านคนจะต้องได้รับการรักษาภาวะทุพโภชนาการ ในจำนวนนี้เป็นเด็ก 3.7 ล้านคน และหญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร 1.2 ล้านคน ขณะนี้ 12 จังหวัดมีระดับภาวะทุพโภชนาการเฉียบพลันในเด็กอยู่ในขั้นวิกฤต ซึ่งเป็นจำนวนสูงที่สุดเท่าที่ WFP เคยบันทึกไว้

WFP รักษาเด็กทุพโภชนาการอายุต่ำกว่า 5 ปี รวมถึงแม่ตั้งครรภ์และแม่ให้นมบุตรที่คลินิก โดยทำงานร่วมกับยูนิเซฟ ส่วนการแจกจ่ายอาหารเพื่อป้องกันมีจุดประสงค์อีกอย่าง คือช่วยให้ครอบครัวเปราะบางหลีกเลี่ยงภาวะทุพโภชนาการและภาวะเตี้ยแคระแกร็นก่อนจำเป็นต้องเข้ารับการรักษา ดังนั้น การระงับการแจกจ่ายอาหารเพื่อป้องกันในเดือนพฤษภาคม 2025 จึงควรแยกให้ชัดจากกรณีเวชภัณฑ์โภชนาการที่จำเป็นหมดลง ซึ่งมีรายงานในเดือนเมษายน 2026

จอห์น เอลีฟฟ์ ผู้อำนวยการ WFP ประจำอัฟกานิสถาน อธิบายถึงผลกระทบของการขาดแคลนต่อผู้ที่เดินทางมาที่คลินิกว่า

ในช่วงที่ภาวะทุพโภชนาการอยู่ในระดับเกือบสูงเป็นประวัติการณ์ แม่และเด็กที่อ่อนแรงและสิ้นหวังกลับถูกปฏิเสธไม่ให้เข้ารับบริการที่คลินิก เพราะเราไม่มีอาหารให้พวกเขา

หลังเยี่ยมคลินิกในชนบทใกล้เมืองจาลาลาบัด สเกากล่าวว่าเห็นแม่หลายร้อยคนอุ้มเด็กที่มีภาวะทุพโภชนาการอย่างเห็นได้ชัดเดินทางกลับ เพราะอาหารโภชนาการหมด เขากล่าวในฐานะรักษาการผู้อำนวยการบริหาร WFP ระหว่างการแถลงข่าวเมื่อวันที่ 4 มิถุนายนว่า

ผมไม่เคยเห็นอะไรแบบนี้มาก่อน ความสิ้นหวังในคลินิกแห่งนั้นยากจะบรรยาย

WFP เตือนว่าแม่และเด็กหลายพันคนกำลังถูกปฏิเสธไม่ให้เข้ารับการรักษาและใช้บริการศูนย์โภชนาการ ความเสี่ยงเกิดจากทั้งทรัพยากรที่ไม่เพียงพอและการไม่สามารถนำสิ่งของไปถึงพื้นที่ที่จำเป็นต้องใช้

การเดินทางข้ามหลายประเทศของสินค้าบิสกิตเสริมสารอาหาร

สินค้าบิสกิตเสริมสารอาหารล็อตหนึ่งแสดงให้เห็นว่า การเปลี่ยนเส้นทางซ้ำหลายครั้งทำให้การส่งของต้องใช้เวลานานหลายเดือน สินค้าล็อตนี้เริ่มต้นจากอินโดนีเซียและไปถึงปากีสถานก่อน หลังด่านชายแดนปิด จึงเปลี่ยนเส้นทางผ่านดูไบ โดยมีแผนใช้อิหร่านเป็นเส้นทางถัดไปเพื่อเข้าสู่อัฟกานิสถาน

ต่อมาความขัดแย้งทำให้ต้องเปลี่ยนเส้นทางอีกครั้ง การเดินทางอันยืดเยื้อของสินค้าล็อตนี้ผ่านซาอุดีอาระเบีย จอร์แดน ซีเรีย ตุรกี จอร์เจีย และอาเซอร์ไบจาน ก่อนข้ามทะเลแคสเปียนเข้าสู่เติร์กเมนิสถาน โดยใช้เวลาอยู่ระหว่างขนส่งนานสามเดือน

คำบรรยายสั้น ๆ เกี่ยวกับสินค้าล็อตเดียวกันกล่าวถึงช่วงหลังของการเดินทางผ่านตุรกีและทะเลแคสเปียน ขณะที่รายละเอียดฉบับเต็มยังระบุแหล่งกำเนิดในอินโดนีเซียและการเดินทางไปถึงปากีสถานก่อนหน้านั้น เมื่อพิจารณาร่วมกัน ข้อมูลเหล่านี้ชี้ว่าความล่าช้าเกิดจากการเปลี่ยนเส้นทางต่อเนื่อง ไม่ใช่การติดค้างที่ท่าเรือแห่งใดแห่งหนึ่งเพียงครั้งเดียว

WFP ระบุว่า ค่าขนส่งอาหารไปยังอัฟกานิสถานเพิ่มขึ้นสูงสุดถึงสามเท่า เอลีฟฟ์ยังกล่าวด้วยว่า การส่งมอบสินค้าบางรายการใช้เวลานานขึ้นถึงสามสัปดาห์ ความล่าช้าที่เพิ่มขึ้นสำหรับสินค้าบางล็อตนี้แตกต่างจากระยะเวลาขนส่งรวมสามเดือนของสินค้าบิสกิตดังกล่าว

ความช่วยเหลือด้านอาหารหลายพันตัน รวมถึงชุดอาหารสำหรับเด็กนักเรียน ต้องเผชิญความล่าช้านานหลายเดือนนับตั้งแต่สงครามระหว่างสหรัฐฯ อิสราเอล และอิหร่านเริ่มขึ้น ตัวเลขประเมินของสเกาที่ว่า WFP อาจช่วยเหลือเด็กเพิ่มได้อีกประมาณ 1 ล้านคนหากไม่มีความล่าช้าและค่าขนส่งที่สูงขึ้นนั้น เป็นตัวชี้วัดจำนวนคนที่ปฏิบัติการเข้าถึงไม่ได้ ไม่ใช่เพียงปริมาณสินค้าที่ติดค้าง

ผู้ค้าต้องจ่ายค่าขนส่งแพงขึ้นหลายเท่าตัว

ธุรกิจอัฟกานิสถานรายงานวิกฤตคู่ขนานในด้านการนำเข้าสินค้าเชิงพาณิชย์ ลุตฟุลเลาะห์ อักบารี ผู้นำเข้าในกรุงคาบูลกล่าวว่า สินค้าที่สั่งซื้อจากจีนติดค้างอยู่บนเรือที่ไม่สามารถผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้ เขาระบุว่า เมื่อค่าขนส่งสูงขึ้น หากการหยุดชะงักยังดำเนินต่อไป เขาอาจต้องทิ้งสินค้าที่สั่งมา

กุล มีร์ อามินี ผู้อำนวยการบริษัทขนส่งสินค้า กล่าวว่า ค่าเช่าตู้คอนเทนเนอร์เพิ่มจากประมาณ 3,000-3,600 ดอลลาร์ เป็นมากกว่า 7,000 ดอลลาร์ และบางรายการสูงกว่า 11,000 ดอลลาร์ หากเทียบกับตัวเลขบนสุดของช่วงราคาเดิมที่ 3,600 ดอลลาร์ ค่าเช่า 7,000 ดอลลาร์เกือบเพิ่มขึ้นสองเท่า ส่วน 11,000 ดอลลาร์สูงกว่าสามเท่า

โมฮัมหมัด มอร์ตาซา อิสฮักไซ ผู้ค้าสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ในกรุงคาบูลกล่าวว่า ค่าขนส่งสินค้าจากจีนผ่านอิหร่านเพิ่มขึ้นมากกว่านั้น โดยจากเดิมประมาณ 1,100-1,500 ดอลลาร์ เป็นมากกว่า 15,000 ดอลลาร์ ตัวเลขใหม่สูงกว่าขอบบนของช่วงราคาเดิมมากกว่าสิบเท่า

ตัวอย่างเหล่านี้เกี่ยวข้องกับค่าใช้จ่ายและการขนส่งคนละประเภท ค่าเช่าตู้คอนเทนเนอร์ไม่อาจเทียบเท่ากับต้นทุนจัดส่งทั้งหมดที่ผู้นำเข้าสินค้าอิเล็กทรอนิกส์กล่าวถึง และบิลค่าใช้จ่ายของแต่ละรายก็ไม่อาจใช้ยืนยันการเพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ยของการค้าทั้งหมดในอัฟกานิสถานได้ แต่ตัวอย่างเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าค่าใช้จ่ายอาจพุ่งสูงเพียงใด เมื่อเส้นทางที่ใช้เป็นประจำไม่สามารถใช้งานได้

อิสฮักไซกล่าวถึงธุรกิจนำเข้าและส่งออกของเขา พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลตอลิบานแก้ไขความตึงเครียดกับปากีสถาน เพื่อให้การค้าชายแดนกลับมาดำเนินต่อได้ว่า

เราส่งออกไม่ได้ และนำเข้าก็ไม่ได้

คำเรียกร้องของเขาชี้ให้เห็นข้อจำกัดในทางปฏิบัติ แม้เส้นทางอื่นอาจช่วยให้สินค้าบางส่วนยังเดินทางต่อไปได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ค้าทุกรายจะจ่ายค่าใช้จ่ายได้ หรือจะกู้คืนสินค้าที่ติดค้างอยู่ที่อื่นได้

เอเชียกลางช่วยให้การค้ายังเดินหน้า แต่ไม่ทั่วถึง

ผู้นำภาคธุรกิจประเมินว่า ปัจจุบันการค้าของอัฟกานิสถานมากกว่า 60% ดำเนินผ่านเอเชียกลาง เจ้าหน้าที่ตอลิบานระบุว่า การค้าที่ต่อเนื่องผ่านเอเชียกลาง รัสเซีย และจีน ช่วยจำกัดผลกระทบทางเศรษฐกิจในวงกว้าง โดยอ้างว่าเป็นปัจจัยที่ทำให้อัตราเงินเฟ้ออยู่ที่ราว 3%

อับดุล ซาลาม จาวาด โฆษกกระทรวงพาณิชย์ของตอลิบานระบุว่า ข้อจำกัดต่อสินค้าที่ขนส่งผ่านอิหร่านเป็นความท้าทายสำคัญที่ยังเหลืออยู่ คำกล่าวของเขาชี้ว่า เส้นทางทางเหนือช่วยพยุงการค้า แต่ยังไม่อาจทดแทนบทบาทของเส้นทางผ่านอิหร่านได้ทั้งหมด

ตัวเลขเงินเฟ้อและค่าขนส่งสะท้อนคนละเรื่อง เงินเฟ้อวัดการเปลี่ยนแปลงของราคาสินค้าหลากหลายประเภทในวงกว้าง ส่วนตัวอย่างที่ผู้ค้ากล่าวถึงเป็นค่าขนส่งเฉพาะรายการ ดังนั้น อัตราเงินเฟ้อระดับประเทศที่รายงานไว้ราว 3% จึงเกิดขึ้นพร้อมกับค่าขนส่งสินค้าบางล็อตที่เพิ่มสูงขึ้นมากได้

การประเมินว่าเอเชียกลางรองรับการค้ามากกว่า 60% ก็ไม่ได้บอกว่าสามารถขนส่งสินค้าบรรเทาทุกข์ผ่านเส้นทางดังกล่าวได้มากเพียงใด ด้วยราคาเท่าใด หรือใช้เวลานานแค่ไหน การเปลี่ยนเส้นทางซ้ำหลายครั้งของ WFP แสดงให้เห็นว่า การมีเส้นทางสำรองไม่ได้หมายความว่าจะมีเส้นทางทดแทนที่ราคาจับต้องได้และส่งของได้ทันเวลา

การตัดงบประมาณและการเดินทางกลับของครอบครัวเพิ่มแรงกดดัน

WFP รายงานว่าได้รับเงินทุนเพียง 8% ของจำนวนที่ต้องการสำหรับปีนี้ ขณะนี้หน่วยงานช่วยเหลือประชาชนได้เดือนละ 2 ล้านคน หรือครึ่งหนึ่งของจำนวน 4 ล้านคนที่ช่วยเหลือเมื่อฤดูหนาวที่ผ่านมา ทั้งที่ความต้องการด้านโภชนาการเพิ่มขึ้น

หน้าเว็บสถานการณ์ฉุกเฉินของหน่วยงานระบุว่า ต้องการเงิน 540 ล้านดอลลาร์เพื่อดำเนินงานให้ต่อเนื่องจนถึงเดือนมกราคม 2027 ส่วนคำขอความช่วยเหลืออีกฉบับที่เผยแพร่ในเดือนพฤษภาคมเรียกร้องเงิน 350 ล้านดอลลาร์สำหรับหกเดือนถัดไป คำขอทั้งสองครอบคลุมช่วงเวลาที่ระบุไว้ต่างกัน จึงไม่ควรนำมาบวกรวมกันหรือมองว่าเป็นตัวเลขประมาณการที่ขัดแย้งกันสำหรับงบประมาณก้อนเดียวกัน

การลดงบประมาณส่งผลกระทบมากกว่าการจัดซื้ออาหาร WFP ระบุว่า ปัญหาขาดแคลนเงินทุนบีบให้หน่วยงานบริการทางอากาศเพื่อมนุษยธรรมแห่งสหประชาชาติลดจุดหมายปลายทางประจำในอัฟกานิสถาน และยุติสัญญาเช่าเครื่องบินสองลำกับเฮลิคอปเตอร์เพียงลำเดียวที่สหประชาชาติใช้งานในประเทศ ความไม่มั่นคง ภูมิประเทศที่ยากลำบาก และโครงสร้างพื้นฐานที่ย่ำแย่ก็จำกัดการเดินทางทางถนนอยู่แล้ว

ความต้องการความช่วยเหลือยังเพิ่มขึ้นจากการเดินทางกลับของผู้คนจำนวนมากจากประเทศเพื่อนบ้าน ตัวเลขที่รายงานในเดือนพฤษภาคมระบุว่า ในปี 2025 มีผู้เดินทางกลับจากปากีสถานและอิหร่านประมาณ 2.8 ล้านคน และในปี 2026 มีเพิ่มอีก 500,000 คนจนถึงขณะนี้ รายงานของสหประชาชาติในเดือนมิถุนายนระบุว่า ในช่วงปีที่ผ่านมา มีผู้ถูกเนรเทศหรือส่งกลับประมาณ 2.8 ล้านคน โดยใช้ช่วงเวลารายงานที่ต่างออกไป

ไม่ควรนำตัวเลขผู้เดินทางกลับเหล่านี้มารวมเป็นยอดใหม่โดยไม่ตรวจสอบช่วงเวลาให้ตรงกัน อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่ามีประชากรจำนวนมากเดินทางเข้าสู่ประเทศที่หลายครอบครัวกำลังประสบปัญหาในการหาที่พักพิงและอาหารประจำวันอยู่แล้ว ภัยจากสภาพภูมิอากาศและแผ่นดินไหวยิ่งเพิ่มแรงกดดันเหล่านี้ นอกเหนือจากความขัดแย้งและความช่วยเหลือที่ลดลง

การหยุดยิงยังไม่ได้ทำให้การส่งมอบสินค้ากลับมาเชื่อถือได้

เครือข่ายการขนส่งเพื่อมนุษยธรรมในวงกว้างก็เผชิญแรงกดดันเช่นกัน ยูนิเซฟระบุว่า การเปลี่ยนเส้นทางอ้อมแหลมกู๊ดโฮปทำให้การเดินทางทางทะเลใช้เวลานานขึ้น 2-4 สัปดาห์ และสินค้าบรรเทาทุกข์ที่จำเป็นอาจล่าช้า 4-6 เดือน ตัวเลขเหล่านี้เป็นการประเมินทั่วโลก ไม่ใช่การคาดการณ์การส่งมอบสินค้าไปยังอัฟกานิสถานโดยเฉพาะ

ยูนิเซฟรายงานว่า ค่าขนส่งทางอากาศสำหรับวัคซีนบางส่วนจากอินเดียไปยังเอธิโอเปีย ไนจีเรีย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก เพิ่มขึ้นสูงสุด 70% ส่วนค่าขนส่งด้วยรถบรรทุกสำหรับอาหารบำบัดที่มุ่งหน้าไปยังโซมาเลีย ซูดานใต้ และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก เพิ่มขึ้นหนึ่งในสาม ตัวอย่างเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า หน่วยงานบรรเทาทุกข์อาจสูญเสียกำลังซื้อ แม้พื้นที่ปลายทางจะอยู่ห่างจากช่องแคบฮอร์มุซก็ตาม

ฌอง-เซดริก เมอุส หัวหน้าฝ่ายขนส่งและโลจิสติกส์ระดับโลกของยูนิเซฟ อธิบายความเชื่อมโยงระหว่างค่าขนส่งกับความช่วยเหลือว่า

ค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้นหมายถึงเงินสำหรับสิ่งของจำเป็นที่ช่วยชีวิตเด็กเหลือน้อยลง

ก่อนความขัดแย้งทวีความรุนแรงเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ น้ำมันที่ขนส่งทั่วโลกราวหนึ่งในห้าผ่านช่องแคบฮอร์มุซ อังค์ถัดได้ศึกษาประเทศเศรษฐกิจเปราะบาง 75 ประเทศ ซึ่ง 65 ประเทศเป็นผู้นำเข้าน้ำมันสุทธิ หน่วยงานประเมินว่า หากราคาน้ำมันกลั่นเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง 50% จะทำให้ยอดนำเข้ารวมของประเทศเหล่านี้เพิ่มขึ้นมากกว่า 20,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี นี่เป็นตัวเลขประมาณการภายใต้เงื่อนไขดังกล่าว ไม่ใช่ความเสียหายที่เกิดขึ้นจริงในอัฟกานิสถาน

WFP ยังเตือนว่า หากราคาน้ำมันยังสูงกว่า 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลไปจนถึงเดือนกรกฎาคม อาจทำให้มีผู้คนทั่วโลกหิวโหยเพิ่มขึ้นถึง 45 ล้านคน เดือนกรกฎาคมเป็นกรอบเวลาที่ระบุไว้ในคำเตือนดังกล่าว ไม่ใช่กำหนดเส้นตายในการฟื้นฟูการส่งมอบสินค้าไปยังอัฟกานิสถาน

รายงานเหล่านี้ยังไม่มีการประกาศวันที่แน่ชัดว่าจะเปิดเส้นทางการค้าที่หยุดชะงักของอัฟกานิสถานอีกครั้ง ความต้องการเร่งด่วนยังคงชัดเจน ได้แก่ ช่องทางขนส่งที่เชื่อถือได้สำหรับสินค้าที่ติดค้าง เส้นทางทดแทนที่มีค่าใช้จ่ายเหมาะสม เวชภัณฑ์โภชนาการสำหรับคลินิก และเงินทุนเพื่อประคับประคองความช่วยเหลือตลอดช่วงเวลาที่ WFP ระบุไว้ในคำขอรับการสนับสนุน

ประเด็นสำคัญ

• การปิดด่านชายแดนกับปากีสถานในเดือนตุลาคม 2025 ทำให้เส้นทางอุปทานหลักของอัฟกานิสถานหยุดชะงัก ต่อมาวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซทำให้เส้นทางสำรองผ่านอิหร่านหยุดชะงักตามไปด้วย
• WFP คาดการณ์ว่า ในปี 2026 ประชาชน 13.8 ล้านคนจะเผชิญความไม่มั่นคงทางอาหารเฉียบพลัน และผู้หญิงกับเด็ก 4.9 ล้านคนจะต้องเข้ารับการรักษาภาวะทุพโภชนาการ
• เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน WFP ระบุว่า ประชาชนอีก 2.3 ล้านคนต้องเผชิญภาวะหิวโหยเฉียบพลัน
• จำนวนผู้ที่ WFP ช่วยเหลือได้ในแต่ละเดือนลดลงจาก 4 ล้านคนเมื่อฤดูหนาวที่ผ่านมา เหลือ 2 ล้านคน ขณะที่ค่าขนส่งอาหารเพิ่มขึ้นสูงสุดสามเท่า
• ผู้นำภาคธุรกิจประเมินว่า ปัจจุบันการค้าของอัฟกานิสถานมากกว่า 60% ผ่านเอเชียกลาง แต่ผู้ค้ายังคงรายงานค่าขนส่งที่สูงลิ่วและสินค้าติดค้าง
• WFP ขอรับเงินทุน 540 ล้านดอลลาร์สำหรับการดำเนินงานจนถึงเดือนมกราคม 2027 โดยยังไม่มีการกำหนดวันที่แน่ชัดว่าจะฟื้นฟูเส้นทางที่หยุดชะงักได้เมื่อใด