บังกลาเทศมุ่งดึงดูดการลงทุนจากญี่ปุ่นและขอลดดอกเบี้ยเงินกู้ ในการประชุมสุดยอดที่โตเกียว 27 ตุลาคม

การหารือที่โตเกียวมุ่งเน้นการลงทุน เงินกู้ และการจ้างงาน

บังกลาเทศจะขอให้ญี่ปุ่นลงทุนเพิ่มเติม ลดอัตราดอกเบี้ยเงินกู้จากญี่ปุ่น และเร่งความคืบหน้าโครงการโครงสร้างพื้นฐาน ในการพบกันระหว่างนายกรัฐมนตรีทาริก ราห์มาน กับนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ ของญี่ปุ่น ที่กรุงโตเกียวในวันที่ 27 ตุลาคม 2026 ก่อนการเยือนระหว่างวันที่ 26-29 ตุลาคม ทั้งสองฝ่ายกำลังหารือเกี่ยวกับบันทึกความเข้าใจราว 8 ฉบับ

อาซัด อาลัม สยาม ปลัดกระทรวงการต่างประเทศ กล่าวว่าอาจมีการลงนามบันทึกความเข้าใจ 3-4 ฉบับ ขณะที่อีกกระแสคาดการณ์ในกรุงธาการะบุว่าอาจมีอย่างน้อย 4 ฉบับ ข้อตกลงที่เสนอครอบคลุมด้านเกษตรกรรม ประมง ทักษะ การบิน การค้า การคุ้มครองสิ่งแวดล้อม และการปรับปรุงการบริหารส่วนท้องถิ่นให้ทันสมัย จำนวนและเงื่อนไขขั้นสุดท้ายยังอยู่ระหว่างการเจรจา

การประชุมสุดยอดครั้งนี้มีขึ้นหลังบังกลาเทศและญี่ปุ่นลงนามความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 บังกลาเทศต้องการต่อยอดความตกลงดังกล่าวให้สินค้าเข้าถึงตลาดญี่ปุ่นได้ดีขึ้น กระชับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ และดึงดูดการลงทุนที่สร้างโรงงานและการจ้างงานภายในประเทศ

สยามแถลงสรุปความคาดหวังของรัฐบาลต่อการเยือนครั้งนี้แก่ผู้สื่อข่าวที่กระทรวงการต่างประเทศบังกลาเทศเมื่อวันที่ 20 ตุลาคมว่า:

คาดว่าความสัมพันธ์ทวิภาคีระหว่างบังกลาเทศกับญี่ปุ่นจะแน่นแฟ้นยิ่งขึ้น ประตูบานใหม่จะเปิดขึ้นในความสัมพันธ์ และการลงทุนภาคเอกชนจากญี่ปุ่นจะหลั่งไหลเข้าสู่บังกลาเทศ

ต้นทุนพลังงานทำให้การหารือครั้งนี้เร่งด่วนยิ่งขึ้น แหล่งข่าวทางการทูตในกรุงธากาและโตเกียวระบุว่า บังกลาเทศอาจขอความช่วยเหลือ 2,000 ล้านดอลลาร์เพื่อบรรเทาแรงกดดันทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับวิกฤตพลังงานโลก ข้อเรียกร้องที่อาจเกิดขึ้นนี้เป็นประเด็นเพิ่มเติมจากวาระที่ปลัดกระทรวงการต่างประเทศระบุไว้ ซึ่งรวมถึงการหารือเรื่องเงินกู้จากญี่ปุ่นที่มีต้นทุนต่ำลงและการเร่งดำเนินโครงการที่มีอยู่ให้แล้วเสร็จ

เป้าหมายที่เป็นรูปธรรมของบังกลาเทศครอบคลุมตั้งแต่การคลังภาครัฐไปจนถึงรายได้ครัวเรือน ได้แก่ ลดต้นทุนการกู้ยืม พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมและพลังงาน ดึงดูดนายจ้าง และช่วยให้แรงงานได้ทักษะที่เป็นประโยชน์ ญี่ปุ่นก็ต้องการประสานงานกับบังกลาเทศอย่างใกล้ชิดยิ่งขึ้นภายใต้กรอบความริเริ่มอินโด-แปซิฟิกที่เสรีและเปิดกว้างฉบับปรับปรุง

การเยือน 4 วัน ซึ่งมีการประชุมสุดยอดวันที่ 27 ตุลาคมเป็นหัวใจสำคัญ

ราห์มานจะเดินทางเยือนตามคำเชิญของทาคาอิจิ โดยกำหนดการหารือทวิภาคีหลักจะจัดขึ้นที่ทำเนียบนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นในวันที่ 27 ตุลาคม ทาคาอิจิจะเป็นเจ้าภาพเลี้ยงอาหารกลางวันเพื่อเป็นเกียรติแก่เขาด้วย รัฐบาลทั้งสองประเทศประกาศกำหนดการเยือนเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม

คณะผู้แทนจะเดินทางด้วยสายการบิน Biman Bangladesh Airlines คาดว่าจะมีผู้ร่วมคณะ ได้แก่ ดร. ซูไบดา ราห์มาน ภริยาของเขา, อามีร์ คอสรู มาห์มุด โชว์ดูรี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง, ดร. ราเชด อัล มาห์มุด ติตูเมียร์ ที่ปรึกษาด้านการคลังและการวางแผน, ฮูไมอุน โคบีร์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และอนินดา อิสลาม อมิต รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพลังงานและทรัพยากรแร่

การเยือนครั้งนี้เกิดขึ้นหลังการเตรียมการทางการทูตหลายเดือน:

• กุมภาพันธ์ 2026: บังกลาเทศและญี่ปุ่นลงนามความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจ
• เมษายน 2026: ราห์มานเข้าร่วมการประชุมออนไลน์ว่าด้วยความท้าทายด้านพลังงานในเอเชีย ตามคำเชิญของนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น
• ปลายเดือนเมษายน 2026: โนริคาซุ ซูซูกิ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร ป่าไม้ และประมงของญี่ปุ่น เยือนกรุงธากาและนำจดหมายจากทาคาอิจิมาส่ง
• สิงหาคม 2026: การหารือระหว่างปลัดกระทรวงการต่างประเทศที่กรุงธาการวมถึงประเด็นการเยือนญี่ปุ่นของราห์มาน
• 26-29 ตุลาคม 2026: กำหนดการเยือนอย่างเป็นทางการของราห์มาน โดยผู้นำทั้งสองพบกันในวันที่ 27 ตุลาคม

ขอบเขตของข้อตกลงที่เสนอ

บังกลาเทศและญี่ปุ่นกำลังหารือความร่วมมือทั้งด้านการผลิตและบริการสาธารณะ โดยครอบคลุมเกษตรกรรมและประมง ตลอดจนการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ การฝึกทักษะ การบินพลเรือน การค้า การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และการปรับปรุงการบริหารส่วนท้องถิ่นให้ทันสมัย

บันทึกความเข้าใจเป็นเอกสารระบุขอบเขตที่รัฐบาลตั้งใจจะร่วมมือกัน ส่วนการดำเนินการต่อจากนั้นขึ้นอยู่กับถ้อยคำในเอกสารและแนวทางปฏิบัติที่ตกลงกัน ประเด็นที่กำลังหารือบ่งชี้ถึงความร่วมมือที่อาจครอบคลุมตั้งแต่เทคโนโลยีการเกษตรและการฝึกอบรมแรงงาน ไปจนถึงวิธีที่หน่วยงานท้องถิ่นให้บริการ

สยามกล่าวว่า พลังงานหมุนเวียน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลจะเป็นส่วนหนึ่งของการหารือในวงกว้างด้วย การเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลหมายถึงการใช้ระบบดิจิทัลปรับเปลี่ยนวิธีทำงานและให้บริการขององค์กร ไม่ใช่เพียงเปลี่ยนเอกสารกระดาษให้เป็นสำเนาอิเล็กทรอนิกส์

วาระที่ครอบคลุมหลายด้านสะท้อนความสัมพันธ์ที่ปัจจุบันขยายเกินกว่าการค้าและความช่วยเหลือเพื่อการพัฒนา บังกลาเทศและญี่ปุ่นระบุว่าความสัมพันธ์ของทั้งสองประเทศเป็นหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์ ซึ่งครอบคลุมโครงสร้างพื้นฐาน เทคโนโลยี การพัฒนากำลังแรงงาน และความร่วมมือด้านความมั่นคงภายใต้กรอบที่กว้างขึ้น

ผลักดันความตกลงการค้าเดือนกุมภาพันธ์ให้เกิดผลจริง

ความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจจะเป็นหัวข้อสำคัญในการประชุมสุดยอด บังกลาเทศต้องการให้การหารือมุ่งเน้นการนำความตกลงไปปฏิบัติ การเข้าถึงตลาดญี่ปุ่น และการกระชับความร่วมมือระหว่างภาคธุรกิจของทั้งสองประเทศ

ความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจกำหนดกติกาที่มีเป้าหมายทำให้การค้าและการลงทุนสะดวกขึ้น สำหรับธุรกิจ คำถามเชิงปฏิบัติรวมถึงสินค้าจะเข้าสู่ตลาดอีกประเทศได้อย่างไร และต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขใด การเยือนครั้งนี้มีเป้าหมายผลักดันความร่วมมือจากขั้นลงนามไปสู่กิจกรรมทางธุรกิจ

ราห์มานจะกล่าวปาฐกถาพิเศษในการประชุม Japan-Bangladesh Economic Forum และพบปะผู้นำธุรกิจญี่ปุ่น แหล่งข่าวทางการทูตระบุว่า บริษัทญี่ปุ่นอาจประกาศการลงทุนใหม่หรือแผนเปิดสำนักงานในบังกลาเทศระหว่างการเยือนครั้งนี้

บังกลาเทศให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับการสนับสนุนจากญี่ปุ่นในการจัดตั้งโรงงาน การลงทุนลักษณะนี้อาจเชื่อมโยงเป้าหมายสำคัญ 3 ประการที่กล่าวถึงในการแถลงข่าว ได้แก่ การจ้างงาน การพัฒนาทักษะ และความสัมพันธ์ทางการค้าที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้น แรงงานจะมีงานทำในบังกลาเทศ ขณะที่การฝึกอบรมอาจช่วยให้รับหน้าที่เฉพาะทางมากขึ้นเมื่อการผลิตขยายตัว

เงินทุนต้นทุนต่ำลงและเร่งงานโครงสร้างพื้นฐาน

บังกลาเทศมีแผนยกระดับความร่วมมือด้านโครงสร้างพื้นฐาน รวมถึงโครงการรถไฟฟ้าใต้ดิน และหารือเรื่องการลดอัตราดอกเบี้ยเงินกู้จากญี่ปุ่น อัตราดอกเบี้ยที่ต่ำลงจะช่วยลดต้นทุนการกู้ยืม ทำให้รัฐบาลจ่ายดอกเบี้ยสำหรับเงินทุนดังกล่าวน้อยลง

ความช่วยเหลือที่ญี่ปุ่นให้แก่บังกลาเทศอยู่แล้วรวมถึงโครงการรถไฟฟ้าใต้ดิน อาคารผู้โดยสารแห่งที่ 3 ของท่าอากาศยานนานาชาติฮาซรัต ชาห์จาลาล และโครงสร้างพื้นฐานที่มาตาร์บารี โครงการเหล่านี้ทำให้การคมนาคมและการเชื่อมต่อเป็นหัวใจของความสัมพันธ์ ควบคู่กับข้อเสนอให้ขยายการลงทุนภาคเอกชน

สยามกล่าวว่า การเยือนครั้งนี้จะเปิดโอกาสให้เร่งรัดและดำเนินโครงการที่กำลังอยู่ระหว่างทำให้แล้วเสร็จ บังกลาเทศคาดหวังว่าจะได้หารือเรื่องการเพิ่มความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา ควบคู่กับการสานต่อความร่วมมือด้านความมั่นคง

มีกำหนดพบประธานองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งญี่ปุ่น หรือ JICA และผู้ว่าการธนาคารเพื่อความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งญี่ปุ่น หรือ JBIC การพบปะเหล่านี้จะเปิดโอกาสให้คณะผู้แทนหารือเรื่องความร่วมมือเพื่อการพัฒนาและการจัดหาเงินทุน ควบคู่กับการหารือทางการเมืองระหว่างผู้นำ

แรงกดดันด้านพลังงานเชื่อมโยงความต้องการเร่งด่วนกับความร่วมมือใหม่

ข้อเรียกร้องความช่วยเหลือ 2,000 ล้านดอลลาร์ที่บังกลาเทศอาจยื่นนั้นมีเป้าหมายบรรเทาแรงกดดันทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับวิกฤตพลังงานโลก แหล่งข่าวทางการทูตเป็นผู้เปิดเผยความเป็นไปได้ดังกล่าว ส่วนการแถลงของปลัดกระทรวงการต่างประเทศยืนยันแยกต่างหากว่า ความร่วมมือด้านพลังงานจะอยู่ในวาระหารือของผู้นำ

การเข้าร่วมประชุมของราห์มานเมื่อเดือนเมษายนเกี่ยวกับความริเริ่มด้านพลังงานในเอเชียที่ญี่ปุ่นเป็นผู้นำ เป็นจุดเชื่อมโยงโดยตรงกับการหารือในเดือนตุลาคม ในการประชุมครั้งนั้น บังกลาเทศสนับสนุนความร่วมมือทั่วเอเชีย โดยให้เหตุผลว่าประเทศต่าง ๆ ต้องร่วมมือกัน เพราะไม่มีประเทศใดรับมือความท้าทายเหล่านี้ได้เพียงลำพัง

กำหนดการเยือนที่เสนอไว้รวมถึงท่าเทียบเรือ LNG และโรงไฟฟ้าในจังหวัดชิบะ LNG คือก๊าซธรรมชาติที่ถูกทำให้เย็นจนเป็นของเหลวเพื่อให้ขนส่งทางเรือได้ ท่าเทียบเรือจะรับเชื้อเพลิงและเตรียมให้พร้อมสำหรับการใช้งาน รวมถึงการผลิตกระแสไฟฟ้า

รายละเอียดกำหนดการเบื้องต้นระบุชื่อเมืองคัตสึอุระสำหรับการเยือนครั้งนั้น ขณะที่อีกฉบับระบุเมืองฟุตสึ ซึ่งทั้งสองเมืองอยู่ในจังหวัดชิบะ นอกจากนี้ รายละเอียดแต่ละฉบับยังระบุสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับนิวเคลียร์หรือสำนักงานใหญ่สำนักงานใหญ่ของ UNIQLO และโรงงานโตโยต้าในเมืองนาโกยาแตกต่างกันไป กำหนดการยังไม่ใช่ข้อสรุป

พลังงานหมุนเวียนเป็นอีกด้านหนึ่งของความร่วมมือที่ระบุไว้ การบรรจุประเด็นนี้ในวาระหมายความว่าการหารือจะครอบคลุมทั้งข้อกังวลเร่งด่วนเรื่องอุปทานพลังงาน และโอกาสพัฒนาแหล่งพลังงานประเภทอื่น

ความร่วมมือด้านทักษะมีกำหนดเริ่มรับสมัครแล้ว

การพัฒนากำลังแรงงานเข้าสู่การประชุมสุดยอดพร้อมข้อตกลงที่เพิ่งลงนามไป บังกลาเทศและญี่ปุ่นลงนามบันทึกความร่วมมือว่าด้วยการพัฒนาทักษะการจ้างงานเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม โดยกำหนดเริ่มรับสมัครในวันที่ 1 เมษายน 2027

ภายใต้ข้อตกลงใหม่ด้านทักษะการจ้างงาน มีกำหนดแลกเปลี่ยนสำเนาเอกสารที่ลงนามอย่างเป็นทางการระหว่างการเยือนของราห์มาน รัฐบาลบังกลาเทศให้คำมั่นว่าจะคุ้มครองแรงงานตามกฎหมายในระดับเดียวกับแรงงานญี่ปุ่น รวมถึงมาตรการป้องกันการเลิกจ้างเนื่องจากการตั้งครรภ์หรือการคลอดบุตร

กระทรวงสวัสดิการชาวต่างชาติและการจ้างงานในต่างประเทศของบังกลาเทศระบุว่า ข้อตกลงมีอายุเริ่มต้น 5 ปี และต่ออายุอัตโนมัติอีก 5 ปี สถานเอกอัครราชทูตบังกลาเทศในญี่ปุ่นระบุว่า ปัจจุบันมีชาวบังกลาเทศทำงานในญี่ปุ่นมากกว่า 55,000 คน

แผนรับสมัครที่ญี่ปุ่นประกาศไว้ครอบคลุมแรงงานต่างชาติ 426,200 คนจาก 17 ประเทศ ระหว่างเดือนเมษายน 2027 ถึงมีนาคม 2029 ยังไม่มีการประกาศโควตาของบังกลาเทศ ค่าธรรมเนียมการรับสมัคร และข้อกำหนดการสมัครโดยละเอียด เจ้าหน้าที่สถานเอกอัครราชทูตกล่าวว่า คาดว่าบริษัทประมาณ 60 แห่งที่เกี่ยวข้องกับการจัดส่งและการรับแรงงานจะลงนามข้อตกลงทางธุรกิจระหว่างการเยือน

การพบปะภาคธุรกิจและหน่วยงานช่วยขยายวาระ

กำหนดการที่เสนอไว้ของราห์มานรวมถึงการพบองค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น หรือ JETRO และมูลนิธิสันติภาพซาซากาวะ นอกจากนี้ยังมีกำหนดพบกับกลุ่มมิตรภาพรัฐสภาญี่ปุ่น-บังกลาเทศ และประธานคณะกรรมการญี่ปุ่น-บังกลาเทศเพื่อความร่วมมือทางการค้าและเศรษฐกิจ

การพบปะเหล่านี้รวบรวมมิติต่าง ๆ ของความสัมพันธ์ไว้ในการเยือนครั้งเดียว ทั้งความร่วมมือภาครัฐ การจัดหาเงินทุนเพื่อการพัฒนา การส่งเสริมการค้า การติดต่อทางธุรกิจ และการหารือประเด็นภูมิภาค เมื่อรวมกับเวทีเศรษฐกิจแล้ว คณะผู้แทนจะมีหลายโอกาสในการผลักดันการลงทุนและความร่วมมือ

กำหนดการเยี่ยมชมโรงงานอุตสาหกรรมที่เสนอไว้ยังเชื่อมโยงกับลำดับความสำคัญของรัฐบาลด้วย โรงงานโตโยต้าในนาโกยาและสำนักงานใหญ่ของ UNIQLO จะนำภาคการผลิตและการดำเนินธุรกิจมาอยู่ในกำหนดการควบคู่กับสถานที่ด้านพลังงาน บังกลาเทศต้องการทั้งการลงทุนในการผลิตและการพัฒนาทักษะที่ช่วยสนับสนุนการจ้างงาน

วิกฤตโรฮิงญาและความมั่นคงในภูมิภาคเข้าสู่วาระหารือ

คาดว่าผู้นำจะหารือแนวทางแก้ไขวิกฤตโรฮิงญาอย่างยั่งยืนและสันติ เสถียรภาพระดับภูมิภาคและระหว่างประเทศ รวมถึงความพยายามยุติความขัดแย้งระหว่างประเทศ สยามกล่าวด้วยว่า ความร่วมมือด้านความมั่นคงระหว่างบังกลาเทศกับญี่ปุ่นจะดำเนินต่อไป

กระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่นระบุว่า คาดว่าการเยือนครั้งนี้จะช่วยเสริมสร้างหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์และผลักดันการประสานงานภายใต้กรอบความริเริ่มอินโด-แปซิฟิกที่เสรีและเปิดกว้างฉบับปรับปรุง ในประกาศระบุว่าบังกลาเทศเป็นหุ้นส่วนสำคัญในภูมิภาค ซึ่งยึดถือหลักการร่วมกัน อาทิ เสรีภาพ ประชาธิปไตย และหลักนิติธรรม

ธากาและโตเกียวคาดว่าหุ้นส่วนที่แน่นแฟ้นขึ้นจะสะท้อนอยู่ในแถลงการณ์ร่วม ซึ่งเป็นเอกสารระบุจุดยืนร่วมกันหลังการหารือ ประเด็นสำคัญที่ต้องจับตาในวันที่ 27 ตุลาคม ได้แก่ ข้อตกลงที่จะลงนาม การประกาศการลงทุน ข้อผูกพันด้านเงินทุน และลำดับความสำคัญที่ผู้นำกำหนดสำหรับการดำเนินงานต่อไป

ประเด็นสำคัญ

• ทาริก ราห์มานจะเยือนญี่ปุ่นระหว่างวันที่ 26-29 ตุลาคม 2026 และพบซานาเอะ ทาคาอิจิที่กรุงโตเกียวในวันที่ 27 ตุลาคม
• กำลังหารือบันทึกความเข้าใจราว 8 ฉบับ โดยคาดว่าจะลงนาม 3-4 ฉบับ ขณะที่อีกกระแสคาดการณ์ระบุว่าอาจมีอย่างน้อย 4 ฉบับ
• บังกลาเทศจะขอการลงทุน การเข้าถึงตลาดญี่ปุ่นที่ดีขึ้น และลดอัตราดอกเบี้ยเงินกู้จากญี่ปุ่น
• ข้อเรียกร้องความช่วยเหลือ 2,000 ล้านดอลลาร์ที่อาจเกิดขึ้นมีความเกี่ยวข้องกับแรงกดดันทางเศรษฐกิจจากวิกฤตพลังงาน
• มีกำหนดแลกเปลี่ยนสำเนาข้อตกลงด้านการจ้างงานและทักษะที่ลงนามเมื่อวันที่ 17 ตุลาคมระหว่างการเยือน โดยเริ่มรับสมัครวันที่ 1 เมษายน 2027
• การหารือจะครอบคลุมวิกฤตโรฮิงญา ความร่วมมือด้านพลังงาน เสถียรภาพในภูมิภาค และความริเริ่มอินโด-แปซิฟิกที่เสรีและเปิดกว้างของญี่ปุ่นด้วย